W regionach, gdzie letnie upały regularnie przekraczają granice komfortu termicznego, projektowanie przestrzeni publicznych wymaga rozwiązań technologicznych pozwalających funkcjonować mimo ekstremalnych temperatur. Na Bliskim Wschodzie powstają dziś inwestycje łączące architekturę, inżynierię klimatyczną i elementy zielonej infrastruktury, które mogą zwiększać zapotrzebowanie na energię i obciążać system energetyczny.

Sztuczny las odpowiedzią na ekstremalne upały

Rosnące temperatury w wielu częściach świata wymuszają zmianę podejścia do planowania miast i terenów rekreacyjnych. Według danych Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO) ostatnie lata należały do najcieplejszych w historii pomiarów, a fale upałów pojawiają się częściej i utrzymują dłużej. W państwach Zatoki Perskiej temperatury powyżej 40°C stały się normą w sezonie letnim, co ogranicza aktywność w przestrzeni otwartej i zwiększa zapotrzebowanie na klimatyzację.

W odpowiedzi na te wyzwania powstają projekty wykorzystujące technologię chłodzenia, zacienienia oraz kontrolowanego mikroklimatu. Jednym z nich jest koncepcja miejskiego „lasu” realizowana na sztucznej wyspie Gewan w Katarze, z systemem klimatyzacji, który ma łączyć funkcje rekreacyjne, społeczne i środowiskowe, stanowiąc przykład wykorzystania infrastruktury do ograniczania skutków ekstremalnych temperatur.

Infrastruktura chłodząca, a obciążenie energetyczne

Choć projekt na wyspie Gewan budzi zainteresowanie jako przykład innowacyjnego podejścia do adaptacji do upałów, eksperci zwracają uwagę na jego energochłonność i zależność od stabilnych dostaw energii. System klimatyzacji, zasilany częściowo panelami fotowoltaicznymi, może ograniczać zapotrzebowanie na energię z paliw kopalnych, jednak w praktyce takie instalacje wciąż wymagają dodatkowego wsparcia z sieci. W regionie, gdzie produkcja energii opiera się w dużej mierze na gazie ziemnym, kwestia emisyjności pozostaje istotnym elementem oceny środowiskowej tego typu inwestycji.

Jednocześnie rozwiązania wykorzystujące zacienienie, mgiełki wodne i kontrolowany przepływ powietrza wpisują się w trend tzw. klimatyzowanej urbanistyki, która ma umożliwić funkcjonowanie przestrzeni publicznych w warunkach ekstremalnych temperatur. Podobne koncepcje testowane są w innych miastach Zatoki Perskiej, gdzie projektanci starają się łączyć technologię chłodzenia z elementami zieleni i architektury bioklimatycznej. W dłuższej perspektywie takie projekty mogą stać się rozwiązaniem w obliczu prognozowanego wzrostu liczby fal upałów oraz rosnącego obciążenia systemów energetycznych.

Problem miast Bliskiego Wschodu

Przykład wyspy Gewan pokazuje, jak kraje Bliskiego Wschodu próbują dostosować infrastrukturę do ekstremalnych warunków klimatycznych, które same w sobie są ograniczeniem rozwoju przestrzennego. Podobne rozwiązania – systemy chłodzenia przestrzeni publicznych, klimatyzowane przystanki, zadaszone promenady czy kontrolowane strefy mikroklimatu – funkcjonują już m.in. w Dubaju, gdzie w centrach handlowych, przy stacjach metra czy w projektach takich jak The Dubai Mall czy City Walk stosuje się zaawansowane systemy klimatyzacyjne, aby umożliwić funkcjonowanie miasta w warunkach letnich temperatur przekraczających 45°C. Tego typu infrastruktura staje się w regionie nie luksusem, lecz koniecznością wynikającą z warunków naturalnych.

Jednocześnie budowanie i utrzymywanie rozległych, sztucznie chłodzonych przestrzeni w strefach pustynnych rodzi pytania o długoterminową efektywność energetyczną i środowiskową takich inwestycji. W obliczu prognoz wskazujących na dalszy wzrost temperatur w regionie Zatoki Perskiej oraz nasilanie się zjawisk suszy i pustynnienia, koszty chłodzenia, zużycie energii i zapotrzebowanie na wodę będą rosły. To sprawia, że rozwój miast na terenach o ograniczonych zasobach naturalnych wymaga coraz większego nacisku na efektywność energetyczną, wykorzystanie odnawialnych źródeł energii oraz planowanie urbanistyczne uwzględniające adaptację do zmieniającego się klimatu – zamiast jedynie rekompensowania jego skutków.

Zobacz też: Drewniane miasto dla miliona ludzi. Czy brytyjski Forest City to nowy kierunek zielonego budownictwa?

Źródła: National Geographic, ResearchGate, Buildings & Cities 

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.