Dezinformacja dotycząca zmian klimatu może utrudniać dostęp do pomocy podczas katastrof, podważać zaufanie do ostrzeżeń zdrowotnych i osłabiać poparcie dla działań na rzecz czystego powietrza. Raport przygotowany przez grupę roboczą społeczeństwa obywatelskiego WHO wskazuje, że walka z fałszywymi przekazami powinna stać się częścią polityki klimatycznej i zdrowotnej.

Dezinformacja zagrożeniem dla zdrowia

Organizacje zajmujące się ochroną zdrowia i społeczeństwem obywatelskim apelują do 194 państw członkowskich Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) o uznanie dezinformacji klimatycznej za zagrożenie dla zdrowia publicznego. Ich zdaniem rozpowszechnianie fałszywych lub wprowadzających w błąd informacji może utrudniać reagowanie na ekstremalne zjawiska pogodowe, ograniczać skuteczność działań prozdrowotnych i opóźniać transformację energetyczną.

Apel przedstawiono w raporcie „Protecting Health in the Age of Climate Disinformation”. Jego autorzy podkreślają, że problem nie ogranicza się do nieprawdziwych informacji publikowanych w internecie. Znaczenie mają również interesy polityczne i gospodarcze oraz działania podmiotów próbujących podważać wiarygodność wiedzy naukowej.

Dezinformacja klimatyczna polega na celowym rozpowszechnianiu fałszywych lub wprowadzających w błąd informacji dotyczących zmian klimatu i działań podejmowanych w odpowiedzi na nie. Może obejmować zarówno zaprzeczanie globalnemu ociepleniu, jak i teorie spiskowe dotyczące polityki klimatycznej. Autorzy raportu wskazują, że fałszywe przekazy mogą podważać zaufanie do komunikatów służb publicznych, zniechęcać ludzi do korzystania z dostępnej pomocy i utrudniać wdrażanie rozwiązań ograniczających zanieczyszczenie powietrza.

Emitują 0,03% gazów, a tracą najwięcej. Państwa Pacyfiku walczą o utrzymanie celu 1,5°C

Fałszywe informacje mogą utrudniać pomoc

Jednym z przykładów opisanych w raporcie są pożary na hawajskiej wyspie Maui w 2023 roku. W internecie rozpowszechniano wówczas nieprawdziwe twierdzenia, że mieszkańcy ubiegający się o pomoc po katastrofie mogą stracić swoją ziemię lub majątek na rzecz Federalnej Agencji Zarządzania Kryzysowego (FEMA). Według raportu takie przekazy mogły zniechęcać poszkodowanych do ubiegania się o wsparcie w momencie, gdy potrzebowali pomocy mieszkaniowej i finansowej, opieki medycznej oraz wsparcia w powrocie do normalnego życia.

To przykład sytuacji, w której dezinformacja może mieć bezpośrednie konsekwencje dla bezpieczeństwa ludzi. Podobne zagrożenia występują podczas fal upałów, powodzi i pożarów, gdy szybkie reagowanie na ostrzeżenia może mieć kluczowe znaczenie.

Spór o jakość powietrza i regulacje środowiskowe

Raport wskazuje również na dezinformację towarzyszącą działaniom na rzecz poprawy jakości powietrza. Przykładem jest londyńska strefa Ultra Low Emission Zone (ULEZ), w której obowiązują opłaty dla pojazdów niespełniających określonych norm emisji. Regulacja wywołała debatę dotyczącą jej kosztów i wpływu na mieszkańców, szczególnie gospodarstwa domowe o niższych dochodach, pracowników oraz małe firmy korzystające ze starszych pojazdów. Autorzy raportu podkreślają, że uzasadnione obawy związane z dostępnością i kosztami zmian były również wzmacniane i zniekształcane przez wprowadzające w błąd przekazy oraz upolitycznione ataki na dowody dotyczące zanieczyszczenia powietrza.

W rezultacie dyskusja o tym, jak ograniczać szkodliwe emisje, może przenosić się na spór polityczny i kulturowy. Utrudnia to debatę o sposobach ochrony zdrowia przy jednoczesnym uwzględnieniu kosztów ponoszonych przez mieszkańców.

Walka z dezinformacją i polityka zdrowotna

Autorzy raportu apelują, aby rządy uwzględniały przeciwdziałanie dezinformacji w przygotowaniach do kryzysów związanych z klimatem. Chodzi m.in. o komunikowanie zagrożeń związanych z upałami, pożarami, powodziami, burzami, suszą i chorobami zakaźnymi.

Dyrektorka wykonawcza Global Climate and Health Alliance i współprzewodnicząca grupy roboczej WHO ds. klimatu i zdrowia, podkreśla, że samo dostarczanie rzetelnych informacji nie wystarczy. Potrzebne są również zabezpieczenia przed konfliktami interesów i greenwashingiem oraz działania ograniczające wykorzystywanie fałszywych przekazów do podważania polityki klimatycznej.

Apel jest kontynuacją działań na rzecz ochrony rzetelności informacji o klimacie, podejmowanych również na forum międzynarodowym. Podczas szczytu klimatycznego COP30 w Belém w 2025 roku ogłoszono deklarację dotyczącą przeciwdziałania dezinformacji klimatycznej, popieraną przez Unię Europejską.

Zobacz też: Francja nie nadąża za zmianami klimatu. Upały i pożary pogłębiają kryzys społeczny

Źródła: Global Climate and Health Alliance, WHO, Komisja Europejska

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.