We wtorek 16 lipca operatorzy sieci przesyłowych z Litwy, Łotwy i Estonii podpisali w Rydze porozumienie, które zakłada nieprzedłużanie kończącej się w lutym przyszłego roku umowy przyłączeniowej w sieci BRELL. Łączy ona te trzy kraje z Białorusią i Rosją, częstotliwości przesyłu kontrolowane są przez Moskwę. Wyjście bałtyckich republik z BRELL oznacza zbliżenie do Europy Zachodniej i wpłynie również na polską energetykę.

Ostateczne zerwanie więzi z Rosją. Kraje bałtyckie odchodzą z BRELL

Litwa, Łotwa i Estonia jeszcze od czasów bycia częścią Związku Radzieckiego należały do sieci BRELL. Jej nazwa to skrót od krajów, które łączy: Białorusi, Rosji, Estonii, Litwy i Łotwy. Na początku tego tygodnia operatorzy sieci przesyłowych trzech republik bałtyckich podpisali porozumienie, którego efektem będzie ich wyjście ze struktur BRELL. Szefowie Litgrid (Litwa), AST (Łotwa) i Elering (Estonia) wyrazili przekonanie, że działanie to pozwoli uniezależnić się energetycznie od Moskwy.

Zgodnie z porozumieniem trzech operatorów, aktualnie obowiązująca umowa wygaśnie 7 lutego 2025 roku. Dzień później Litgrid, AST i Elering odłączą sieci przesyłowe w swoich krajach od BRELL. 9 lutego z kolei nastąpi pełna synchronizacja z resztą Unii Europejskiej. Co istotne, systemy każdego z krajów są przygotowane do awaryjnej synchronizacji, jeżeli miałaby ona nastąpić wcześniej niż jest to planowane.

– To bardzo ważny kamień milowy dla synchronizacji, która jest najbardziej ambitnym projektem niezależności energetycznej w krajach bałtyckich. To moment, w którym możemy wskazać konkretną datę, w której zerwiemy ostateczne więzi z Rosją w sektorze energetycznym. Nie mamy już żadnych stosunków handlowych, a za 6 miesięcy odłączymy i zdemontujemy ostatnie fizyczne połączenia z sieciami rosyjskimi i białoruskimi. Jest jeszcze wiele do zrobienia, ale jesteśmy już gotowi do synchronizacji i będziemy jeszcze bardziej gotowi w lutym – powiedział Rokas Masiulis, dyrektor generalny Litgridu.

Zielona energia na dwóch krańcach Europy. Irlandia i Estonia idą w stronę OZE

Rosja i Białoruś zostaną z nadmiarem energii

Odcięcie krajów bałtyckich od BRELL oznacza parę rzeczy. Przede wszystkim Litwa, Łotwa i Estonia będą mogły jeszcze bardziej energetycznie zbliżyć się do pozostałych krajów Unii Europejskiej. Jedną z inicjatyw jest stworzenie między Polską a Litwą połączenia Harmony Link, w którego sprawie Litgrid i Polskie Sieci Elektroenergetyczne podpisały umowę w poniedziałek 15 lipca. 

Poza tym nieprzedłużenie umowy przez bałtyckie państwa to kłopot dla Białorusi i Rosji, które zostaną w BRELL z nadmiarem prądu. W szczególnie nieciekawym położeniu znajdzie się Białoruś, która produkuje bardzo duże ilości energii w bloku jądrowym pod Ostrowcem. Prąd stamtąd miał być sprzedawany do Polski, Niemiec i Litwy, jednak żaden z tych krajów nie chce kupować energii z Białorusi, więc Mińsk przesyła go do Rosji.

– Opuszczamy BRELL. Wydaje się, że to parę kartek i kilka podpisów, ale stoją za tym lata uważnego planowania kroków politycznych i zasobów, długotrwałych negocjacji, obliczeń i przekonywania, zastraszania i szantażu, nie zawsze prostych realizacji projektów. I oczywiście zawsze twardego przekonania o tym, że tak jak staliśmy się częścią Unii Europejskiej i NATO, tak staniemy się częścią europejskiego systemu energetycznego – powiedział litewski minister energetyki Dainius Kreivys.

– Czytaj także: Estonia uniezależnia się energetycznie od Rosji. Czy to oznacza otwarcie rynku dla polskich firm z branży OZE?

Źródła: energia.rp.pl, belsat.eu, wysokienapiecie.pl, cire.pl

Fot. Canva (marekuliasz, M_D_A)

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.