O tym, jakie zadania mogłaby mieć Polska Agencja Transformacji Energetyczno-Klimatycznej, w jakiej sprawie do organizacji pozarządowej dzwonią ministerialni urzędnicy i gdzie podziało się 1,5 GW mocy zainstalowanej w elektrowniach wiatrowych porozmawialiśmy z prezesem Fundacji Instrat w najnowszym odcinku podcastu rOZEznanie.

Maciej Bartusik, Świat OZE: Najbliższe lata to dla Polski transformacja energetyczna, transformacja klimatyczna. Wy w Fundacji Instrat chcecie, żeby one przebiegały jak najlepiej, jak najsprawniej. Jaka jest w tym kontekście misja Fundacji Instrat?

Michał Hetmański: Naszą misją jest zasilanie polityki, ale też opinii publicznej otwartymi danymi i badaniami. Wierzymy, że jednym z głównych problemów w transformacji energetycznej jest to, że jestesmy do niej często nieprzygotowani i to nasze zaplanowanie tej transformacji było taką kulą u nogi. To duże wyzwanie nie tylko dla instytucji rządowych, ale też dla sektora prywatnego. Dlatego wychodzimy z założenia, że te dane, analizy, raporty muszą być nie tylko ładnie opracowane i zwizualizowane. Zrozumienie tych danych, dobry ich monitoring, musi się odbywać nie tylko na poziomie takich organizacji pozarządowych czy think-tanków jak nasz, ale również instytucji rządowych. Dlatego ostatnio opublikowaliśmy raport z postulatem powołania Polskiej Agencji Transformacji Energetyczno-Klimatycznej, w nawiązaniu z resztą do postulatu Koalicji Obywatelskiej z czasów kampanii wyborczej. Wierzymy, że tego typu praca analityczna potrafi się całkiem nieźle opłacać i przynosi oszczędności, a nie koszty.

Koncepcja tej agencji, której zresztą jesteś głównym autorem, to pewna wizja tego, jak transformacja energetyczna i klimatyczna w Polsce mogłyby czy też powinny wyglądać. Ale jak jest teraz? I jak to wyglądało przez ostatnie dwie kadencje sejmu? Czy w ogóle musimy coś zmieniać?

Przez ostatnie osiem lat udział węgla w miksie energetycznym spadł z ponad 85% do 60%. Mówimy o najszybszej dekarbonizacji w historii Polski. Może wydawać się to paradoksem w obliczu zapowiedzi rządu o utrzymaniu roli węgla, ale logika rynku energii jest nieubłagana – odnawialne źródła energii i gaz będa wypierać węgiel z miksu. Musimy się na ten proces przygotować. Przez ostatnie lata widzieliśmy, że instytucje rządowe niedoszacowały rozwój OZE. Według naszych scenariuszy rozwoju rynku energii, ale również programu Koalicji Obywatelskiej, udział OZE może wzrosnąć do nawet 70%, a tym samym udział węgla spaść do zaledwie kilkunastu.

Z czego wynika ten spadek? To efekt wyłącznie rynkowej ofensywy OZE? Polityki Zjednoczonej Prawicy? Gdzie jest źródło tej gwałtownej dekarbonizacji?

To była cicha rewolucja. Mimo zablokowania rozwoju energetyki wiatrowej na lądzie przez utrzymanie zasady 10H, miał miejsce bardzo gwałtowny rozwój fotowoltaiki, nie tylko tej dachowej w ramach programu “Mój prąd”, ale też tej gruntowej. Rząd nie potrafił do tej pory się zdecydować i jednoznacznie powiedzieć “Będziemy transformować energetykę i dopuszczać nowych, rozproszonych inwestorów do udziału w rynku”. Trwanie w tym rozkroku się nie udało. Mam nadzieję, że w ramach nowego rządu dojdzie do centralizacji tego procesu planowania i będziemy odważnie planować i monitorować tempo wdrażania OZE do miksu, bo nie mamy po prostu alternatywy. Stare bloki węglowe nie są już na tyle wydajne, rośnie zapotrzebowanie na energię. Żeby nie zastępować bloków węglowych tylko elektrowniami gazowymi musimy czym prędzej budować odnawialne źródła energii.

Czy można powiedzieć, że to cicha rewolucja, która działa się, ale rząd o niej nie wiedział?

Częściowo zgodzę się z tym, co mówisz. Rynek o tym wiedział, ale rząd wypierał istnienie tych inwestycji i programów inwestycyjnych. Dlatego ważne jest, aby nowi decydenci znacznie odważniej i ambitniej podeszli do tego procesu planowania i nie byli zaskakiwani z kwartału na kwartał i z roku na rok tymi inwestycjami. Żeby dobrze je antycypowali i umożliwiali za pomocą reform w zakresie planowania przestrzennego czy podłączania do sieci, tak aby wchodzenie OZE na rynek energii odbyło się w sposób harmonijny i zaplanowany.

A o tym jak planować te działania i jaki udział miałaby mieć w tym wszystkim Polska Agencja Transformacji Energetyczno-Klimatycznej posłuchacie w pełnej wersji rozmowy:

– A o koncepcji Polskiej Agencji Transformacji Energetyczno-Klimatycznej pisaliśmy tu: Eksperci postulują: Transformacja energetyczna w Polsce z rządową agencją wspierającą

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.