Projekt nowelizacji sześciu ustaw przygotowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska ma usprawnić pracę Inspekcji Ochrony Środowiska (IOŚ), skrócić procedury i zmienić system kar. Najwięcej zmian dotyczy gospodarki odpadami oraz relacji z samorządami. Narasta również problem braków kadrowych, który może wpłynąć na realne efekty działań.

Projekt sześciu ustaw MKiŚ

Resort podkreśla, że celem zmian jest zwiększenie poziomu ochrony środowiska w Polsce poprzez przyspieszenie kontroli i decyzji administracyjnych, większą przejrzystość postępowań oraz dostosowanie sankcji do realnej wagi naruszeń. Projekt obejmuje sześć kluczowych ustaw regulujących działalność IOŚ i obszary powiązane z odpadami oraz jakością powietrza.

• Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska – doprecyzowanie kompetencji, uproszczenie procedur kontrolnych i skrócenie terminów działań, tak aby inspekcja mogła szybciej reagować na naruszenia.
• Ustawa o dopłatach – wprowadzenie 50 dni na kontrolę i 14 dni na wydanie postanowienia, podniesienie progu cofnięcia zezwoleń z 150 tys. do 500 tys. zł oraz wymóg, by jedna z kar była prawomocna.
• Prawo ochrony środowiska – zmiany w systemie kar dla gmin za uchybienia w realizacji programów ochrony powietrza, większe powiązanie wysokości sankcji z wagą naruszenia.
• Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach – doprecyzowanie obowiązków sprawozdawczych i zasad współpracy z IOŚ, by ograniczyć spory kompetencyjne.
• Ustawa o bateriach i akumulatorach – usprawnienie nadzoru nad wprowadzającymi produkty na rynek i egzekwowania obowiązku odzysku.
• Ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym – wzmocnienie narzędzi kontrolnych wobec podmiotów działających w szarej strefie i uporządkowanie zasad raportowania.

Projekt zakłada też obowiązek weryfikacji kompletności wniosku przed przekazaniem go do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, co ma ograniczyć powtarzane kontrole i wielomiesięczne opóźnienia.

500 mln zł na likwidację odpadów niebezpiecznych. MKiŚ wspiera gminy Głogów i Strumień

Braki kadrowe w IOŚ

Choć nowelizacja koncentruje się przede wszystkim na procedurach, jednym z największych wyzwań dla IOŚ pozostaje niedobór kadrowy. Audyty Najwyższej Izby Kontroli z 2024 roku wskazują, że braki etatowe były jedną z głównych przyczyn opóźnień w wykonywaniu zadań ochrony środowiska, m.in. przy wydawaniu zezwoleń i kontroli spalarni odpadów w kilku województwach – co skutkowało średnim czasem oczekiwania nawet powyżej 10 czy 33 miesięcy na decyzję. Duża skala zadań, wobec niewystarczających zasobów ludzkich, przekłada się na przeciążenie systemu i wydłuża postępowania.

Dodatkowo dokumenty protestacyjne pracowników wskazują, że braki kadrowe sięgają około 40% etatów w niektórych sekcjach, co bez skutecznego uzupełnienia może prowadzić do dalszego ograniczenia efektywności kontroli i nadzoru. Poza tym wynagrodzenia inspektorów często pozostają na relatywnie niskim poziomie, co utrudnia pozyskanie specjalistów i wzmocnienie kadry. Wobec tego sama zmiana przepisów proceduralnych może poprawić tempo działań, ale bez uzupełnienia braków kadrowych realizacja zmian w skali kraju może być ograniczona.

Zobacz też: Opłaty za wywóz odpadów rosną. Samorządy wskazują na skutki systemu kaucyjnego

Źródła: Portal Samorządowy, IOŚ, NIK

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.