Smog Miasto stawia granice spalinom. Jak działa krakowska Strefa Czystego Transportu? 02 stycznia 2026 Smog Miasto stawia granice spalinom. Jak działa krakowska Strefa Czystego Transportu? 02 stycznia 2026 Przeczytaj także Smog Smog w uzdrowiskach. Raport NIK ujawnia wieloletnie przekroczenia norm Alarmujące dane dotyczące jakości powietrza w polskich uzdrowiskach z lat 2018-2022 pokazują, że smog pozostaje jednym z najpoważniejszych nierozwiązanych problemów środowiskowych w Polsce. Raporty pokazują, że nawet gminach o statusie leczniczym kuracjusze oddychali powietrzem zanieczyszczonym na poziomie porównywalnym do wielu gmin niespełniających norm jakości powietrza. Chociaż rząd przekonuje o sukcesie programu Czyste Powietrze, dzisiejszy smog, z którym borykają się polskie gminy świadczy czymś przeciwnym. Smog Dzień Czystego Powietrza bez powodów do świętowania. Raport GIOŚ kontra rządowe deklaracje Dzień Czystego Powietrza miał być okazją do podsumowania postępów w walce ze smogiem, ale najnowsze komunikaty rządu i reakcje społeczne pokazują raczej rosnący rozdźwięk między deklaracjami a rzeczywistością. Z jednej strony mamy raporty i statystyki, z drugiej doświadczenia beneficjentów programu Czyste Powietrze – napięcia wokół wypłat i narastające poczucie braku odpowiedzialności za efekty. W takiej atmosferze trudno mówić o świętowaniu, a kluczowe pytanie przestaje brzmieć „ile środków uruchomiono”, a zaczyna: „czy to realnie poprawia jakość powietrza i poczucie bezpieczeństwa ludzi?” Od 1 stycznia 2026 roku Kraków wszedł w nowy etap walki o czyste powietrze. Strefa Czystego Transportu nie jest już projektem ani zapowiedzią – działa i obejmuje ponad połowę miasta. Wymusza to zmianę codziennych nawyków kierowców, którzy wjeżdżają do miasta, co sprawia, że jest to jedna z najdalej idących decyzji środowiskowych w historii miasta. Reklama Jak działa krakowska Strefa Czystego Transportu? Strefa Czystego Transportu w Krakowie obejmuje ponad 50% powierzchni miasta wewnątrz „III obwodnicy” i dotyczy każdego pojazdu wjeżdżającego na jej obszar. Do SCT mogą bez opłat wjechać samochody benzynowe (także z instalacją LPG), jeśli spełniają normę Euro 4 lub zostały wyprodukowane po 2004 roku. W praktyce oznacza to, że w strefie poruszają się dziś auta benzynowe mające nawet 21 lat. W przypadku silników diesla wymogi są bardziej restrykcyjne. Samochody osobowe do 3,5 tony muszą spełniać normę Euro 6 lub pochodzić z 2014 roku, lub później. Dla ciężkich pojazdów ciężarowych obowiązuje norma Euro 6 oraz rok produkcji co najmniej 2012. SCT w Krakowie: zwolnienia, monitoring i system zgłoszeń. Co muszą wiedzieć kierowcy? Wyłączenia i szczególne uprawnienia Uchwała wprowadzająca SCT przewiduje szeroki katalog wyłączeń. Z ograniczeń zwolnione są m.in. pojazdy osób z niepełnosprawnością oraz pacjentów korzystających ze specjalistycznych świadczeń medycznych finansowanych ze środków publicznych, takich jak dializy, chemioterapia czy rehabilitacja. Wystarczy zgłoszenie wizyty w systemie SCT i jej potwierdzenie w placówce medycznej. Wyłączenia obejmują również pojazdy specjalne, kampery, food trucki oraz samochody zabytkowe. Najistotniejszym z katalogu wyłączeń, którego celem jest ochrona interesów mieszkańców Krakowa, jest zezwolenie na dożywotnie użytkowanie samochodów niespełniających norm przez mieszkańców Krakowa. Warunkiem jest: odprowadzanie podatków w Krakowie, zameldowanie na terenie Krakowa, bycie właścicielem pojazdu co najmniej od 26 czerwca 2025 roku. Zdrowie mieszkańców Jak podkreśla Krakowski Alarm Smogowy, spaliny samochodowe to toksyczna mieszanka pyłów i gazów, a emisje transportowe w Krakowie od lat pozostają na niebezpiecznie wysokim poziomie. Badania przeprowadzone w 2023 roku w 44 lokalizacjach miasta wykazały, że w żadnej z nich nie zostały spełnione rekomendacje Światowej Organizacji Zdrowia dla stężeń dwutlenku azotu, a przyszłe normy unijne osiągnięto jedynie w trzech punktach. Tymczasem nauka nie pozostawia wątpliwości, wskazując, że zanieczyszczenia komunikacyjne wywołują i zaostrzają choroby układu oddechowego, zwiększają ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych i negatywnie wpływają na funkcje poznawcze. Szczególnie narażone są dzieci, kobiety w ciąży, seniorzy i osoby przewlekle chore. Kraków dołączył wczoraj do europejskiej elity miast stosujących to narzędzie w celu ograniczenia emisji z transportu i sprawienia by miasta były bardziej przyjazne do życia. W Unii Europejskiej funkcjonuje już ponad 320 Stref Czystego Transportu, a do 2030 roku będzie ich ponad 500. Doświadczenia Brukseli pokazują, że po wprowadzeniu SCT emisje NO₂ i pyłów spadły o około 30%, a cząstek sadzy nawet o 60% Krakowska SCT ma ambicję osiągnąć podobne efekty, co będzie dobre dla zdrowia mieszkańców i jakości życia w mieście. Zobacz też: Hybrydy i diesle zamiast elektryków. Samorządy obejdą nowe przepisy czystego transportu w 2026 roku? Źródła: WHO, Krakowski Alarm Smogowy, SmogLab, Miasto Kraków Fot. Canva (martin-dm) Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.