Komisja Europejska w swoim nowym strategicznym raporcie analizuje zależność UE od importu cennych metali oraz pierwiastków ziem rzadkich – kluczowych w transformacji energetycznej. Wśród proponowanych rozwiązań, obok budowania i wzmacniania europejskiego łańcucha dostaw oraz rozwoju technologii recyklingu, znalazła się również koncepcja pozyskiwania metali krytycznych z Księżyca.

Nowe prognozy dla UE

Najnowszy „Raport Strategicznej Prognozy UE”, opublikowany 9 września 2025 roku przez Komisję Europejską, przedstawia analizę wyzwań, przed którymi stoi UE w nadchodzących latach. Dokument uwzględnia przyspieszające zmiany klimatyczne, rosnące zagrożenia geopolityczne, globalną konkurencję oraz kwestie strategicznej autonomii. Raport podkreśla ryzyka wynikające z wysokiego poziomu importu kluczowych surowców w UE, niezbędnych dla energetyki odnawialnej i technologii niskoemisyjnych oraz wskazuje możliwe kierunki działań w perspektywie długoterminowej. Przykładem jest zwiększenie krajowego wydobycia surowców, rozwój recyklingu i gospodarki obiegu zamkniętego, a także badania nad nowymi, zaawansowanymi technologiami górniczymi – w tym potencjalnym wydobyciem surowców z Księżyca.

USA uniezależnia się od Chin w produkcji magnesów. Polska na drugim miejscu w eksporcie baterii EV

Import surowców zagrożeniem skutecznej transformacji

Metale takie jak lit, miedź, nikiel oraz pierwiastki ziem rzadkich są niezbędne dla rozwoju energetyki odnawialnej i elektromobilności, a wysoka zależność UE od importu może stopniowo prowadzić do tworzenia porozumień ograniczających podaż, co utrudni transformację energetyczną. Unia Europejska stoi dziś wobec poważnego wyzwania w zakresie bezpieczeństwa surowcowego, ponieważ większość kluczowych metali i minerałów potrzebnych do budowy instalacji OZE pochodzi z importu. Według danych Komisji Europejskiej, w UE wydobywa się jedynie niewielkie ilości litu (głównie w Portugalii), niklu (w Finlandii i Grecji) oraz miedzi (Polska należy do czołowych producentów w Europie). 

Jednocześnie ponad 90% pierwiastków ziem rzadkich, niezbędnych do produkcji turbin wiatrowych, paneli fotowoltaicznych oraz baterii, pochodzi z Chin. Prognozy wskazują, że zapotrzebowanie na te surowce w UE stanowczo wzrośnie do 2040 roku, w związku z realizacją celów klimatycznych, takich jak elektryzacja transportu. Problemem nie jest więc tylko skala wydobycia, ale także ryzyko jego skoncentrowania w zaledwie kilku państwowych ośrodkach. Odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie i dążenie do uniezależnienia się od importu z Chin może być górnictwo księżycowe.

Surowce z kosmosu

Górnictwo kosmiczne to koncepcja pozyskiwania surowców z ciał niebieskich, takich jak Księżyc czy asteroidy, która w ostatnich latach coraz częściej pojawia się w dokumentach strategicznych i programach badawczych. Powodem jest rosnące zapotrzebowanie na metale krytyczne, takie jak lit, kobalt, nikiel i pierwiastki ziem rzadkich – kluczowe dla rozwoju OZE, elektromobilności i nowoczesnych technologii, których zasoby w Unii Europejskiej są ograniczone. Komisja Europejska w najnowszym raporcie wskazała, że w przyszłości, obok recyklingu i dywersyfikacji dostaw, mogą być potrzebne również zaawansowane technologie górnicze w kosmosie. W praktyce oznacza to badania nad wykorzystaniem robotów, łazików i zautomatyzowanych systemów do eksploatacji surowców na Księżycu i asteroidach. Agencje takie jak NASA, ESA czy JAXA prowadzą już testy technologii wspierających ten kierunek, a Luksemburg, tworząc ramy prawne stał się europejskim centrum tej rozwijającej się branży.

Kosmiczne pierwiastki daleką przyszłością

Należy jednak podkreślić, że górnictwo kosmiczne to rozwiązanie dalekosiężne i stojące przed znaczącymi barierami technologicznymi, finansowymi, środowiskowymi oraz prawnymi. W praktyce Komisja Europejska będzie musiała zaczekać z eksploatacją kosmiczną w poszukiwaniu surowców i wdrożyć bardziej realne rozwiązania, takie jak zwiększania bezpieczeństwa surowcowego, tworzenie lokalnych łańcuchów dostaw, rozwój wydobycia i przetwórstwa wewnątrz UE oraz rozwój technologii recyklingu.

Choć perspektywa komercyjnego wydobycia w kosmosie pozostaje odległa, to górnictwo kosmiczne coraz częściej traktowane jest jako element długofalowej strategii bezpieczeństwa surowcowego i transformacji energetycznej.

Zobacz też: Bez miedzi nie ma OZE. KGHM rusza z inwestycją wartą 9 mld zł

Źródła: Komisja Europejska, gov.pl, unoosa.org, NASA, Reuters, ESA, IEA

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.