Wśród psów domowych widać coraz większy podział na rasy z rodowodem oraz tzw. mieszańce i kundelki. Podczas gdy psy rasowe hodowane są według ściśle określonych standardów, nierasowe mieszańce rozwijały się bez interwencji człowieka, tworząc bogatą, zróżnicowaną pulę genetyczną. Zdaniem ekspertów, obecne trendy – faworyzowanie rasowych psów i masowa sterylizacja kundelków – mogą niekorzystnie wpływać zarówno na zdrowie i dobrostan zwierząt.

Kundelki a psy rasowe

Psy od wieków towarzyszą człowiekowi pod różnymi postaciami – od popularnych ras z rodowodem, po psy nierasowe i mieszańce, potocznie nazywane kundelkami. Rasy psów powstawały poprzez selektywne krzyżowanie, które utrwalało pożądane cechy, takie jak wygląd, temperament czy zdolności użytkowe, ale równocześnie zawężało pulę genetyczną. 

Psy nierasowe, w tym tzw. kundelki, z kolei wykształciły się nie poprzez planowaną hodowlę, lecz naturalny dobór i przypadkowe krzyżowania – jak wykazują nowe badania genetyczne – stanowią odrębną, różnorodną populację o szerokim spektrum cech dziedzicznych, niezwiązanych z jednym standardem rasowym.

Koty bezwłose i zwisłouche zakazane w Holandii. Czy Polska i Europa zaostrzą regulacje?

Czy kundelki chorują rzadziej?

Wiele osób powtarza, że psy nierasowe są automatycznie zdrowsze od tych rasowych. Nauka pokazuje jednak, że obraz ten jest dużo bardziej złożony. Klasyczne argumenty za przewagą kundelków opierają się na większej różnorodności genetycznej, co w teorii zmniejsza ryzyko niektórych chorób dziedzicznych i tzw. „efektu wąskiej puli”, spowodowanego intensywnym rozmnażaniem osobników o zbliżonej genetyce, obserwowanego wśród psów rasowych. Badania sugerują, że w przypadku niektórych ras, szczególnie tych popularnych lub hodowanych pod presją standardu wyglądu może zwiększać się ryzyko określonych zaburzeń genetycznych i problemów zdrowotnych.

Z drugiej strony jednak najnowsze analizy oparte na próbkach tysięcy psów pokazują, że częstotliwość diagnoz uogólnionych problemów zdrowotnych może być podobna zarówno wśród psów rasowych, jak i mieszańców. Dodatkowo kundelki często borykają się z większym ryzykiem niektórych schorzeń na skutek określonych genów pochodzących od szczególnie obciążonych ras. Poszczególne osobniki mogą zatem być narażone na większą liczbę chorób niż psy rodowodowe.

Konsekwencje chowu wsobnego

Skupienie się hodowców wyłącznie na psach rasowych o ściśle określonych standardach wyglądu może natomiast prowadzić do poważnych konsekwencji genetycznych. Silny chów wsobny w obrębie jednej rasy ogranicza pulę genową i zwiększa ryzyko ujawnienia się cech recesywnych, co w praktyce oznacza większe obciążenie chorobami dziedzicznymi. W rezultacie każda rasa ma co najmniej jedną charakterystyczną chorobę genetyczną, co często wymaga dodatkowej opieki i kosztownego leczenia ze strony właściciela.

Jednym z przykładów są buldogi angielskie i mopsy, które borykają się z problemami oddechowymi oraz sercowymi, owczarki niemieckie podatne na dysplazję stawów biodrowych, a golden retrievery na choroby oczu oraz problemy metaboliczne. Nawet psy pozornie zdrowe i dobrze utrzymane mogą wymagać intensywnej opieki weterynaryjnej z powodu ograniczonej różnorodności genetycznej. Tymczasem nierasowe psy, czyli kundelki, które mogłyby być równie oddanymi i zdrowymi towarzyszami człowieka, są często eliminowane z populacji poprzez sterylizację.

Różnorodność genetyczna wśród psów domowych

Rozwiązaniem problemu nie jest rezygnacja z odpowiedzialnych praktyk ograniczania bezdomności, lecz bardziej świadome podejście do hodowli i adopcji – promowanie zdrowia i dobrostanu psa ponad czystość rasy oraz unikanie przesadnego chowu wsobnego. Zdrowe kundelki i mieszańce mogą być równie wartościowymi zwierzętami domowymi, jak psy rasowe, a ich adopcja wspiera różnorodność genetyczną populacji psów. 

Właściciele powinni zwracać uwagę na zdrowie psa i odpowiedzialne praktyki hodowlane, a nie wyłącznie na jego wygląd bądź prestiż związany z rodowodem. Natomiast decydując się na psa rasowego właściciel powinien zapoznać się z obciążeniem zdrowotnym danej rasy, wybrać hodowlę, która ogranicza chów wsobny, a także być gotowym na ewentualne leczenie w przyszłości. Takie podejście pozwala łączyć dobrostan zwierząt z realnym zmniejszeniem ryzyka chorób genetycznych i budowaniem zrównoważonej populacji domowych psów.

Zobacz też: Weto ustawy łańcuchowej kontra zakaz futer. Gdzie zmierza ochrona zwierząt w Polsce?

Źródła: Nauka w Polsce, Phys.org, Well Paws

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.