Tradycyjne zapory cybernetyczne przegrywają z coraz bardziej inteligentnymi atakami, które naśladują rutynową pracę elektrowni. Z tego powodu naukowcy opracowują technologię sztucznej inteligencji, która będzie w stanie odpowiedzieć na nowe zagrożenia. 

Cyfryzacja sieci zwiększa zagrożenie cyberatakami

Wraz z rozwojem i modernizacją sieci elektroenergetycznych w kierunku nowoczesnych systemów opartych na cyfryzacji wzrasta liczba zagrożeń dla bezpieczeństwa. Dystrybucja energii jest dziś ściśle powiązana z cyfrową komunikacją, co sprawia, że wzrasta wydajność, ale pojawiają się także coraz bardziej wyrafinowane metody cyberataków, zdolnych do wywołania blackoutu.  

Identyfikacja tego zagrożenia ma szczególne znaczenie w kontekście rosnącego napięcia geopolitycznego i prowadzenia wojny hybrydowej między państwami. W niedawno opublikowanym raporcie końcowym wyjaśniającym przyczyny blackoutu w Hiszpanii i Portugalii z kwietnia 2025 roku, jako powód podano skok napięcia, błędy operatora systemu i reakcję łańcuchową. Nie oznacza to jednak, że nie dochodzi do ataków hakerskich. Pod koniec grudnia 2025 roku Ministerstwo Energii (ME) informowało o skoordynowanych cyberatakach przypisywanych rosyjskiej grupie Sandworm na infrastrukturę energetyczną w Polsce. 

Oznacza to, że zagrożenie jest realne, a tradycyjne systemy zabezpieczeń oparte na stałych regułach mogą szybko stać się niewystarczające wobec nowych metod, takich jak ataki typu zero-day, które nie pasują do znanych wcześniej wzorców. Z tego powodu naukowcy opracowują nowe metody obrony oparte na sztucznej inteligencji, które będą w stanie lepiej wykrywać zagrożenie. 

Cyberbezpieczeństwo OZE wchodzi w nową erę. Dyrektywa NIS2 oznacza kary i nowe obowiązki dla firm

Dlaczego tradycyjne systemy zawodzą?

Międzynarodowy zespół naukowców z University of Victoria oraz z Huaqiao University opublikował w czasopiśmie International Journal of Global Energy Issues wyniki badań dotyczących wykrywania wyrafinowanych cyberataków na systemy energetyczne. Artykuł dostarcza nowe podstawy techniczne do dynamicznej obrony sieci energetycznych. 

Zidentyfikowany przez badaczy problem dotyczył niedostatecznie dobrego radzenia sobie z wieloetapowymi atakami, które naśladują rutynowe działania operacyjne z tradycyjnymi systemami zaprogramowanymi przez sztywne reguły. Ograniczenia te prowadzą do wysokiego poziomu fałszywych alarmów oraz, co znacznie groźniejsze, do częstego pomijania rzeczywistych ataków.

AI wykryje atak w 2 sekundy

By rozwiązać ten problem badacze opracowali model fuzyjny GNN Transformer, który łączy dwa rodzaje głębokiego uczenia – jedno odpowiada za mapowanie relacji między centrami sterowania a urządzeniami końcowymi, a drugie analizuje dane w ujęciu czasowym, wychwytując podejrzane sekwencje poleceń i sygnałów. 

Testy przeprowadzone na standardowych zbiorach danych wykazały, że model osiąga dokładność identyfikacji zagrożeń na poziomie 93%, co jest wynikiem znacznie lepszym niż w tradycyjnym oprogramowaniu (81%). Naukowcy podkreślają jednak, że najważniejszym parametrem ich AI dla bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej jest szybkość działania. Stworzony przez nich model potrafi wykryć atak w czasie średnio 1,8 sekundy od jego rozpoczęcia, co umożliwia reakcję w czasie niemal rzeczywistym.

Cyfrowy miecz obosieczny

Współczesna wojna nie toczy się już tylko za pomocą dyplomacji czy konwencjonalnych działań wojskowych. Dziś coraz większe zagrożenie stanowi próba odcięcia obywateli od źródeł prądu. Powoduje to nie tylko niedogodności dla użytkowników w gospodarstwach domowych, ale też olbrzymie straty gospodarcze. 

Z tego powodu jedyną skuteczną odpowiedzią na „inteligentne” zagrożenia jest jeszcze inteligentniejsza obrona, co powinno prowadzić do zwiększenia inwestycji w rozwój europejskich i krajowych technologii sztucznej inteligencji w celu zapewnienia bezpieczeństwa. 

Zobacz też: Czy chińskie falowniki nas szpiegują? Polska technologia ma rozwiązanie problemu

Źródła: Tech Xplore, ME, gov.pl, IJGEI, Inderscience

Fot. Canva (PhonlamaiPhoto’s Images, Towfiqu barbhuiya, Viresh Sinha, Corina Ciocirlan’s Images) 

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.