Ponad jedna trzecia mieszkańców Polski żyje w przeludnionych lokalach – to jeden z najgorszych wyników w całej Unii Europejskiej. Nowy raport Habitat for Humanity Poland pokazuje, że luka mieszkaniowa w kraju dotyczy nawet 2 milionów lokali, a 14% obywateli przeznacza ponad połowę dochodów na zakwaterowanie. Eksperci alarmują: bez systemowego wsparcia dla budownictwa społecznego i zmian w polityce mieszkaniowej, Polska nie poradzi sobie z narastającym kryzysem. 

W pogoni za mieszkaniem

Problem polskiego mieszkalnictwa jest podejmowany w debacie publicznej niemal nieustannie, a mimo to wprowadzane programy okazywały się nieskuteczne względem pokładanych w nich nadziei jak Mieszkanie+, Pierwsze Mieszkanie, Mieszkanie na Start. W praktyce wielu Polaków zmuszonych jest przeznaczać znaczną część dochodów na koszty wynajmu lub raty kredytu. 14% obywateli wydaje na ten cel nawet ponad połowę pensji. Co trzecia osoba nie może sobie pozwolić na wynajem lub zakup mieszkania spełniającego potrzeby, a jednocześnie znajduje się w ,,luce czynszowej”, co sprawia, że nie kwalifikuje się do wsparcia ze strony państwa. 

Realia rynku mieszkaniowego w Polsce są szczególnie dotkliwe dla młodych. Brak stabilnych opcji wynajmu lub zakupu mieszkania sprawia, że odkładają w czasie moment usamodzielnienia. Pozostają w rodzinnym domu i nie zakładają własnej rodziny. Starsze osoby są z kolei często ,,uwięzione” w lokalach zaniedbanych – niedogrzanych i nieodremontowanych, które nie zapewniają komfortowych warunków życia – wynika z danych zebranych w raporcie ,,Sytuacja mieszkaniowa w Polsce 2025”. 

Dom z turbiny wiatrowej? Upcykling, który może zmienić oblicze recyklingu OZE

Diagnoza Problemu

Eksperci Habitat for Humanity Poland wskazują na kluczowe fakty związane z kryzysem mieszkaniowym i możliwościami jego rozwiązania. Mowa między innymi o rozwoju budownictwa społecznego pod wynajem, które będzie wspierać państwo. 

• Blisko 33% społeczeństwa znajduje się w luce czynszowej, co zmusza ich do kompromisów. 
• Co dziesiąty badany jest zmuszony dzielić mieszkanie z osobami niespokrewnionymi lub spoza gospodarstwa domowego
• Co piąta osoba nie ma możliwości mieszkania w miejscu, które będzie spełniało jej potrzeby. Niska dostępność mieszkań jest w czołówce problemów, z którymi mierzą się osoby mieszkające w Polsce.
• Aż 40% osób uczestniczących w badaniu deklaruje, że ma do dyspozycji zbyt mało przestrzeni, a ich miejsca zamieszkania są przeludnione. Jest to spójne z danymi Eurostatu, które pokazują, że 34% społeczeństwa żyje w przeludnionych lokalach, Polska jest pod tym względem w czołówce UE (średnia UE to 17%).
• 70% badanych uważa rosnące koszty życia za największe wyzwanie.

Szacunki mówią o braku około 2 milionów mieszkań przystępnych cenowo. Luka mieszkaniowa jest wypełniana przez deweloperów, jednak wysokie ceny budowanych przez nich mieszkań sprawiają, że tylko pewna część społeczeństwa może sobie pozwolić na ich zakup. Nie jest to ta część, która potrzebuje większej dostępności tanich mieszkań.

Publiczne wsparcie

W wielu krajach istnieje system budownictwa społecznego. Wzorcowym miastem, gdzie udało się za pomocą instrumentów państwa rozwiązać problemy mieszkaniowe, jest Wiedeń. Ponad 60% jego mieszkańców korzysta z lokali społecznych lub wspieranych. Motywacją nie jest ubóstwo, czy brak innych opcji – mieszkańcy Austrii według badań rozumieją, że ten mechanizm jest skuteczniejszy, wobec czego nie czują wstydu korzystając z zapewnianych przez państwo opcji.

Odpowiedzią na ten problem oraz na konsekwencje luki czynszowej, byłoby m.in. zwiększenie inwestycji w państwowe mieszkania na wynajem ze stawkami najmu dostępnymi dla większości społeczeństwa, zarządzanej przez samorządy i organizacje pozarządowe, wspieranej przez rząd – komentuje Aleksandra Krugły, Dyrektorka Rzecznictwa z Habitat for Humanity Poland.

Podstawowym celem dla wywołania zmiany na polu mieszkalnictwa jest rozszerzenie rozumienia ,,prawa człowieka do mieszkania” nie tylko jako jakiekolwiek miejsce, ale także miejsce, które realizuje ludzką potrzebę godności. Nie tylko najbiedniejsi obywatele potrzebują pomocy państwa w kwestii zapewnienia zakwaterowania. 

Suweren powinien realizować tę pomoc wobec wszystkich obywateli, tak by przeznaczanie 40–50% dochodów na zakwaterowanie nie było konieczne. Ludzka praca nie powinna służyć jedynie zapewnieniu podstawowych potrzeb. Rozwój i wzrost gospodarczy jest uzależniony także od rozwiązania najbardziej podstawowych problemów drążących polskie społeczeństwo. 

Zobacz też: ,,Czyste Powietrze” czy czysta fikcja? Statystyki ujawniają nierówną skuteczność operatorów

Źródła: Gov, CBOS, NBP, Habitat for Humanity Poland, 

Fot. Canva (Stefan Botezatus Images)

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.