Diatomit to naturalny surowiec wykorzystywany m.in. w ochronie środowiska, rolnictwie i budownictwie. Jest wydobywany także w Polsce, jednak na krajowym rynku przez lata dominowały produkty z importu.

Dzięki innowacjom opracowanym przez naukowców z Krakowa jedyna w kraju kopalnia diatomitu w Jaworniku Ruskim na Podkarpaciu wraca do wykorzystania i znajduje nowe zastosowania. 

Nowe technologie w produkcji diatomitu

W kopalni wdrożono nowe linie produkcyjne oparte na rozwiązaniach opracowanych przez naukowców. Obejmują one m.in. produkcję sorbentów oraz dodatków do farb, lakierów i materiałów wykorzystywanych w rolnictwie, które mogą ograniczać wpływ tych produktów na środowisko.

Diatomit to zwięzła skała osadowa, której głównym składnikiem są szkieleciki okrzemek, zbudowane z bezpostaciowej krzemionki – opalu. Diatomity znajdują szerokie zastosowanie jako materiały filtracyjne, sorbenty o wysokich właściwościach chłonnych, nośniki środków ochrony roślin i katalizatorów, materiały termoizolacyjne i polerskie. Na polskim rynku używane są w procesach filtracji i oczyszczania w przemyśle chemicznym i spożywczym (np. filtracja piwa), a także w produkcji materiałów izolacyjnych i dźwiękochłonnych.

Granulat diatomitowy często wykorzystuje się też jako sorbent, pochłaniający substancje niebezpieczne dla środowiska i ludzi (np. ropopochodne) przy awaryjnych wyciekach olejów, paliw, chemikaliów, farb. Jest też stosowany w rolnictwie jako nośnik pestycydów czy ściółka dla zwierząt domowych.

Choć mamy w kraju kopalnię diatomitu to surowce diatomitowe, powszechnie wykorzystywane na naszym rynku, w większości pochodziły z importu – z USA, Danii, Niemiec, a nawet Meksyku – mówi dr hab. inż. Michał Łach, profesor Politechniki Krakowskiej, specjalizujący się w innowacyjnych rozwiązaniach materiałowych. 

Zrównoważony rozwój pod presją polityki. Czego nauczył nas 2025 rok?

Diatomit w nowych produktach

Badania nad nowymi zastosowaniami diatomitu obejmowały szczegółową analizę jego struktury, składu i właściwości fizycznych – w tym m.in. porowatości, powierzchni właściwej i odporności materiału. To właśnie te cechy decydują o możliwościach wykorzystania diatomitu w różnych branżach. 

Opracowaliśmy też trzy nowe produkty, które Górtech włączył do swojej oferty – mówi prof. Michał Łach.

Pierwszy, najszybciej zdobywający polski rynek, to wysokoefektywny sorbent do pochłaniania substancji ropopochodnych. Wiele zastosowań może znaleźć druga z innowacji – dodatek do farb, lakierów, który zwiększa odporność na korozję. Trzecim nowym produktem opracowanym w projekcie jest dodatek diatomitowy do materiałów geopolimerowych i materiałów budowlanych. Może znaleźć zastosowanie w materiałach niskoemisyjnych i ekologicznych dla zrównoważonego budownictwa oraz nowoczesnej chemii budowlanej. Zwiększa trwałość i odporność eksploatacyjną oraz wytrzymałość materiału na ściskanie.

Dzięki innowacjom i transferowi wiedzy możliwe jest skuteczne przywracanie konkurencyjności krajowych surowców oraz modernizacja tradycyjnego przemysłu wydobywczego. Doświadczenia z Jawornika mogą być inspiracją dla całego polskiego sektora górniczego, który poszukuje dziś realnych i zrównoważonych ścieżek transformacji. Mamy konkretne propozycje rozwiązań w tym zakresie, którymi interesują się już polskie spółki węglowe – wskazuje prof. Michał Łach.

Zobacz też: Inteligentne materiały w budownictwie: AGH tworzy farbę, która ostrzega przed katastrofą 

Źródła: Politechnika Krakowska

Fot. Canva (Olga Kostrova) 

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.