Na pieniądzach od dekad utrwalamy to, co uznajemy za najważniejsze – historię, władzę, osiągnięcia. W Wielkiej Brytanii ten porządek zaczyna się zmieniać. Nowa seria banknotów ma być poświęcona przyrodzie, a nie ludziom. To zmiana, która wykracza poza projekt graficzny i pokazuje rosnącą rolę środowiska w definiowaniu współczesnej wspólnoty.

Nowi bohaterowie

Na początku marca br. Bank Anglii ogłosił, że kolejna seria banknotów będzie przedstawiać brytyjską przyrodę – w tym dzikie gatunki zwierząt, rośliny i krajobrazy. To decyzja, która kończy ponad 50-letnią tradycję eksponowania postaci historycznych na pieniądzach.

Dotychczas na banknotach znajdowali się m.in. Winston Churchill, Jane Austen czy Alan Turing. Nowe projekty mają zastąpić te wizerunki motywami natury, przy zachowaniu jednego wyjątku – portret monarchy nadal pozostanie na awersie banknotów.

Zakaz reklam mięsa i paliw kopalnych. Amsterdam ogranicza promocję wysokoemisyjnych produktów

Koniec pewnej epoki

W lipcu 2025 r. Bank Anglii zebrał ponad 44 tys. odpowiedzi – 60% respondentów wskazało przyrodę, 56% architekturę i zabytki, a 38% postacie historyczne. Przyroda wyraźnie wyprzedziła dotychczasowy model, który przez ponad pół wieku budował narrację o państwie poprzez jednostki – polityków, naukowców i artystów.

Postacie historyczne pojawiły się na brytyjskich banknotach dopiero w 1970 roku. Dzisiejsza decyzja zamyka ten etap i zastępuje historię opowiadaną przez ludzi tym, co jest wspólne dla wszystkich.

Nie tylko symbolika

Zmiana ma również wymiar praktyczny. Bank Anglii podkreśla, że nowa seria banknotów powstaje przede wszystkim w celu zwiększenia bezpieczeństwa. Motywy przyrodnicze, bardziej złożone wizualnie, pozwalają projektować skuteczniejsze zabezpieczenia przed fałszerstwami.

Proces potrwa jeszcze kilka lat. W 2026 r. zaplanowano kolejną rundę konsultacji, tym razem dotyczącą konkretnych gatunków i motywów. Ostateczny wygląd banknotów będzie więc w dużej mierze efektem decyzji społecznych, a nie wyłącznie eksperckich.

Od symbolu do codzienności

Pieniądz jest jednym z najbardziej powszechnych symboli państwa i trafia do każdego, niezależnie od poglądów czy poziomu wiedzy. Jeśli pojawia się na nim przyroda, przestaje być abstrakcyjnym pojęciem z raportów i strategii, a zaczyna być obecna w życiu społecznym.

Nie ochroni to bezpośrednio ekosystemów ani nie zatrzyma zmian klimatu, ale symbole wpływają na sposób myślenia, a ten przekłada się na decyzje – konsumenckie, społeczne i polityczne. Gdy przyroda staje się elementem wspólnoty, rośnie szansa, że zacznie być traktowana jako coś, co wymaga ochrony, bo jest „nasze”.

Lokalnie, nie systemowo

W Polsce przyroda od dawna funkcjonuje jako element wspólnej wyobraźni, ale rzadko trafia do najbardziej centralnych symboli życia publicznego. Widać ją raczej w edukacji, działaniach lokalnych i inicjatywach społecznych niż w oficjalnym języku państwa.

Dobrym przykładem jest wybór chomika europejskiego na Zwierzę Roku 2026. W plebiscycie oddano ponad 33 tys. głosów, a jego wynik zwrócił uwagę na gatunek, który jeszcze niedawno był powszechny, a dziś znajduje się na granicy wyginięcia w Polsce. Zainteresowanie przyrodą istnieje, ale najczęściej ujawnia się w działaniach punktowych, a nie systemowych.

Na tym tle decyzja Wielkiej Brytanii wyraźnie zmienia skalę. Przenosi przyrodę z poziomu inicjatyw społecznych do jednego z najbardziej uniwersalnych symboli państwa – z pojedynczych działań do trwałej obecności w powszechnym obiegu.

Zmiana nie polega na samych banknotach. Pokazuje raczej, co społeczeństwo uznaje dziś za ważne.

Zobacz też: Ekologia w wyborach zakupowych: co piąty Polak zwraca uwagę na ekologiczne opakowania

Źródło: Bank of England, Reuters, Euronews, UK

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.