Rekordowo głęboki odwiert geotermalny w Szaflarach potwierdził parametry wód termalnych znacznie lepsze od zakładanych i otworzył realną perspektywę wykorzystania geotermii nie tylko do ogrzewania domów, ale również do produkcji energii elektrycznej. Jego wyniki mogą okazać się przełomowe dla Podhala i całego sektora odnawialnych źródeł energii.

Podhalańska geotermia

Odwiert geotermalny w Szaflarach to jedno z najważniejszych przedsięwzięć związanych z rozwojem geotermii w Polsce, które może mieć istotne znaczenie  zarówno dla lokalnej gospodarki, jak i dla polskiej energetyki odnawialnej. Projekt zakładał wiercenie otworu badawczo eksploatacyjnego Bańska PGP-4 o docelowej głębokości 7 km w Niecce Podhalańskiej, w gminie Szaflary, w pobliżu Zakopanego, co czyni go jednym z najgłębszych odwiertów geotermalnych w kraju i na świecie. 

Realizacja badań została ufundowana ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) a ich głównym celem było ustalenie zasobów termalnych, zbadanie ich parametrów oraz wykorzystanie gorącej wody do celów ciepłowniczych, a docelowo – także energetycznych.

Podhalańska geotermia z limitami wydobycia. Zakopane z kolejnym odwiertem i ostrzeżeniem

Przełomowe odkrycie w Szaflarach

Prace nad odwiertem rozpoczęto w kwietniu 2023 roku, a pierwotnie zakładano ich zakończenie wiosną 2024 roku. Podczas wiercenia napotkano jednak szereg problemów technicznych – na głębokości około 6 km natrafiono na bardzo twarde formacje skalne, doszło do awarii głównego silnika wiertni, a przewód główny został zerwany na poziomie 6096 metrów. Ostatecznie odwiert zakończono na głębokości 6103,2 metra.

Najnowsze wyniki projektu okazały się zaskakujące – woda termalna już na głębokości około 5 km osiąga temperaturę około 120 °C, a wydajność złoża oszacowano na około 400 m³ na godzinę. Takie parametry przekraczają wcześniejsze oczekiwania i zdaniem władz gminy mogą pozwolić na efektywną produkcję energii elektrycznej z wykorzystaniem technologii ORC (Organic Rankine Cycle) lub podobnych rozwiązań konwersji ciepła na prąd.

Bariery polskiej geotermii

Chociaż wyniki odwiertu w Szaflarach wydają się obiecujące, warto pamiętać, że rozwój geotermii w Polsce nie jest pozbawiony wyzwań i ograniczeń. Mimo posiadania znaczących zasobów wód termalnych, ich realne zagospodarowanie wciąż jest ograniczone – udział energii geotermalnej w polskim miksie OZE pozostaje jednym z najniższych w Unii Europejskiej i wynosi poniżej 0,3%, co znacząco odbiega od planów oraz udziału geotermii w innych krajach UE. Wynika to m.in. z długotrwałych i skomplikowanych procedur administracyjnych oraz wysokich kosztów inwestycyjnych, co wydłuża proces realizacji projektów – budowa jednego źródła ciepła geotermalnego może trwać wiele lat i pochłaniać znaczne środki.

Ponadto dokładne parametry złóż można ocenić dopiero po wykonaniu kosztownych odwiertów – sam koszt wiercenia jest bardzo wysoki, a ryzyko napotkania niesprzyjających warunków geotermalnych może oznaczać duże straty finansowe dla inwestorów. Inny problem to niewielka liczba projektów komercyjnych i brak standaryzowanych modeli biznesowych, co zniechęca część prywatnych inwestorów i utrudnia szerokie wykorzystanie tej technologii. Dodatkowo, mimo rosnącej promocji geotermii na szczeblu rządowym – nadal brakuje efektywnej polityki wspierającej jej rozwój na poziomie lokalnym, edukacji społecznej oraz rozwiązań prawnych, ułatwiających planowanie i realizację projektów geotermalnych.

Potencjał podhalańskich odwiertów

Projekt w Szaflarach jest pionierski w skali całego kraju – żaden inny odwiert w Polsce nie osiągnął podobnych parametrów. Już teraz powstają pierwsze instalacje, których zadaniem w przyszłości będzie ogrzewanie domów mieszkańców gminy za pomocą ciepła geotermalnego, takie jak magistrala geotermalna, która obecnie osiągnęła około 50% zaawansowania. W planach jest także budowa przyłączy do około 80 budynków w sołectwie Szaflary, a gmina posiada pozwolenia na realizację blisko tysiąca przyłączy ciepłowniczych w czterech sołectwach. 

Zdaniem władz gminy projekt wpisuje się w strategię Unii Europejskiej oraz krajową politykę energetyczną, przyczyniając się do poprawy bezpieczeństwa energetycznego regionu i zmniejszenia emisji z tradycyjnych paliw kopalnych. Dalsze perspektywy obejmują możliwość wykonania kolejnych odwiertów geotermalnych, co w połączeniu z rozbudową infrastruktury ciepłowniczej mogłoby uczynić Szaflary jednym z najważniejszych ośrodków polskiej geotermii.

Zobacz też: Geotermia bez odwiertów? Nowa technologia zmienia oblicze energii z wnętrza Ziemi

Źródła: Portal Samorządowy, zachód.pl, PIB, EnergiaGeotermalna.org.pl 

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.