Instalacja fotowoltaiczna z magazynem energii

Poznaj orientacyjne koszty

Infrastruktura energetyczna na prywatnych działkach. Spory sądowe po wyroku TK

Infrastruktura energetyczna na prywatnych działkach. Spory sądowe po wyroku TK

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący zasiedzenia służebności przesyłu może wywołać spory między właścicielami działek a firmami energetycznymi. Chodzi o miliony nieruchomości w całej Polsce, przez które przebiegają linie energetyczne, gazociągi i rurociągi, często o nieuregulowanym statusie prawnym.

925x200 6
Reklama

Konsekwencje wyroku TK

Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 roku do sądów zaczęły trafiać pierwsze wnioski o wznowienie postępowań dotyczących zasiedzenia służebności przesyłu. Na prywatnych gruntach od kilkudziesięciu lat stoją słupy, linie wysokiego napięcia i gazociągi, często bez jasno określonego statusu prawnego. Wcześniejsze rozstrzygnięcia często były korzystne dla operatorów energetycznych, którzy wskazywali, że przez dziesięciolecia legalnie korzystali z gruntów.

Teraz sytuacja może się zmienić. Niektórzy właściciele nieruchomości domagają się wynagrodzeń za korzystanie z działek albo podważenia wcześniejszych decyzji. Problem dotyczy setek tysięcy słupów energetycznych i tysięcy kilometrów infrastruktury przesyłowej, budowanej jeszcze w czasach PRL.

Spory o służebność przesyłu

Przez dekady sieci energetyczne, gazowe i wodociągowe powstawały często bez pełnej dokumentacji własnościowej lub na podstawie decyzji administracyjnych, które dziś bywają kwestionowane. W efekcie wiele urządzeń stoi na prywatnych gruntach bez jednoznacznego prawa do korzystania z nieruchomości.

Dla właścicieli działek wyrok TK otwiera drogę do otrzymania odszkodowań. Już teraz pojawiają się przypadki pozwów na dziesiątki, a nawet setki tysięcy złotych za słupy wysokiego napięcia czy linie przesyłowe przebiegające przez działki budowlane, a w dwóch sprawach sądy stanęły po stronie właścicieli działek.

Sąd Okręgowy w Rzeszowie 17 marca 2026 roku uznał, że firma energetyczna nie mogła powołać się na zasiedzenie i musi zapłacić za korzystanie z gruntu. Właścicielce działki przyznano ponad 180 tys. zł jednorazowego wynagrodzenia. Z kolei Sąd Okręgowy Warszawa-Praga 11 lutego 2026 roku orzekł, że nie można zakładać, że przed 2008 rokiem przedsiębiorstwa mogły bezpłatnie zdobywać prawa do użytkowania prywatnych gruntów. Podkreślił też, że odebranie właścicielowi części praw do nieruchomości może naruszać istotę prawa własności.

Przeszkoda dla transformacji energetycznej?

Polska stoi dziś przed dużym wyzwaniem modernizacji i rozbudowy sieci energetycznych. Operatorzy podłączają do sieci nowe farmy fotowoltaiczne, magazyny energii, elektrownie wiatrowe oraz przyszłe źródła jądrowe. Według Polskich Sieci Elektroenergetycznych do 2034 roku inwestycje w sieci przesyłowe mają kosztować ponad 60 mld zł.

Każda większa inwestycja oznacza jednak konieczność prowadzenia nowych linii przez prywatne grunty. Jeżeli po wyroku TK właściciele nieruchomości zaczną masowo zgłaszać istniejące instalacje i domagać się wysokich rekompensat, proces inwestycyjny może jeszcze bardziej się wydłużyć. Problem ten jest szczególnie zauważalny na terenach podmiejskich, gdzie wartość działek znacznie wzrosła w ostatnich latach.

Eksperci zwracają uwagę, że Polska już dziś ma jeden z najbardziej przeciążonych systemów sieciowych w Europie. Operatorzy regularnie odmawiają przyłączeń nowych instalacji OZE z powodu niewystarczającej infrastruktury. Rozbudowa sieci jest więc kluczowym elementem transformacji energetycznej.

Interesy właścicieli działek czy branży?

Wyrok TK może postawić państwo przed wyzwaniem pogodzenia interesów właścicieli nieruchomości z koniecznością szybkiej modernizacji infrastruktury krytycznej. Z jednej strony właściciele gruntów od lat wskazywali, że firmy energetyczne korzystały z ich działek praktycznie za darmo. Z drugiej – branża ostrzega, że masowa fala sporów sądowych i wzrost kosztów odszkodowań mogą przełożyć się na wolniejszą transformację energetyczną.

Zobacz też: Dlaczego Polska nie wykorzystuje potencjału biogazu. Problem serwisu i infrastruktury

Źródła: Portal Samorządowy, Prawo.pl, Trybunał Konstytucyjny

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.