Temperatura w Polsce po raz pierwszy od początku pomiarów przekroczyła granicę 40°C. Rekord padł w czasie fali upałów, które objęły niemal całą Europę. Naukowcy wskazują, że obecne fale upałów są bezpośrednio związane z postępującymi zmianami klimatu i wpisują się w wieloletni trend wzrostu temperatur.

Historyczny rekord w Polsce

Według danych telemetrycznych i operacyjnych Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) najwyższą temperaturę odnotowano w niedzielę 28 czerwca 2026 roku w Słubicach – 40,5°C – oraz w Toruniu – 40,3°C. Oznacza to pobicie dotychczasowego rekordu z 29 lipca 1921 roku, kiedy w Prószkowie zmierzono 40,2°C.

Dotychczas najwyższe temperatury w XXI wieku nie przekraczały historycznego wyniku z 1921 roku. Podczas fal upałów w 2015, 2019 czy 2022 roku maksymalne wartości wynosiły około 38-39°C. Według IMGW za obecną sytuację odpowiada napływ bardzo gorącej, zwrotnikowej masy powietrza z południa Europy i północnej Afryki.

Zmiany w BHP: Praca wstrzymywana przy 35°C. Nowe postulaty związkowców

Rekordy również w innych krajach

Ekstremalne temperatury odnotowano także w wielu państwach Europy Zachodniej i Środkowej. We Francji wartości te lokalnie przekroczyły 44°C, natomiast w części Hiszpanii temperatura w nocy utrzymywała się powyżej 30°C. Rekordowo wysokie temperatury pojawiły się również w Niemczech, Czechach, Wielkiej Brytanii oraz Belgii.

Według analizy World Weather Attribution obecna fala upałów jest najcieplejszą czerwcową falą upałów w historii pomiarów dla znacznej części Europy Zachodniej i Środkowej. Naukowcy oszacowali, że w klimacie sprzed około 50 lat podobne zjawisko byłoby średnio o 3,5°C chłodniejsze, a prawdopodobieństwo jego wystąpienia wynosiłoby mniej niż raz na 10 tys. lat.

Wysoka wilgotność i 1300 zgonów

Badacze zwracają uwagę, że wyjątkowo wysokie były również wartości tzw. temperatury mokrego termometru (wskaźnik WBGT). Uwzględnia on nie tylko temperaturę powietrza, ale także wilgotność, promieniowanie słoneczne i ruch powietrza, dzięki czemu lepiej odzwierciedla obciążenie organizmu. Wysoka wilgotność ogranicza skuteczność chłodzenia organizmu poprzez pocenie się, zwiększając ryzyko przegrzania i udaru cieplnego. Z tego powodu nawet temperatury niższe niż 40°C mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) poinformowała, że od 21 czerwca 2026 roku w Europie odnotowano ponad 1300 zgonów związanych z falą upałów, a najpoważniejsza sytuacja miała miejsce we Francji. Organizacja przypomina, że Europa jest najszybciej ocieplającym się kontynentem na świecie, a fale gorąca należą obecnie do najgroźniejszych zjawisk pogodowych. Najbardziej narażone są osoby starsze, przewlekle chore, kobiety w ciąży, małe dzieci oraz osoby pracujące na zewnątrz.

Co mówią dane klimatyczne?

Dane IMGW oraz europejskiego programu Copernicus pokazują, że liczba dni z temperaturą przekraczającą 30°C w Polsce systematycznie rośnie. Wzrasta również liczba tzw. nocy tropikalnych, podczas których temperatura nie spada poniżej 20°C. Naukowcy obserwują także występowanie długotrwałych okresów suszy i gwałtownych burz. Po obecnej fali upałów IMGW prognozuje intensywne opady, grad oraz porywy wiatru przekraczające 100 km/h. Ze względu na przesuszoną glebę istnieje także zwiększone ryzyko lokalnych podtopień i tzw. powodzi błyskawicznych.

Według prognoz sezonowych IMGW oraz programu Copernicus tegoroczne lato ma być cieplejsze od średniej wieloletniej. Klimatolodzy podkreślają, że pojedynczych rekordów nie należy utożsamiać wyłącznie ze zmianą klimatu, jednak wieloletnie obserwacje pokazują wyraźny trend wzrostu temperatur, co świadczy o powolnej zmianie modeli klimatycznych Europy.

Zobacz też: Dzieciństwo w 35°C. Fale upałów zmieniają codzienność najmłodszych

Źródła: IMGW, Copernicus, WHO, PAP

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.