Nad Wisłą historia spotyka przyszłość. Odkrycie doskonale zachowanego XV-wiecznego statku rzecznego w pobliżu Czerska to nie tylko sensacja archeologiczna, ale i impuls do stworzenia wyjątkowego muzeum, które może stać się symbolem nowoczesnego, zrównoważonego podejścia do ochrony dziedzictwa.

Szkuta, która przetrwała stulecia

Statek, zwany czerską szkutą, to pierwszy w Polsce tak dobrze zachowany i tak duży średniowieczny obiekt tego typu. Jednostka została zbudowana pod koniec XV wieku, mierzy ponad 30 metrów długości i ponad 7 metrów szerokości, a jej obsługą zajmowało się nawet 20 flisaków. Służyła do transportu zboża i drewna wzdłuż Wisły – głównego szlaku handlowego łączącego Mazowsze z Gdańskiem i resztą Europy.

Wyjątkowy stan zachowania szkuta zawdzięcza warunkom rzecznym – muł i brak tlenu zahamowały proces rozkładu drewna. Podobnych obiektów zachowało się w Europie zaledwie kilka, co czyni to znalezisko unikatem w skali międzynarodowej.

Wrak odkryto w 2009 roku w starorzeczu nieopodal zamku Książąt Mazowieckich w Czersku, a w 2018 roku został wydobyty z nurtu rzeki. Do tej pory wiedza o statkach z tamtego okresu pochodziła głównie z ilustracji i rycin. Teraz mieszkańcy Mazowsza i turyści będą mogli zobaczyć taki obiekt na własne oczy.

Muzeum – strażnik przeszłości i przykład nowoczesności

Samorząd Mazowsza kupił już działkę pod budowę przyszłego muzeum – nieruchomość o powierzchni 27,6 tys. m² kosztowała 1,9 mln zł. Placówka ma nie tylko chronić unikatową szkuty, ale także pełnić rolę nowoczesnego centrum edukacji historycznej i przyrodniczej. Oprócz głównej sali wystawowej planowane są pracownie badawcze, strefa warsztatowa dla dzieci i młodzieży oraz przestrzeń do popularyzacji wiedzy o żegludze rzecznej.

Co ważne, w planach jest również prezentacja innych znalezisk z wieloletnich wykopalisk archeologicznych prowadzonych na terenie Czerska.

Zbiory muzealne ujawniają historię zanieczyszczeń. Nowe narzędzie dla naukowców

Zielone budownictwo: szansa, której nie wolno zmarnować

W dobie kryzysu klimatycznego budowa nowego muzeum to także okazja, by pokazać, jak obiekty kultury mogą minimalizować swój wpływ na środowisko. Coraz więcej muzeów w Europie i na świecie stawia na neutralność klimatyczną – wykorzystują panele fotowoltaiczne, pompy ciepła, zielone dachy i systemy retencji wody deszczowej.

Podobnie mogłoby być w Czersku. Budynek muzeum może czerpać energię ze słońca, odzyskiwać ciepło i deszczówkę oraz wykorzystywać materiały lokalne i naturalne. Dzięki temu koszty eksploatacji będą niższe, a obiekt stanie się wzorem dla innych inwestycji publicznych. Połączenie historii z nowoczesnymi technologiami to dziś nie tylko trend, ale konieczność.

Nowa atrakcja dla całego Mazowsza

Dzięki wyjątkowości szkuty nowe muzeum może stać się jedną z największych atrakcji regionu. Tak duże i dobrze zachowane statki są rzadko wydobywane – głównie z powodu kosztów i trudnej logistyki konserwacji. Czerska szkuta będzie zatem unikatem nie tylko w Polsce, ale i w całej Europie, przyciągającym turystów z kraju i z zagranicy.

Jeśli projekt zostanie zrealizowany zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju, muzeum może pełnić jeszcze jedną funkcję – być przestrzenią edukacji klimatycznej. Warsztaty o historii Wisły i handlu rzecznym mogą iść w parze z zajęciami o OZE, oszczędzaniu energii czy zarządzaniu wodą.

Historia, która inspiruje do przyszłości

Wydobyta z mułu szkuta przypomina o czasach, gdy rzeki były kręgosłupem handlu i transportu. Dziś Wisła może stać się inspiracją do rozmowy o zrównoważonym rozwoju i mądrzejszym gospodarowaniu zasobami. Przyszłe muzeum ma szansę połączyć przeszłość z teraźniejszością i stać się symbolem regionu, który szanuje swoje dziedzictwo i patrzy w przyszłość.

Zobacz też: Rzeźba, która produkuje prąd i mierzy czas. Tak wygląda sztuka dla klimatu

Źródło: mazovia.pl

Fot.: arch. UMWM

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.