Bloki z wielkiej płyty nadal są ważną częścią polskich zasobów mieszkaniowych. Choć ich standard nie zawsze odpowiada współczesnym oczekiwaniom, ich przyszłość nie musi oznaczać wyburzeń. Coraz większe znaczenie może mieć modernizacja, która pozwala zachować istniejącą zabudowę a zarazem poprawić warunki życia mieszkańców.

Zalety bloków z wielkiej płyty

W budynkach wielkopłytowych żyje około 25%-30% populacji Polski (szacunkowo od 9 do 11 milionów osób), głównie w dużych i średnich miastach. Jedną z największych zalet takich osiedli jest ich lokalizacja. Powstawały jako większe, zaplanowane zespoły mieszkaniowe, dlatego w ich otoczeniu często znajdują się szkoły, sklepy, przychodnie, przystanki komunikacji miejskiej i tereny zielone. Duże odległości między budynkami zapewniają również przestrzeń i dostęp do światła. Jak wskazują architekci, to właśnie urbanistyka jest jednym z największych atutów wielkiej płyty.

W wielu przypadkach nie brakuje też bardziej praktycznych zalet – budynki z lat 70. zazwyczaj mają windy i balkony, a osiedla dysponują terenami zielonymi i miejscami parkingowymi. Eksperci podkreślają również, że obiekty te lepiej znoszą upływ czasu i zużycie techniczne, niż wcześniej zakładano.

7% nowych budynków wielorodzinnych ma co najmniej 8 kondygnacji. Wyzwania infrastrukturalne

Potrzeba modernizacji

Nie oznacza to jednak, że wielka płyta nie ma problemów. Słabsza akustyka, zużyte instalacje wodno-kanalizacyjne i elektryczne, problemy z wentylacją czy wilgocią oraz niedobór miejsc parkingowych mogą obniżać komfort mieszkańców. Problemem bywają również niewielkie mieszkania i układy pomieszczeń, które trudniej dostosować do współczesnych potrzeb.

Dlatego eksperci podkreślają konieczność modernizacji, która może obejmować termomodernizację, wymianę instalacji, poprawę części wspólnych, a także zmiany zwiększające funkcjonalność mieszkań. W krajach Europy Zachodniej istnieją już przykłady znacznie bardziej kompleksowych działań.

Transformacja europejskich mieszkań

Jednym z najbardziej znanych europejskich przykładów jest rewitalizacja osiedla Grand Parc we francuskim Bordeaux. Architekci z pracowni Lacaton & Vassal zmodernizowali tam trzy 10- i 15-piętrowe bloki z lat 60., obejmujące łącznie 530 mieszkań. Do istniejących budynków dobudowano prefabrykowane, przeszklone ogrody zimowe oraz głębokie balkony o szerokości niemal 4 metrów. Dzięki temu zwiększyła się powierzchnia użytkowa mieszkań, a wnętrza zostały lepiej doświetlone. Rozwiązanie poprawiło również parametry energetyczne budynków – zużycie energii zmniejszyło się o 50%.

Inny model wypracowano w Niemczech Wschodnich. Po zjednoczeniu kraju część tamtejszych miast mierzyła się z wyludnieniem i rosnącą liczbą pustostanów. W odpowiedzi prowadzono nie tylko remonty, ale również przebudowy istniejących osiedli. Przykładem są projekty architekta Stefana Forstera w Leinefelde i Halle-Neustadt, gdzie ingerowano nawet w konstrukcję bloków. Usuwano między innymi najwyższe kondygnacje, a duże, monotonne budynki przekształcano w niższe i bardziej zróżnicowane zespoły. Wprowadzano także nowe układy mieszkań, w tym lokale dwupoziomowe.

Doświadczenia innych europejskich państw dowodzą, że wielka płyta nie musi być traktowana jako zabudowa przeznaczona wyłącznie do stopniowego zużycia i wyburzenia. Odpowiednio zaplanowana modernizacja może nie tylko wydłużyć życie budynków o kolejne dekady, ale również zmienić ich funkcjonalność, wygląd i efektywność energetyczną. Przyszłość polskich bloków może więc polegać nie na prostym zastępowaniu ich nowymi budynkami, lecz na stopniowym podnoszeniu ich standardu.

Zobacz też: Nawet 80% pęknięć może mieć związek ze skurczem betonu. Metoda Polaka nowym standardem w USA

Źródła: Portal Samorządowy, Desing Alive, EUmies Awards

Fot. Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.