Instalacja fotowoltaiczna z magazynem energii

Poznaj orientacyjne koszty

Wieloryby jako podmioty prawa? Nowa Zelandia rozważa przełomową zmianę

Wieloryby jako podmioty prawa? Nowa Zelandia rozważa przełomową zmianę

Nowa Zelandia rozważa przełomową zmianę prawa – wieloryby mogłyby zostać uznane za podmioty prawne. Projekt ustawy, inspirowany deklaracją rdzennych społeczności Pacyfiku, wpisuje się w globalny ruch na rzecz praw natury i może wpłynąć na sposób regulowania działalności człowieka w oceanach.

925x200 6
Reklama

Prawa dla wielorybów

Do nowozelandzkiego parlamentu trafił projekt zakładający nadanie wielorybom statusu podmiotów prawa. Oznaczałoby to, że przy podejmowaniu decyzji administracyjnych i inwestycyjnych państwo musiałoby uwzględniać ich „interes prawny” – w tym prawo do migracji, naturalnych zachowań i życia w zdrowym środowisku. To kolejny krok Nowej Zelandii w kierunku rozszerzania koncepcji praw natury.

Podstawą inicjatywy jest He Whakaputanga Moana – Deklaracja dla Oceanu, wypracowana przez rdzennych liderów regionu Pacyfiku, w tym społeczność Māori. Dokument odwołuje się do tradycyjnego światopoglądu, w którym wieloryby są istotami powiązanymi z ludźmi relacjami odpowiedzialności, a nie zasobem do eksploatacji. Projekt wniósł do parlamentu poseł Partii Zielonych Teanau Tuiono.

Głos przyrody w parlamencie

Uznanie wielorybów za osoby prawne w praktyce mogłoby wpływać na decyzje dotyczące żeglugi, rybołówstwa, górnictwa głębinowego czy infrastruktury przybrzeżnej. Przyroda mogłaby być reprezentowana w postępowaniach sądowych, a jej dobro stanowiłoby samodzielną podstawę rozstrzygnięć. Nowa Zelandia ma już doświadczenie w tym obszarze – osobowość prawną przyznano wcześniej rzece Whanganui, obszarowi Te Urewera i górze Taranaki. Tym razem chodzi jednak o gatunki migrujące, przemieszczające się poza granicami państwa, co nadaje sprawie wymiar międzynarodowy.

Zwolennicy projektu wskazują, że wieloryby odgrywają kluczową rolę w ekosystemach oceanicznych – wpływają na obieg składników odżywczych i magazynowanie węgla. Jednocześnie rośnie presja związana z kolizjami ze statkami i zmianą klimatu, a eksperci apelują o zwiększenie ochrony waleni w globalnych wodach.

Nie tylko wieloryby

Projekt nowozelandzkiej ustawy może stać się argumentem w międzynarodowej debacie o prawach natury. Jeśli zostanie przyjęty, wzmocni tendencję do traktowania przyrody nie tylko jako przedmiotu ochrony, lecz jako podmiotu posiadającego własne prawa. W dobie kryzysu klimatycznego i degradacji oceanów to sygnał, że prawo środowiskowe może ewoluować w stronę głębszej, systemowej ochrony ekosystemów.

Zobacz też: Żubry w Polsce biją rekordy. Sukces ochrony czy nowe wyzwania dla środowiska?

Źródła: Oceanographic Magazine, RNZ

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.