Rok 2026 coraz wyraźniej rysuje się jako moment zmiany logiki inwestowania w zieloną transformację. Po dekadzie dynamicznego wzrostu mocy odnawialnych coraz więcej uwagi i kapitału przesuwa się z samej produkcji energii na technologie, które pozwalają systemowi opartemu na OZE działać stabilnie. Inwestorzy i startupy koncentrują się dziś na obszarach, które do tej pory pozostawały w tle: sieciach, magazynowaniu, danych, surowcach i odporności systemu energetycznego.

Sieci jako bariera rozwoju

Jednym z głównych ograniczeń dalszego rozwoju OZE staje się infrastruktura sieciowa. Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) zwraca uwagę, że utrzymujące się ograniczenia sieciowe w Unii Europejskiej prowadzą do coraz częstszego przymusowego ograniczania produkcji energii z odnawialnych źródeł oraz blokują nowe przyłączenia. W 2023 roku skala niewykorzystanej produkcji energii z OZE w Europie przekroczyła 12 TWh. Problem ten nie dotyczy wyłącznie Unii Europejskiej – skala kolejek ma dziś charakter globalny. OECD szacuje, że w lipcu 2024 r. ponad 1 600 GW projektów OZE na zaawansowanym etapie czekało na przyłączenie do sieci. Komisja Europejska wskazuje jednocześnie na rosnące kolejki projektów w państwach członkowskich oraz potrzebę większej elastyczności w zarządzaniu systemem elektroenergetycznym.

W tej luce systemowej pojawiają się startupy rozwijające cyfrowe narzędzia do zarządzania siecią elektroenergetyczną: prognozowanie obciążenia, zarządzanie elastycznością popytu, integrację źródeł rozproszonych oraz sterowanie pracą magazynów energii. To rozwiązania, które nie zwiększają mocy wytwórczych, ale pozwalają lepiej wykorzystać te już istniejące – a to właśnie one coraz częściej decydują o tym, czy kolejne instalacje OZE w ogóle będą mogły powstać.

Znamy stan polskiej energetyki. Konieczne 66 mld złotych na rozwój sieci elektroenergetycznej

Magazynowanie energii

Równolegle dynamicznie rośnie znaczenie magazynów energii. W 2025 roku globalny popyt na magazyny bateryjne wzrósł o 43% rok do roku, co czyni ten segment jednym z najszybciej rozwijających się obszarów rynku energetycznego. Jednocześnie spadają koszty technologii – według danych rynkowych przytaczanych przez Reuters średni koszt projektów bateryjnych zbliżył się do 125 dolarów za kilowatogodzinę.

Zmienia się też struktura inwestycji. Coraz większe zainteresowanie budzą technologie alternatywne wobec klasycznych baterii litowo-jonowych, a także rozwiązania oparte na rozproszonym magazynowaniu energii, lokowanym bliżej odbiorców. Magazyny przestają być dodatkiem do OZE, stają się elementem warunkującym stabilność systemu i dalsze tempo transformacji.

Wodór w praktyce

W przypadku technologii wodorowych rynek wyraźnie przechodzi od deklaracji do zastosowań. Po fali inwestycji w samą produkcję wodoru coraz więcej kapitału trafia do projektów związanych z jego magazynowaniem oraz wykorzystaniem w przemyśle energochłonnym, ciepłownictwie i transporcie ciężkim. To obszary, w których elektryfikacja napotyka istotne bariery techniczne lub kosztowe.

Inwestorzy coraz częściej oczekują od projektów wodorowych jasno zdefiniowanego modelu biznesowego i realnego wpływu na redukcję emisji, a nie jedynie potencjału demonstracyjnego.

Dane i wiarygodność ESG

Zaostrzające się regulacje i rosnąca presja na walkę z greenwashingiem powodują, że rośnie popyt na technologie umożliwiające rzetelne mierzenie wpływu środowiskowego. Startupy rozwijają narzędzia do liczenia śladu węglowego produktów, łańcuchów dostaw i inwestycji energetycznych w sposób audytowalny i porównywalny.

W 2026 roku kluczowe staje się nie to, czy firma deklaruje działania proklimatyczne, lecz czy potrafi je udokumentować. To przesuwa ciężar innowacji z komunikacji marketingowej na jakość danych i metod ich weryfikacji.

Recykling i surowce

Skalowanie OZE ujawnia rosnące wyzwania materiałowe. Panele fotowoltaiczne, turbiny wiatrowe i baterie wchodzą w fazę masowego starzenia się, a jednocześnie Europa pozostaje silnie uzależniona od importu surowców krytycznych. W efekcie rośnie zainteresowanie technologiami odzysku materiałów oraz projektowaniem urządzeń z myślą o recyklingu.

Dla startupów to jeden z najbardziej perspektywicznych obszarów innowacji – łączący bezpieczeństwo surowcowe, obniżanie kosztów i ograniczanie śladu środowiskowego całego sektora OZE.

Energetyka lokalna

Coraz więcej innowacji dotyczy rozwiązań dla energetyki lokalnej: mikrosieci, klastrów energii i wspólnot prosumenckich. Startupy tworzą platformy umożliwiające zarządzanie lokalną produkcją, magazynowaniem i zużyciem energii, a także integrację różnych źródeł w ramach jednego obszaru.

W warunkach rosnącego udziału źródeł rozproszonych i ograniczeń sieciowych takie rozwiązania zwiększają odporność systemu energetycznego i pozwalają lepiej wykorzystywać lokalny potencjał OZE.

Obliczenia i optymalizacja

Wraz ze wzrostem złożoności systemów energetycznych rośnie zapotrzebowanie na zaawansowane metody obliczeniowe. Prognozowanie produkcji zależnej od pogody, bilansowanie sieci, zarządzanie ryzykiem inwestycyjnym czy optymalizacja pracy magazynów wymagają coraz bardziej precyzyjnych narzędzi.

Według analiz firmy doradczej McKinsey, do 2035 roku rynek zaawansowanych metod obliczeniowych nowej generacji może osiągnąć wartość dziesiątek miliardów dolarów. W energetyce oznacza to stopniowe wprowadzanie narzędzi, które pozwalają szybciej i dokładniej planować pracę sieci, magazynów energii i całych systemów opartych na OZE – bez rewolucji z dnia na dzień, lecz poprzez ewolucję sposobów zarządzania energią. Nie oznacza to rewolucji z dnia na dzień, lecz stopniowe włączanie nowych metod analitycznych do zarządzania energią.

Zobacz też: Spokój zen zamiast rachunków za energię. Jak działa model Zenery opowiada prezes [WYWIAD cz.1]

Źródło: OECD, Komisja Europejska, Reuters, IEA, IRENA, Ember

Fot.: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.