Finlandia dysponuje jednym z największych zasobów wód śródlądowych i lasów w Europie. Skala tych zasobów stała się fundamentem długofalowej strategii środowiskowej, która łączy gospodarkę leśną, retencję i politykę klimatyczną.

188 tys. jezior w Finlandii

Finlandia wyróżnia się w Europie specyficznym ukształtowaniem terenu, w którym kluczową rolę odgrywają zasoby wodne oraz rozległe kompleksy leśne. Zgodnie z danymi statystycznymi, na terytorium kraju znajduje się blisko 188 tys. jezior, o powierzchni powyżej 500 m², w tym Lake Saimaa – czwarty co do wielkości naturalny zbiornik słodkowodny w Europie. Tak wysoka gęstość sieci hydrologicznej sprawia, że krajobraz państwa jest niemal w całości uformowany przez wodę, co oznacza, że przeciętny mieszkaniec może odwiedzić inny akwen codziennie przez ponad 500 lat.

Równolegle do zasobów wodnych, dominującym elementem fińskiej geografii są lasy, które pokrywają niemal 70% powierzchni kraju. Strukturę drzewostanu tworzą głównie trzy gatunki – świerk, sosna i brzoza. Ta specyficzna konfiguracja terenu – łącząca dziesiątki tysięcy zbiorników retencyjnych z ogromnym obszarem zalesienia – czyni Finlandię jednym z najbardziej zielonych państw na świecie.

Ranking zielonych miast świata. Oslo na pierwszym miejscu, Polska poza czołówką

Strategia środowiskowa Finlandii

Fundamentem stabilności fińskiego ekosystemu jest rygorystyczna polityka leśna, w której kluczowym wskaźnikiem jest dodatni bilans przyrostu drzewostanu – roczne tempo wzrostu biomasy systematycznie przewyższa wolumen pozyskiwanego drewna. Takie podejście sprawia, że fińskie kompleksy leśne pełnią rolę gigantycznego magazynu węgla, co bezpośrednio wspiera europejskie cele klimatyczne. 

Działania te są ściśle zintegrowane z ochroną wód, ponieważ rozległe zalesienie terenów zlewni jezior stanowi naturalną barierę biologiczną, zapobiegającą erozji gleb oraz nadmiernemu spływowi biogenów do zbiorników wodnych. Zamiast budowy kosztownej infrastruktury hydrotechnicznej, państwo stawia na ochronę naturalnych zdolności retencyjnych krajobrazu, co minimalizuje ryzyko powodzi oraz łagodzi skutki okresowych susz. Restrykcyjne normy dotyczące jakości wód, szczególnie w dorzeczu jeziora Saimaa, pozwalają utrzymać czystość jednego z największych rezerwuarów słodkiej wody w Europie.

Korzyści ekosystemowe i klimatyczne

Wysoka lesistość i ogromna liczba jezior generują wymierne korzyści dla środowiska, wykraczające poza granice regionalne. Połączenie tych dwóch zasobów działa jak naturalny regulator klimatu, który stabilizuje temperaturę i wilgotność powietrza, tworząc optymalne warunki dla zachowania bioróżnorodności północnej Europy. Dzięki tak ogromnej powierzchni retencyjnej Finlandia dysponuje jednym z najwyższych wskaźników odnawialnych zasobów wody słodkiej na mieszkańca, co w dobie globalnego deficytu wody staje się strategicznym atutem.

Z perspektywy ochrony środowiska kluczowe znaczenie ma również proces filtracji zanieczyszczeń. Lasy otaczające fińskie jeziora skutecznie zatrzymują azotany i fosforany, co zapobiega procesowi eutrofizacji, czyli nadmiernego zakwitu wód, który jest problemem wielu innych krajów basenu Morza Bałtyckiego.

Polskie podejście do lasów i gospodarki wodnej

Na tle modeli skandynawskich polska strategia zarządzania zasobami naturalnymi w większym stopniu koncentruje się na stopniowej odbudowie retencji i zwiększaniu powierzchni lasów, co jest odpowiedzią na historyczne przekształcenia krajobrazu oraz narastające skutki zmian klimatu. Lesistość kraju wzrosła od zakończenia II wojny światowej z 21% do niemal 30%, a programy małej retencji obejmują tysiące niewielkich obiektów piętrzących wodę. Wyzwanie polega jednak na tym, by skala i tempo tych działań były adekwatne do rosnącej presji susz, urbanizacji i intensywnego rolnictwa.

Podobnie w gospodarce leśnej utrzymywany jest model wielofunkcyjny, w którym roczny przyrost masy drzewnej przewyższa poziom pozyskania drewna. Jednocześnie coraz większe znaczenie zyskuje kwestia jakości i odporności ekosystemów – struktury gatunkowej, wieku drzewostanów czy ochrony obszarów cennych przyrodniczo. W przypadku wód śródlądowych, w tym pojezierzy Mazurskiego, Pomorskiego i Wielkopolskiego, Polska realizuje wymogi Ramowej Dyrektywy Wodnej UE oraz inwestuje w infrastrukturę kanalizacyjną, zwłaszcza w gminach turystycznych. Dalsza skuteczność tych działań będzie jednak zależeć od ich konsekwentnej realizacji i lepszej integracji polityki wodnej, leśnej i przestrzennej – tak, aby ochrona zasobów naturalnych była nie tylko reakcją na problemy, lecz także elementem długofalowej strategii rozwoju.

Zobacz też: 160 lokalizacji: bobrowe tamy do likwidacji. Kontrowersyjny wniosek Wód Polskich na Pomorzu

Źródła: Mapy.pl, elasy.pl, RDOŚ, Morskie Sprawy, Europa.eu, gov.pl

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.