Najczęściej sprawdzaną prognozą pogody jest ta dotycząca warunków atmosferycznych na najbliższe godziny lub dni. Tego typu dane obejmują zazwyczaj sumę opadów, temperaturę, wiatr i poziom zachmurzenia. Tymczasem dla właścicieli instalacji fotowoltaicznych powstają również prognozy dotyczące warunków słonecznych, które pozwalają z większą dokładnością oszacować produkcję energii w nadchodzącym roku.

Pierwsza połowa roku dla prosumentów na świecie

Początek 2026 roku ma przynieść mieszane warunki słoneczne w perspektywie globalnej – wynika z danych organizacji meteorologicznej Solcast. Sezonowe prognozy pogody sugerują, że dla operatorów energii słonecznej w Europie będzie to trudny początek roku, ale pojawiają się również pierwsze dane sugerujące wczesne nadejście lata. Odwrotnie ma być w Ameryce Północnej – po zimnym styczniu ma dojść do dużych anomalii pogodowych w lutym, marcu i kwietniu. Większość Azji ma zmagać się z większym zachmurzeniem w pierwszej połowie roku, ale nie będzie to obejmowało Chin, gdzie zlokalizowanych jest wiele projektów farm fotowoltaicznych. Podobnie dobre warunki mają występować w Australii, gdzie przypada teraz szczyt sezonu letniego. 

To właśnie Australia i Chiny wyróżniają się wyraźnie w prognozach zbiorczych – oba regiony pacyficzne będą w pierwszej połowie roku cieszyć się bardziej słonecznymi niż zwykle warunkami. W Australii jedynie kwiecień w ciągu dwóch najbliższych kwartałów ma charakteryzować się mniejszą jasnością niż średnia wieloroczna dla tego okresu, ze względu na zachmurzenie. W Chinach wschodnich nasłonecznienie powyżej średniej ma się utrzymywać aż do końca czerwca, co stanowi wyraźny kontrast między tym regionem a resztą Azji. Zapewni to dobry start dla operatorów energii słonecznej w tej części świata. 

Chiny walczą z pustynnieniem dzięki energii słonecznej. Fotowoltaika zatrzyma ekspansję pustyń?

Pogoda słoneczna w Europie Środkowo-Wschodniej

Dla producentów energii słonecznej w Europie pierwsza połowa roku może być trudna. Zwłaszcza pierwsze miesiące mogą doprowadzić do największych spadków produkcji z farm fotowoltaicznych – zwłaszcza Skandynawia i Europa Środkowo-Wschodnia odnotują spadki sięgające 10% poniżej średniej. Dopiero postęp wiosny ma przynieść bardziej słoneczną pogodę, co doprowadzi do wzrostów z regionie Europy Zachodniej. Wyjątkiem pozostają obszary wysokogórskie, takie jak Alpy, gdzie specyficzny mikroklimat może ograniczać produkcję. Z tego powodu na zachodzie kontynentu możliwe jest zakończenie pierwszego półrocza z dodatnim wynikiem produkcji energii względem poprzednich lat. Oprócz sprzyjającej pogody, będzie na to wpływało również wydłużanie się czasu pomiędzy wschodem a zachodem słońca.

W podobnej sytuacji do Europy Środkowo-Wschodniej będzie także region Północnej Afryki oraz Ameryki Południowej. Utrzymujące się zachmurzenie będzie powodowało ograniczenie natężenia promieniowania, ale należy podkreślić, że w pewnych miejscach świata wiarygodność prognoz jest znacznie niższa, co powoduje rozbieżności w modelach pogodowych. Mimo niesprzyjającej pogody w wielu miejscach będziemy mogli zaobserwować większą niż w ubiegłych latach produkcję energii z farm słonecznych, co spowodowane jest przyłączaniem nowych mocy do systemu. Rozwój OZE gwarantuje, że sieć notuje nowe rekordy słoneczne każdego roku mimo gorszej pogody słonecznej.

Jak powstają prognozy pogody dla farm słonecznych?

Chociaż fotowoltaika produkuje energię także podczas pochmurnych dni, to jej wydajność jest znacznie większa, gdy warunki atmosferyczne są optymalne – brak chmur oraz opadów, ale także brak ekstremalnych upałów. Należy jednak podkreślić, że okresowy deszcz pomaga czyścić panele fotowoltaiczne i zachować wydajność. Kluczowe czynniki wpływające na wydajność to: 

• promieniowanie słoneczne, 
• temperatura, 
• zachmurzenie, 
• wiatr, 
• przeszkody (śnieg lub brud).

Specjalistyczne stacje pogodowe PV wykorzystują czujniki natężenia promieniowania, temperatury i wiatru, aby zapewnić precyzyjne prognozy dla systemów energii słonecznej. Oprócz tego prognozy długoterminowe są generowane w oparciu o połączenie obserwacji satelitarnych i modeli pogodowych, które za pomocą zaawansowanych modeli algorytmów uwzględniają warunki atmosferyczne, takie jak zachmurzenie i poziom aerozoli w atmosferze (np. pyłów zawieszonych).

Będąc prosumentem warto pamiętać, by w celu dokładnego szacowania produkcji swojej instalacji OZE korzystać z prognoz zachmurzenia, które biorą pod uwagę wysokość chmur, ich grubość, temperaturę, ruch oraz zawartość wilgoci. Także interakcja zachmurzenia z lokalnym ukształtowaniem geograficznym może mieć istotny wpływ na ilość generowanej energii elektrycznej. Dodatkową kwestią, którą należy uwzględniać jest nieprzewidywalność wielu zjawisk pogodowych mogących wpływać na nasłonecznienie, które nasilają się ze względu na zmiany klimatu.  

Zobacz też: Rok 2025 potwierdza trend. Klimat wchodzi w nową fazę balansując na granicy bezpieczeństwa

Źródła: Solcast, PV Magazine, Nature, NCAS, Urania

Fot. Canva (Ig0rZh)

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.