Brak lokalnego łańcucha dostaw oraz uzależnienie importu surowców strategicznych od Chin to obecnie jeden z największych problemów, z którymi mierzy się Unia Europejska. W ramach rozporządzenia o surowcach krytycznych rusza kolejny nabór na objęcie wsparciem projektów umożliwiających zwiększenie wydobywania, przetwarzania i recyklingu materiałów w UE.

Nowy nabór w sprawie surowców krytycznych

Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) poinformowało o ogłoszeniu przez Komisję Europejską drugiego naboru wniosków o nadanie statusu projektu strategicznego zapewniającego bezpieczne i zrównoważone dostawy surowców krytycznych dla UE. Nabór odbywa się w ramach Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia ram na potrzeby zapewnienia dostaw surowców krytycznych (Critical Raw Materials Act – CRMA). 

MKiŚ podkreśla, że projekty mają stanowić filar unijnej polityki surowcowej, a ich celem jest zwiększenie zdolności UE w zakresie wydobywania, przetwarzania, recyklingu i substytucji surowców strategicznych. O możliwość otrzymania statusu mogą ubiegać się firmy z gałęzi sektora wydobywczego, przetwórczego i recyklingowego. 

Raport UE o surowcach krytycznych. Górnictwo kosmiczne odpowiedzią na kryzys?

Kryzys surowców krytycznych w Europie

Wraz z postępem transformacji energetycznej, dekarbonizacji przemysłu i elektryfikacji transportu w Europie rośnie zapotrzebowanie na surowce ziem rzadkich, które są niezbędne przy wdrażaniu nowych technologii. Według najnowszego raportu UE o surowcach krytycznych znaczna część europejskich potrzeb surowcowych jest pokrywana z importu z Azji. Lokalnie lit wydobywa się w niewielkich ilościach głównie w Portugalii, nikiel w Finlandii i Grecji, a miedź m.in. w Polsce. Kluczowe są jednak pierwiastki ziem rzadkich, a obecnie ponad 90% dostaw do Europy pochodzi z Chin. Przy rosnącej rozbudowie systemów OZE zapotrzebowanie do 2040 roku gwałtownie wzrośnie, a koncentracja podaży w kilku centrach na świecie zwiększa ryzyko szoków cenowych.

Korzyści dla polskich przedsiębiorców

Według resortu klimatu i środowiska nowy nabór stanowi szansę dla polskich przedsiębiorstw z sektora geologiczno-górniczego, przetwórczego oraz recyklingu. Realizowane na terenie polski projekty mogą uzyskać wsparcie, które przełamie dotychczasowe bariery inwestycyjne – takie jak długi czas oczekiwania na pozwolenia i decyzje środowiskowe.

Polska obecnie skupia się na eksploracji potencjalnych złóż surowców takich jak miedź, grafit, nikiel i kobalt w ramach Krajowego Programu Poszukiwań Surowców Krytycznych, przeznaczając na ten cel ponad 180 mln zł do 2033 roku. Rząd pracuje również nad nową ustawą, która ma wdrożyć unijne przepisy i określić sankcje za niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków wynikających z Aktu o Surowcach Krytycznych. Polskie działania mają na celu zwiększenie bezpieczeństwa surowcowego Unii Europejskiej poprzez własne wydobycie, przetwarzanie i recykling.

Dwa polskie projekty objęte wsparciem

W marcu tego roku Komisja Europejska ogłosiła listę 47 projektów strategicznych, które zostały wyłonione w pierwszym naborze. Na opublikowanej liście znalazły się dwie polskie inwestycje. Jednym z nich jest Zakład Rafinerii Pierwiastków Ziem Rzadkich w Puławach, który będzie produkował m.in. tlenki neodymu, prazeodymu, lantanu i ceru – wykorzystywane w kluczowych gałęziach przemysłu, takich jak energia odnawialna i pojazdy elektryczne. A także zakład recyklingu baterii “Polvolt” w Zawierciu, koncentrujący się na tworzeniu innowacyjnego zakładu recyklingu ogniw bateryjnych wraz z instalacją odzysku surowców krytycznych.

Szansa dla nowych projektów

Wyłonione w naborze projekty będą mogły skorzystać ze wsparcia finansowego i merytorycznego Komisji Europejskiej, państw członkowskich i instytucji finansowych na rozpoczęcie działalności. Przedsiębiorcy będą mogli również korzystać z usprawnionych przepisów dotyczących wydawania pozwoleń, aby zapewnić promotorom projektów przewidywalność przy jednoczesnym zapewnieniu norm środowiskowych, społecznych i w zakresie zarządzania. Drugi nabór to możliwość objęcia europejskim wsparciem kolejnych polskich projektów. Dzięki rozwojowi pilotażowych technologii i ambitnych działań dla transformacji energetycznej mamy szansę zbudować silny łańcuch dostaw w Unii Europejskiej.

Zobacz też: Procedury wstrzymują rozwój OZE. Polska traci na tle Europy

Źródła: gov.pl, Komisja Europejska, Portal Samorządowy, MKiŚ 

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.