Czy właściciele psów i kotów w Polsce będą musieli poddać swoje zwierzęta obowiązkowej kastracji? Taki przepis znajduje się w obywatelskim projekcie ustawy o ochronie zwierząt. Regulacja obejmowałaby także zwierzęta niewychodzące z domu, a koszt zabiegu co do zasady ponosiłby ich opiekun. Ostateczny kształt przepisów nie jest jednak przesądzony. 

Ponad pół miliona podpisów pod projektem

Druku nr 700, czyli obywatelski projekt o zmianie ustawy o ochronie zwierząt trafił do Sejmu we wrześniu 2024 roku wraz z wykazem 534 077 podpisów poparcia. Pierwsze czytanie odbyło się 27 listopada 2024 roku. Wniosek o odrzucenie projektu nie uzyskał większości i dokument skierowano do dalszych prac w komisji.

Projekt dotyczy m.in. zasad funkcjonowania schronisk, hodowli psów i kotów, identyfikacji zwierząt oraz sposobów ograniczania ich bezdomności. Część proponowanych rozwiązań została jednak w międzyczasie uregulowana w innych ustawach. Dlatego komisja, rozpatrując projekt w 2026 roku, zaczęła usuwać z niego przepisy, które stały się już nieaktualne. Eksperci zaznaczają jednak, że póki co nie dotyczy to przepisu obowiązkowej kastracji.

Zakaz ponownej adopcji agresywnych psów? Bezpieczeństwo obywateli i wyzwania dla samorządów

Przepis obejmuje również koty niewychodzące

Projektowany przepis zakłada, że psy i koty na terenie całego kraju podlegałyby obowiązkowej kastracji, niezależnie od płci. Wyłączenie dotyczyłoby zwierząt utrzymywanych przez hodowców w celach hodowlanych. W projekcie nie ma natomiast osobnego wyjątku dla zwierząt niewychodzących. Nie ma znaczenia, czy kot przebywa wyłącznie w mieszkaniu, pies jest zawsze wyprowadzany na smyczy, a jego właściciel pilnuje, by nie doszło do rozmnażania.

To oznacza, że przy obecnym brzmieniu przepisów również właściciel niewychodzącego kota musiałby wykonać zabieg, o ile zwierzę nie mieściłoby się w jednym z przewidzianych wyjątków. Autorzy projektu powiązali tę regulację przede wszystkim z problemem bezdomności. W uzasadnieniu wskazują, że samo wyłapywanie bezdomnych zwierząt i umieszczanie ich w schroniskach nie rozwiązuje problemu. Potrzebne mają być działania zapobiegające narodzinom kolejnych niechcianych zwierząt.

2 miesiące na wykonanie zabiegu

Osoba, która dopiero stanie się opiekunem psa lub kota, miałaby 2 miesiące na wykonanie kastracji. Jednocześnie projekt wyraźnie wskazuje, że zwierzę nie może zostać poddane zabiegowi przed osiągnięciem dojrzałości płciowej.

Inaczej potraktowane zostałyby psy i koty, które już znajdują się pod opieką człowieka w momencie wejścia przepisów w życie. W ich przypadku przewidziano 6 miesięcy na wykonanie zabiegu. Jest też możliwość przesunięcia terminu ze względów zdrowotnych. Jeżeli stan zwierzęcia nie pozwala na przeprowadzenie kastracji, zabieg miałby zostać wykonany po ustąpieniu przeszkody, jednak nie później niż 21 dni od jej ustąpienia.

Właściciel zapłaci, ale są wyjątki

Projekt zakłada, że standardowo za kastrację płaci opiekun psa lub kota. Gmina przejęłaby koszt w określonych przypadkach. Dotyczyłoby to osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności oraz opiekunów spełniających kryterium dochodowe.

W gospodarstwie jednoosobowym średni miesięczny dochód na członka gospodarstwa z poprzednich 6 miesięcy nie mógłby przekroczyć 40% przeciętnego wynagrodzenia. Dla gospodarstw wieloosobowych próg ustalono na poziomie 30% przeciętnego wynagrodzenia. Koszty finansowane przez gminę miałyby pochodzić z jej dochodów własnych. 

Jak walczyć z bezdomnością?

Obowiązkowa kastracja nie jest jednak jedynym rozważanym pomysłem. W Sejmie procedowany jest również poselski projekt ustawy o zapobieganiu bezdomności psów i kotów, czyli druk nr 836. Zakłada on m.in. rozwiązania dotyczące znakowania i rejestracji zwierząt oraz wykonywania kastracji i sterylizacji. Spór dotyczył przede wszystkim tego, czy powinna być obowiązkowa i kto miałby ją finansować. Wskazywano również na potrzebę skuteczniejszego nadzoru nad realizacją przez gminy ich obowiązków związanych z bezdomnymi zwierzętami.

To pokazuje, że przedmiotem prac nie jest już wyłącznie pytanie, czy kastracja ogranicza bezdomność. Komisja musi również zdecydować, jak daleko powinien sięgać obowiązek i w jaki sposób miałby być finansowany.

Zobacz też: Obowiązkowe szkolenie przed zakupem psa? Austria stawia na edukację, Polska na ewidencję

Źródła: InfoWET, sejm.gov, gov.pl 

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.