Instalacja fotowoltaiczna z magazynem energii

Poznaj orientacyjne koszty

Czy smog obniża wyniki sportowców? Wpływ jakości powietrza na wydolność

Czy smog obniża wyniki sportowców? Wpływ jakości powietrza na wydolność

Rosnące stężenia pyłów zawieszonych oraz innych zanieczyszczeń powietrza nie tylko pogarszają stan zdrowia mieszkańców, lecz także wpływają na wydolność fizyczną osób trenujących wyczynowo. Eksperci wskazują, że sportowcy wdychają proporcjonalnie więcej szkodliwych substancji, co może przekładać się na gorsze wyniki i dłuższy czas regeneracji.

925x200 6
Reklama

Sport a jakość powietrza

W debacie o przygotowaniach polskich zawodników, obok kwestii finansowania, infrastruktury i sprzętu, pojawia się temat jakości powietrza. Zimowe miesiące w wielu regionach kraju kojarzą się z wysokimi stężeniami pyłów PM2,5 i PM10, a trening na zewnątrz w takich warunkach oznacza zwiększoną ekspozycję organizmu na zanieczyszczenia. Badania naukowe sugerują, że długotrwałe oddychanie zanieczyszczonym powietrzem może ograniczać wydolność tlenową, obniżać efektywność treningu oraz zwiększać ryzyko problemów zdrowotnych zarówno u sportowców profesjonalnych, jak i amatorów.

Jak wynika z analiz Najwyższej Izby Kontroli (NIK), warunki środowiskowe mają istotny wpływ na wiele dyscyplin sportowych, zwłaszcza w okresie zimy. Smog utrzymujący się nad wieloma regionami Polski przez kilkadziesiąt dni w roku sprawia, że trening na świeżym powietrzu wiąże się ze znaczną ekspozycją na pyły zawieszone. 

Jedną z głównych przyczyn obniżonej jakości powietrza są setki tysięcy nieefektywnych źródeł ogrzewania – tzw. kopciuchów – które nadal funkcjonują w części województw, co ogranicza realną poprawę jakości powietrza, pomimo obowiązujących uchwał antysmogowych.

Adaptacja sportowców do zanieczyszczenia powietrza

Brak stabilnych warunków treningowych zmusza część sportowców do tzw. migracji treningowej – wyjazdów do krajów o lepszej jakości powietrza i bardziej sprzyjającym klimacie. Zawodnicy dyscyplin wytrzymałościowych, takich jak kolarstwo czy biegi narciarskie, w okresie przygotowawczym muszą realizować intensywny trening tlenowy, który przy wysokich stężeniach PM2,5 oznacza większe zapotrzebowanie na tlen, ale też wdychanie większej ilości zanieczyszczeń. Badania wskazują, że przy wzroście stężeń pyłów rośnie ryzyko obniżenia wydolności, dłuższej regeneracji oraz zwiększonego obciążenia układu oddechowego i sercowo-naczyniowego.

Analizy naukowe – m.in. badanie przeprowadzone przez Brown University School of Public Health – pokazują, że nawet niewielki wzrost poziomu PM2,5 może przekładać się na zauważalne pogorszenie wyników sportowych. W warunkach, gdy stężenia w polskich miastach zimą osiągają kilkadziesiąt mikrogramów na metr sześcienny, potencjalny wpływ na czas wysiłku i efektywność treningu staje się jeszcze bardziej widoczny. Dla środowiska sportowego oznacza to konieczność monitorowania jakości powietrza, dostosowywania planów treningowych oraz systemowych działań ograniczających emisję zanieczyszczeń.

Wpływ smogu na wydolność sportowców

Badania nad zanieczyszczeniem powietrza w Polsce wykazały, że wysoka ekspozycja na pyły PM2,5 i PM10 wiąże się z obniżoną funkcją płuc, zwiększoną częstotliwością objawów oddechowych i chorób układu oddechowego, co oznacza trudniejsze warunki do efektywnego treningu, zwłaszcza u sportowców wytrzymałościowych. W jednym z polskich badań analizujących zawodowych piłkarzy ekstraklasy wykazano, że jakość powietrza mierzona stężeniami PM10 może wpływać na parametry aktywności fizycznej podczas meczu, takie jak dystans przebiegnięty czy intensywność wysiłku.

Ponadto krajowe rekomendacje i analizy zdrowotne podkreślają, że w warunkach wysokich stężeń zanieczyszczeń powietrza należy ograniczać aktywność fizyczną na zewnątrz lub modyfikować programy treningowe, aby zmniejszyć ryzyko szkodliwego wpływu zanieczyszczeń na organizm – także u osób aktywnych fizycznie i sportowców. Dane zdrowotne i epidemiologiczne wskazują zatem wyraźnie, że smog pogarsza warunki treningowe oraz zdrowie układu oddechowego, co pośrednio ogranicza potencjał sportowy w regionach o wysokim poziomie zanieczyszczeń i może negatywnie wpływać zarówno na krajowe, jak i międzynarodowe wyniki polskich zawodników.

Zobacz też: Coraz mniej zimy, coraz więcej technologii. Sztuczny śnieg na Zimowych Igrzyskach 2026

Źródła: NIK, Rynekzdrowia.pl, SmogLab, Komisja Europejska

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.