Dyskusja o warunkach pracy w wysokich temperaturach pojawiła się w Polsce wraz z czerwcową falą upałów. Związki zawodowe i eksperci zwracają uwagę, że obecne przepisy BHP nie określają maksymalnej temperatury, w jakiej można pracować, co sprawia, że odpowiedzialność za zapewnienie bezpieczeństwa pracownikom spoczywa głównie na pracodawcach.

Prawa pracowników podczas upałów

W polskim prawie pracy istnieją jasne regulacje dotyczące minimalnych standardów takich jak zapewnienie odpowiedniej wentylacji, ochrony przed nasłonecznieniem oraz wody pitnej. Zgodnie z przepisami pracodawca musi zapewnić pracownikom napoje, gdy temperatura na zewnątrz przekracza 25°C, a w pomieszczeniach 27°C. Przy coraz intensywniejszych falach upałów obowiązki te stają się codziennością w wielu branżach – szczególnie w budownictwie, rolnictwie czy logistyce.

Warto również wiedzieć, że w sytuacji zagrożenia zdrowia pracownik ma prawo przerwać pracę, powołując się na przepisy Kodeksu pracy. Dotyczy to sytuacji, gdy warunki pracy stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia. Nierespektowanie obowiązków przez pracodawcę może skutkować karą finansową, sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych.

Plany adaptacji do zmian klimatu w polskich miastach. Samorządy nie realizują ich założeń?

Propozycje OPZZ

Przedstawiciele Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych (OPZZ) zaznaczają jednak, że obecne przepisy nie są wystarczające. W ich ocenie brak określonej maksymalnej temperatury pracy sprawia, że pracownicy są narażeni na przegrzanie organizmu i spadek wydajności, a w skrajnych przypadkach nawet na poważne problemy zdrowotne. Związkowcy postulują więc wprowadzenie jasnych limitów – według wytycznych zaproponowanych przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Praca miałaby być czasowo wstrzymywana przy przekroczeniu 35°C w pomieszczeniach i 32°C na otwartej przestrzeni.

Eksperci BHP zwracają jednak uwagę, że sam pomiar temperatury nie oddaje pełnego ryzyka. Znaczenie ma także wilgotność, nasłonecznienie i wysiłek fizyczny, dlatego realne odczuwanie upału może być znacznie większe. Dlatego, zdaniem OPZZ, pracodawcy powinni nie tylko zapewniać wodę, ale także organizować dodatkowe przerwy, skracać czas pracy w najgorętszych godzinach oraz zapewnić dostęp do chłodnych pomieszczeń.

Polska na tle świata

Również poza granicami Polski prawo pracy dostosowuje się do nowych, bardziej surowych realiów klimatycznych. W Hiszpanii w czasie fal upałów ogranicza się pracę fizyczną w godzinach największego nasłonecznienia, a w niektórych regionach wprowadzono tzw. „siestę klimatyczną”. We Francji obowiązują plany zarządzania falami upałów w miejscach pracy, które nakazują m.in. reorganizację czasu pracy i zapewnienie dodatkowego odpoczynku. Włoskie regiony, takie jak Lombardia czy Emilia-Romania, czasowo zakazują pracy na otwartym terenie w godzinach szczytowych temperatur, gdy ryzyko udaru cieplnego jest największe. Z kolei w Niemczech funkcjonują szczegółowe wytyczne dotyczące komfortu cieplnego w miejscu pracy, które określają, kiedy należy ograniczać wysiłek fizyczny i poprawiać warunki wentylacyjne.

Temat pracy w upałach przestaje być sezonowym problemem, a staje się wyzwaniem systemowym. Polska stoi dziś przed decyzją, czy pozostać przy ogólnych zasadach BHP, czy wprowadzić bardziej precyzyjne normy, które lepiej chroniłyby zdrowie pracowników. Ostateczny kształt nowych przepisów pokaże, czy ochrona pracowników przed skutkami upałów stanie się bardziej precyzyjna niż obecnie.

Zobacz też: Dług klimatyczny najbogatszych sięga 950 mld dolarów. 1% świata odpowiada za ogromną część emisji

Źródła: OPZZ, PIP, Europa.eu

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.