Rosnąca elektryfikacja gospodarki sprawia, że sektor energetyczny staje się jednym z kluczowych filarów rozwoju oraz funkcjonowania państwa. Transformacja w kierunku ograniczenia emisji nie jest już wyłącznie kwestią technologii, lecz coraz bardziej kompetencji instytucji publicznych, operatorów systemów oraz ram prawnych, które muszą nadążać za dynamicznymi zmianami rynku energii.

Energetyka w centrum transformacji gospodarczej

Postępująca elektryfikacja obejmuje dziś niemal wszystkie kluczowe obszary gospodarki. Od istotnego w naszej szerokości geograficznej ciepłownictwa, przez przemysł i transport, po sektor usług i gospodarstwa domowe. Dynamiczny wzrost nowo zainstalowanych mocy OZE sprawia, że system elektroenergetyczny musi funkcjonować w warunkach niespotykanej dotąd zmienności. Wymusza to inwestycje w magazyny energii, systemy zarządzania siecią oraz alternatywne zielone paliwa, takie jak wodór. W efekcie rośnie znaczenie elastyczności i bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej.

W odpowiedzi na te wyzwania trzy podmioty – Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE), Towarowa Giełda Energii (TGE) oraz TAURON Dystrybucja – podpisały 26 stycznia 2026 r. porozumienie o współpracy w zakresie stworzenia platformy obrotu dla usług elastyczności. Nowe rozwiązanie ma m.in. umożliwiać lepsze kojarzenie dostawców i odbiorców usług elastyczności, ale także wspierać ich aktywację i koordynację. Tym samym nowa platforma ma pełnić funkcję pośrednią między operatorem systemu przesyłowego, czyli PSE a – uczestnikami rynku (dostawcami Regulacyjnych Usług Systemowych)

Przez sieci dystrybucyjne płynie coraz większa część energii i ich rola będzie rosnąć. Współpraca przy tworzeniu platformy obrotu, ułatwiającej pozyskiwanie służących do tego usług na zasadach rynkowych, wpisuje się w nową strategię PSE, której głównym celem jest przygotowanie systemu do pracy w warunkach bezemisyjnej energetyki – mówi Grzegorz Onichimowski, prezes zarządu PSE.

Pierwszy etap prac będzie koncentrował się na weryfikacji istniejących rozwiązań oraz wpływu na pracę sieci tego typu platformy – np. jak mógłby wyglądać proces weryfikacji transakcji. Wpisuje się to we wnioski dotyczące koniecznych kierunków rozwoju, jakie zostały przedstawione podczas podkomisji sejmowej. 

Raport IRENA: czterokrotny wzrost zapotrzebowania na elastyczność do 2050 roku 

Kompetencje regulatora w obliczu niedoboru kadr

Wraz ze wzrostem znaczenia sektora energetycznego rośnie rola instytucji regulacyjnych. Urząd Regulacji Energetyki (URE) odpowiada dziś nie tylko za tradycyjne obszary rynku energii elektrycznej i gazu, ale również za zagadnienia związane z OZE, wodorem, efektywnością energetyczną, paliwami ciekłymi czy społecznymi aspektami transformacji. Zakres kompetencji Prezesa URE jest systematycznie rozszerzany zarówno przez krajowe ustawodawstwo, jak i regulacje unijne. W trakcie posiedzenia Podkomisji stałej do spraw transformacji energetycznej, odnawialnych źródeł energii i energetyki jądrowej oraz Podkomisji stałej do spraw Sprawiedliwej Transformacji, jako problemem wskazywano zdolność instytucjonalną do realizacji tych zadań. Jak komentowała prezes URE, Renata Mroczek, rosnące obowiązki nie idą w parze z odpowiednim wzmocnieniem kadrowym i finansowym urzędu. 

Coraz trudniejsze jest pozyskanie środków na realizację tych zadań, pomimo zgłaszania przez Urząd potrzeb w tym zakresie zarówno w regułach wydatkowych poszczególnych ustaw, jak i w ocenach skutków regulacji nowoprojektowanych i nowelizowanych ustaw. W takiej sytuacji Urząd boryka się z niedoborem kadr oraz napotyka na trudności w naborze wysokiej klasy specjalistów niezbędnych do realizacji (…) zadań – podkreśliła Renata Mroczek.

Trudności w realizacji nowych zadań stają się realną barierą dla sprawnej i sprawiedliwej transformacji energetycznej. W sytuacji, gdy regulator ma nadzorować coraz bardziej złożony rynek, deficyt kompetencji może przełożyć się na opóźnienia decyzyjne, mniejszą efektywność wdrażanych reform lub nawet ich niespójność z innymi aktami. 

Jak podkreślano podczas wspólnego posiedzenia sejmowych podkomisji, kluczową rolę w tym procesie odgrywa infrastruktura sieciowa. Sieci przesyłowe i dystrybucyjne, projektowane w przeszłości dla scentralizowanego modelu wytwarzania, coraz częściej nie nadążają za tempem rozwoju źródeł niesterowalnych, czyli uzależnionych od czynników takich jak pogoda. Może to zahamować dalszy rozwój energetyki odnawialnej i związanej z nią transformacji ponieważ skutkuje to: 

• lokalnymi przeciążeniami, 
• koniecznością nierynkowego redysponowania mocy, 
• ograniczeniami w wydawaniu warunków przyłączenia.

Elastyczność sieci odpowiedzią na wyzwania

Według ekspertów ds energetyki, odpowiedzią na rosnącą złożoność systemu elektroenergetycznego są zarówno nowe rozwiązania rynkowe, jak i zmiany legislacyjne. Przykładem jest rozwój rynku usług elastyczności, który ma umożliwić operatorom systemów dystrybucyjnych i przesyłowych bardziej efektywne zarządzanie siecią oraz urynkowić handel energią. Podpisane porozumienie pomiędzy Towarową Giełdą Energii, TAURON Dystrybucją i Polskimi Sieciami Elektroenergetycznymi zakłada stworzenie wspólnej platformy obrotu usługami elastyczności, ułatwiającej dostęp do realizacji tych usług . 

Polski rynek energii wykazuje się innowacyjnością także na innych poziomach struktury energetycznej – narzędzia pozwalające na aktywne uczestnictwo w zwiększaniu elastyczności sieci zyskali także prosumenci. Do osób posiadających instalację fotowoltaiczną oraz magazyn energii kierowane są teraz nowe oferty pozwalające zarówno na zwiększenie opłacalności inwestycji w mikroinstalacje OZE, jak również na zwiększenie systemowej elastyczności krajowego systemu elektroenergetycznego. Na przykładzie spółki Zenera, która swoim klientom gwarantuje wyzerowanie rachunku i podział wypracowanym zyskiem, jest to możliwe dzięki połączeniu wielu prosumentów w jedną inteligentną sieć, która dzięki efektowi skali połączonych mocy magazynów może być agregatorem energii odpowiedzialnym za bilansowanie, a także świadczyć regulacyjne usługi dla KSE. Wspieranie krajowej sieci w utrzymaniu stabilnego napięcia i przepływu energii pozwala wypracowywać zysk, co jest opłacalne dla jej członków, ale korzyści odczuwa cały rynek energii, dzięki zwiększeniu elastyczności krajowej sieci oraz możliwości świadczenia Regulacyjnych Usług Systemnowych w modelu rozproszonym – tam, gdzie są najbardziej potrzebne. 

Takie rozwiązania nie byłyby możliwe bez nowelizacji Prawa energetycznego z 2023 r., która formalnie dopuściła świadczenie usług elastyczności na rzecz Operatora Systemu Dystrybucyjnego (OSD). To przykład tego, jak zmieniające się prawo staje się motorem pozwalającym na rozwój, a nie jedynie reakcją na transformację. Jednocześnie pokazuje to, jak ważną rolę pełnią specjaliści w dziedzinie energetyki, których kompetencje są kluczowe do prawidłowego rozwoju na wszystkich poziomach struktury energetycznej w Polsce – od regulatora, przez operatorów systemów, sprzedawców energii, po instytucje odpowiedzialne za tworzenie i egzekwowanie prawa. 

Przykład ten pokazuje, że zmiana przepisów to dopiero początkowy etap – w celu usprawniania działania Krajowego Systemu Elektroenergetycznego potrzebny jest nie tylko rozwój sieci, ale przede wszystkim rozwój kompetentnych kadr, bez których nie uda się w bezpieczny sposób przeprowadzać transformacji energetycznej oraz tworzyć innowacyjnych rozwiązań. W tym kontekście nagłaśniany przez prezes URE, Renatę Mroczek, problem braku kadr, może być wysłanym odpowiednio wcześnie sygnałem alarmowym.

Zobacz też: Spokój zen zamiast rachunków za energię. Jak działa model Zenery opowiada prezes [WYWIAD cz.1] 

Źródła: PSE Innowacje, URE, Zenera, MKiŚ, Gov 

Fot. Canva (Chirila Sofia’s Images, Mungkhoodstudio’s Images) 

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.