Uchwały antysmogowe obowiązujące w większości województw w Polsce wprowadzają ograniczenia dotyczące użytkowania urządzeń na paliwa stałe, w tym kominków i pieców na drewno. Różnice w przepisach regionalnych oraz dodatkowe regulacje wynikające z Programów Ochrony Powietrza powodują jednak, że wielu właścicieli takich instalacji ma trudności z ustaleniem, jakie obowiązki faktycznie ich dotyczą.

Regulacje dla właścicieli kominków

W Polsce funkcjonują dwa główne instrumenty prawne związane z ochroną powietrza na poziomie samorządowym – uchwały antysmogowe oraz Programy Ochrony Powietrza (POP). Uchwały antysmogowe zostały przyjęte w 14 z 16 województw i określają m.in. wymagania techniczne dla kotłów, pieców i kominków na paliwa stałe oraz terminy ich wymiany. W zależności od regionu regulacje różnią się zakresem i poziomem restrykcji.

Programy Ochrony Powietrza są dokumentami przyjmowanymi w każdym województwie i aktualizowanymi co cztery lata. Określają one działania naprawcze w przypadku przekroczenia norm jakości powietrza, w tym krótkoterminowe ograniczenia w użytkowaniu urządzeń grzewczych podczas epizodów smogowych. W praktyce oznacza to, że właściciele kominków mogą podlegać zarówno stałym wymaganiom technicznym, jak i czasowym ograniczeniom wynikającym z bieżących pomiarów zanieczyszczeń, co może komplikować prawne aspekty korzystania z urządzeń.

Przepisy antysmogowe dotyczące kominków i pieców na paliwa stałe różnią się w zależności od województwa i bywają skomplikowane w praktyce. W wielu regionach nowe urządzenia muszą spełniać tzw. wymagania ekoprojektu, co oznacza, że dopuszczalne są tylko piece i kominki o określonej emisji i sprawności. Część samorządów ustala też terminy, do których starsze, bardziej emisyjne kominki i piece trzeba wymienić lub doposażyć w filtry redukujące emisję pyłów.

Nowe wymogi dla kominków od 2026 roku: 5 tys zł kary za przekroczenie norm. Jak sprawdzić swoje urządzenie?

Krajowe i lokalne zasady

Regionalne różnice pomiędzy przepisami są wyraźne – np. w województwie dolnośląskim kominki niespełniające wymagań ekoprojektu należało usunąć lub zmodernizować do 1 lipca 2024 roku. W Małopolsce i na Śląsku właściciele starszych urządzeń, które nie spełniają norm ekoprojektu i mają niską sprawność, musieli już wcześniej zdecydować się na ich wymianę lub modernizację. W samym Krakowie natomiast obowiązuje całkowity zakaz spalania paliw stałych, w tym drewna, w kominkach i tradycyjnych piecach. Z drugiej strony w innych regionach, gdzie przepisy są łagodniejsze – np. w województwie lubelskim uchwała antysmogowa nie wprowadza zakazu używania kominków, skupiając się przede wszystkim na jakości paliwa, a w pomorskim starsze kominki można nadal eksploatować, o ile zostaną doposażone lub spełniają wymagania techniczne. 

W całym kraju obowiązuje też od dawna wymóg używania suchego drewna, co ma ograniczać emisję szkodliwych zanieczyszczeń oraz zakaz spalania paliw niskiej jakości. Sankcje za łamanie uchwał mogą sięgać nawet 5 tys. zł grzywny, jeśli urządzenie nie spełnia wymogów emisyjnych lub działa wbrew lokalnym zakazom.

Czy kominki zanieczyszczają środowisko?

Z danych publikowanych przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska oraz raportów Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami wynika, że indywidualne ogrzewanie domów odpowiada w Polsce za znaczną część emisji pyłu PM10 i benzo(a)pirenu. Należy jednak pamiętać, że w tej kategorii mieszczą się przede wszystkim stare kotły węglowe i niskosprawne piece, a nie wyłącznie kominki.

W przypadku tradycyjnych, starszych urządzeń spalających drewno emisja pyłów może rzeczywiście być wysoka – zwłaszcza gdy spalane jest mokre drewno lub odpady. Inaczej wygląda sytuacja przy nowoczesnych wkładach kominkowych spełniających normy ekoprojektu obowiązujące w UE od 2022 roku, gdzie dopuszczalny poziom emisji pyłu wynosi maksymalnie 40-50 mg/m³. Stare konstrukcje mogły emitować wielokrotnie więcej zanieczyszczeń. Badania laboratoryjne prowadzone według norm europejskich potwierdzają, że nowoczesne urządzenia, przy prawidłowej eksploatacji i suchym drewnie emitują znacznie mniej pyłów i zanieczyszczeń.

Jak sprawdzić swój kominek?

W praktyce właściciele kominków sprzed wprowadzenia wymogów ekoprojektu powinni przede wszystkim sprawdzić zapisy obowiązujące w jego województwie uchwały antysmogowej oraz dokumentację techniczną urządzenia. W części regionów dopuszcza się dalsze użytkowanie starszych kominków, jeśli ich sprawność wynosi co najmniej 80%. 

Drugą możliwością jest ograniczenie emisji pyłu do poziomu określonego dla ekoprojektu poprzez zastosowanie dodatkowych rozwiązań technicznych redukujących zapylenie spalin. W przepisach zwykle nie jest wskazane szczegółowo, kto i w jakiej formie ma potwierdzić taki efekt, dlatego w praktyce stosuje się pomiary wykonane przez uprawnionych specjalistów zakończone protokołem i wydrukiem z urządzenia pomiarowego. Taki dokument, wraz z potwierdzeniem wykonania usługi, może stanowić dowód spełnienia wymagań uchwały podczas kontroli. W razie wątpliwości warto również skonsultować się z lokalnym urzędem lub wydziałem ochrony środowiska, aby upewnić się, jakie formy potwierdzenia są akceptowane w danym regionie.

Zobacz też: Metan z kopalń widoczny z orbity. Polska na czele emisji w UE

Źródła: Murator.pl, Komisja Europejska, gov.pl

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.