Brak dostępu do infrastruktury transportowej – kolei, autostrad i mostów – ograniczał rozwój regionów w epoce przemysłowej. Po przekształceniach, które doprowadziły do powstania społeczeństwa informacyjnego, rolę krytycznej infrastruktury decydującej o rozwoju gospodarczym przejęły kompleksy obsługi przestrzeni cyfrowej – centra danych (DC). 

Kryzys FLAP-D szansą dla Polski

Rozwój sztucznej inteligencji (AI) oraz usług opartych na przetwarzaniu danych w cyfrowej chmurze spowodował w ostatnich latach obserwowany wzrost inwestycji w infrastrukturę obliczeniową, czyli serwerownie. Obecność takich projektów stanowi jeden z fundamentów wzrostu gospodarczego, a także warunkuje innowacyjność, wydajność procesową i poziom suwerenności technologicznej regionu, co potwierdzają badania m.in. Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). 

Choć budowa centrów danych nie gwarantuje sukcesu gospodarczego, może stać się impulsem rozwojowym, którego pełne wykorzystanie zależy od prawidłowego rozwiązania wynikających z rozwoju wyzwań. Rynki FLAP-D (Frankfurt, Londyn, Amsterdam, Paryż, Dublin), czyli miejsca lokalizacji największych inwestycji tego typu w Europie przeżywają obecnie okres wyhamowania z powodu ograniczeń sieci przesyłowych. 

Największe kompleksy DC na świecie mogą mieć zapotrzebowanie na moc sięgające 100 MW. To sprawiło, że czas oczekiwania na przyłączenie nowego obiektu do sieci w obszarze FLAP-D wynosi od 7 do nawet 13 lat. W efekcie dostępność mocy przyłączeniowej stała się dla inwestorów jednym z kluczowych czynników przy wyborze lokalizacji. W Polsce średni czas oczekiwania na przyłączenie wynosi około trzech lat. Branżowe analizy wskazują, że całkowita moc komercyjnych serwerowni w naszym kraju może rosnąć w tempie kilku procent rocznie. Całkowity zainstalowany potencjał IT w naszym kraju szacuje się na 703 MW, ale w ciągu 5 lat ma zostać osiągnięty poziom 1000 MW, czyli 1 GW. 

Centra danych mogą ogrzać polskie miasta. Eksperci: nawet 7% ciepła sieciowego

Suwerenność i bezpieczeństwo cyfrowe 

W obliczu rosnących napięć geopolitycznych posiadanie fizycznej infrastruktury IT w granicach kraju staje się fundamentem bezpieczeństwa narodowego. Doświadczenia związane z incydentami wojny hybrydowej, takimi jak cyberataki na infrastrukturę energetyczną, pokazują, że stabilność państwa zależy od odporności kluczowych baz danych. Rejestry publiczne, dane administracyjne oraz systemy bankowe nie powinny być rozproszone poza granicami kraju w sposób uniemożliwiający kontrolę. Obecnie ich bezpieczeństwo projektuje się w oparciu o georedundancję, czyli przechowywanie kopii danych w co najmniej dwóch oddalonych geograficznie centrach danych. Pozwala to na nieprzerwaną replikację i ciągłość działania nawet w sytuacji kryzysu.

Nowoczesne centra danych spełniające dyrektywy unijne z zakresu cyberbezpieczeństwa (NIS2) oraz odporności cyfrowej sektora finansowego (DORA) to konieczne inwestycje infrastrukturalne chroniące stabilność całego państwa. Brak własnych, krajowych centrów danych stawia państwo przed decyzją, czy ograniczyć cyfryzację kluczowych sektorów, czy powierzyć dane oraz ich obsługę infrastrukturze zlokalizowanej za granicą.

Transformacja energetyczna i rewolucja w ciepłownictwie

Potencjalne korzyści z centrów danych wykraczają także poza samą sferę cyfrową, oferując wsparcie transformacji energetycznej i ciepłownictwa. Polska dysponuje jedną z najbardziej rozbudowanych sieci ciepłowniczych w Europie – według opracowania Politechniki Rzeszowskiej z 2023 roku liczy ok. 23 tys. km i ogrzewa ponad 42% gospodarstw domowych. 

Krajowe ciepłownictwo jest jednak wciąż w 69,5% uzależnione od paliw kopalnych, a tymczasem jego integracja z centrami danych pozwala na odzysk ciepła odpadowego generowanego przez pracujące serwery. Szacunki branżowe Polskiego Związku Centrów Danych (PLDCA) wskazują, że ciepło to może pokryć około 7% krajowego zapotrzebowania na ciepło sieciowe do 2030 roku, a nawet 16% do 2035 roku. 

Ze względu na stabilny profil zapotrzebowania na moc operatorzy centrów danych stają się kluczowymi inwestorami na rynku komercyjnych umów zakupu energii. Stymuluje to powstawanie nowych inwestycji energetycznych – wielkoskalowych farm wiatrowych, fotowoltaicznych, a także wielkoskalowych magazynów energii (BESS). 

Trzy wyzwania wymagające odpowiedzialności

Dalszy rozwój sektora w Polsce wymaga jednoczesnego rozwiązania kwestii trzech kluczowych barier infrastrukturalno-operacyjnych:

• Wydolność sieci elektroenergetycznych – konieczna jest modernizacja infrastruktury przesyłowej, by uniknąć paraliżu przyłączeniowego znanego z rynków FLAP-D.
• Dostęp do stabilnej i zielonej energii – w tym względzie kluczowe staje się komercyjne rozwinięcie wielkoskalowych magazynów energii (BESS), a także zero- i niskoemisyjnych źródeł energii. 
• Efektywność chłodzenia i zasoby wody – rosnąca gęstość mocy AI wymaga rozwoju coraz wydajniejszych technologii chłodzenie, aby ograniczyć ślad środowiskowy. 

Pokonanie tych barier przyniesie korzyści na dwóch poziomach. W wymiarze krajowym Polska umocni pozycję cyfrowego lidera regionu, przyciągając miliardowe inwestycje wspierające PKB i suwerenność. W wymiarze lokalnym oznacza to stałe wpływy podatkowe dla gmin, inwestycje towarzyszące, możliwość integracji bezemisyjnego ciepła odpadowego, a także stymulacje rozwoju usług cyfrowych. 

Centra danych stają się więc dla nowoczesnej gospodarki tym, czym w ubiegłym wieku były surowce i infrastruktura transportowa – kluczowym silnikiem napędzającym rozwój całego kraju.

Zobacz też: Pływające centra danych na morzu. Czy AI przeniesie serwerownie na turbiny wiatrowe?

Źródła: PLDCA, Politechnika Rzeszowska, MDPI, World Resources Institute, worldscientific.com, gatech.edu

Fot. Canva (Kittipong Jirasukhanont) 

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.