Zimowe miesiące to wyzwanie dla ptaków wodnych w Polsce. Wahania temperatury, ograniczony dostęp do pożywienia oraz choroby zakaźne sprawiają, że służby coraz częściej interweniują w sprawie osłabionych lub martwych ptaków na lodzie. Eksperci podkreślają, że wiele takich przypadków wymaga nie tylko szybkiej, ale i odpowiedzialnej reakcji.

Ptaki przymarzają do akwenów

Tej zimy doszło do wzrostu liczby interwencji dotyczących ptaków wodnych, uwięzionych w zamarzniętych akwenach. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska (RDOŚ) w Gdański informuje o dużych stadach kormoranów, które pojawiły się nad Motławą oraz o martwych osobnikach znajdowanych na lodzie. Podobne sytuacje odnotowano także w innych częściach kraju, m.in. na stawach w Małopolsce oraz Zalewie Nowohuckim w Krakowie, gdzie strażacy i służby miejskie interweniowały w przypadku przymarzniętych łabędzi i innych ptaków wodnych.

Koniec polowań. Pięć gatunków znika z listy zwierząt łownych w Polsce

Jak pomóc ptakom zimą?

Eksperci podkreślają, że przymarzanie ptaków do lodu nie jest zjawiskiem wyjątkowym, ale w okresach gwałtownych wahań temperatury i długotrwałych mrozów jego skala może wyraźnie wzrosnąć, szczególnie w przypadku osłabionych osobników. Największe ryzyko pojawia się podczas odwilży, gdy ptaki schodzą na odsłoniętą taflę wody w poszukiwaniu pożywienia, a następnie zostają zaskoczone nocnym spadkiem temperatury. W takich warunkach wilgotne pióra mogą przymarzać do lodu, uniemożliwiając ptakom ruch i ucieczkę lub doprowadzając do poważnych urazów. Ranne i unieruchomione ptaki tracą możliwość zdobycia pokarmu i wody, a dodatkowo stają się łatwym celem dla drapieżników.

W przypadku zauważenia ptaka, który może być przymarznięty do lodu, nie należy podejmować samodzielnych prób ratowania go ani wchodzić na zamarznięty akwen. Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest powiadomienie odpowiednich służb – straży miejskiej, straży pożarnej, policji lub lokalnych ośrodków zajmujących się ochroną dzikich zwierząt. Natomiast w codziennym wsparciu ptactwa wodnego kluczowe znaczenie ma właściwe dokarmianie – zamiast chleba należy podawać ziarno, kasze, płatki owsiane czy specjalistyczne mieszanki paszowe. Regularne i odpowiedzialne dokarmianie może ograniczyć ryzyko osłabienia ptaków, a tym samym zmniejszyć prawdopodobieństwo ich przymarzania w czasie silnych mrozów.

Ptasia grypa w Polsce

Nie każdy tego typu incydent ma jednak związek wyłącznie z mrozem i głodem. W ostatnich miesiącach uwagę służb coraz częściej uwagę służb i przyrodników przyciąga inny czynnik, który może osłabiać ptactwo wodne – wysoce zaraźliwa ptasia grypa. Wirus HPAI jest regularnie wykrywany zarówno u dzikich, jak i hodowlanych ptaków. Na początku 2026 roku potwierdzono ogniska choroby w kilku regionach kraju, głównie na Pomorzu, a 19 stycznia w Jutrosinie, w województwie wielkopolskim, wyłowiono z jeziora 50 martwych łabędzi. 

Eksperci weterynaryjni wskazują, że migracje ptaków, zmiany klimatyczne oraz osłabienie organizmów zimą sprzyjają rozprzestrzenianiu się patogenu, dlatego przypadki martwych lub osłabionych ptaków na zamarzniętych akwenach mogą świadczyć o obecności wirusa w środowisku.

Zachować ostrożność i interweniować

Mimo rosnącej liczby zachorowań wśród dzikiego i hodowlanego ptactwa, zagrożenie dla ludzi pozostaje bardzo niskie. Wirus HPAI przenosi się przede wszystkim między ptakami, a zakażenia u człowieka należą do rzadkości i zwykle dotyczą osób, które mają bezpośredni, intensywny kontakt z chorymi zwierzętami. 

Mimo to służby apelują o zachowanie podstawowych zasad ostrożności. W przypadku znalezienia martwego lub osłabionego ptaka nie należy go dotykać ani przenosić – najlepiej zgłosić sytuację odpowiednim służbom. Takie postępowanie pozwala ograniczyć ewentualne rozprzestrzenianie się wirusa i jednocześnie zwiększyć szansę na pomoc zwierzętom, które jeszcze można uratować.

Zobacz też: Ile nietoperzy mieszka w Polsce? Populacja, zimowanie i rola w ekosystemie

Źródła: Wodne Sprawy, RDOŚ, InfoWET.pl 

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.