Okna niskoemisyjne (Low-E) uchodzą za jeden z najskuteczniejszych sposobów ograniczania strat ciepła w budynkach. Cienka powłoka naniesiona na szybę ogranicza wymianę ciepła przez promieniowanie, dzięki czemu zmniejsza straty energii przez przeszklenia. Eksperci zwracają jednak uwagę, że w określonych warunkach mogą one odbijać światło niczym soczewka i prowadzić do lokalnego nagrzewania powierzchni, a nawet ryzyka pożaru.

Dlaczego nowoczesne okna mogą skupiać promienie słoneczne?

Powłoka niskoemisyjna to cienka warstwa metali lub tlenków metali nanoszona na szybę. Jej zadaniem jest przepuszczanie światła widzialnego przy jednoczesnym odbijaniu promieniowania cieplnego. Zimą ogranicza ucieczkę ciepła z budynku, natomiast latem zmniejsza nagrzewanie pomieszczeń przez promieniowanie słoneczne.

Problem pojawia się wtedy, gdy szyba nie jest idealnie płaska. Pod wpływem różnicy ciśnień między przestrzenią międzyszybową a otoczeniem, wysokiej temperatury czy procesu produkcyjnego tafla może uzyskać niewielkie odkształcenie. W praktyce zakrzywiona powierzchnia zaczyna działać jak zwierciadło skupiające promienie słoneczne w jednym punkcie. Eksperci zmierzyli przypadki, w których temperatura takiego ogniska przekraczała nawet 100-120°C, co wystarcza do deformacji tworzyw sztucznych, sztucznej trawy, elewacji z PVC czy przesuszonego drewna.

Okna w domu energooszczędnym. Jak ograniczają straty ciepła i wpływają na rachunki?

Wadliwe instalacje i niekorzystne czynniki 

Wbrew sensacyjnym doniesieniom nie ma dowodów na to, że okna niskoemisyjne stanowią istotne źródło pożarów budynków. Państwowa Straż Pożarna ani europejskie instytucje zajmujące się bezpieczeństwem pożarowym nie prowadzą odrębnych statystyk dla tego typu zdarzeń.

Na świecie udokumentowano jednak pojedyncze incydenty. W Stanach Zjednoczonych odnotowano przypadki stopienia sidingu winylowego na sąsiednich budynkach, uszkodzeń sztucznej trawy, drewnianych tarasów oraz roślin. W Wielkiej Brytanii opisywano sytuacje, w których skupione światło przypaliło elementy ogrodowe. Zdarzenia prowadzące do faktycznego pożaru pozostają jednak wyjątkowo rzadkie i zwykle są efektem jednoczesnego wystąpienia kilku niekorzystnych czynników.

Eksperci podkreślają, że problem dotyczy przede wszystkim wadliwie wykonanych lub silnie wygiętych szyb zespolonych. Prawidłowo wyprodukowane okna renomowanych producentów nie powinny generować niebezpiecznych efektów optycznych.

Polski rynek szyb Low-E

W Polsce szyby niskoemisyjne stały się obecnie standardem. Zgodnie z obowiązującymi od 2021 roku Warunkami Technicznymi współczynnik przenikania ciepła dla okien pionowych nie może przekraczać Uw = 0,9 W/m²K, co praktycznie wymusiło stosowanie pakietów trzyszybowych z powłokami niskoemisyjnymi.

Według danych Związku POiD oraz Centrum Analiz Branżowych krajowi producenci wytwarzają rocznie około 12-14 mln okien, z czego ponad 70% trafia na eksport, głównie do Niemiec, Francji, Włoch i krajów skandynawskich. Polska pozostaje największym eksporterem stolarki okiennej w Europie już od ponad dekady. Oznacza to, że miliony okien z powłokami Low-E funkcjonują w Polsce od lat, a doniesienia o uszkodzeniach wywołanych skupionym światłem należą do wyjątków.

Gdzie okna niskoemisyjne sprawdzą się najlepiej?

Okna niskoemisyjne największe korzyści przynoszą w budynkach energooszczędnych i pasywnych, gdzie ograniczenie strat ciepła ma kluczowe znaczenie dla kosztów ogrzewania. Doskonale sprawdzają się również w domach wyposażonych w pompy ciepła oraz instalacje fotowoltaiczne. Ich zastosowanie jest szczególnie uzasadnione na dużych przeszkleniach od strony południowej i zachodniej, gdzie latem ograniczają przegrzewanie pomieszczeń, a zimą zmniejszają ucieczkę energii.

Według Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska wymiana starych okien na nowoczesną stolarkę może ograniczyć straty ciepła budynku nawet o 15-25%, w zależności od stanu technicznego domu.

Kiedy warto zachować szczególną ostrożność?

Największe ryzyko występuje tam, gdzie okna skierowane są bezpośrednio na łatwopalne elementy znajdujące się w niewielkiej odległości od elewacji. Dotyczy to przede wszystkim sztucznej trawy, mebli ogrodowych z tworzyw sztucznych, drewnianych tarasów, kompozytowych desek, jasnych elewacji z PVC czy zaparkowanych samochodów. Problemy mogą pojawić się również w gęstej zabudowie szeregowej, gdzie duże przeszklenia jednego budynku znajdują się naprzeciwko ścian sąsiada. W takich przypadkach architekci wykonują symulacje odbicia światła jeszcze na etapie projektu.

Specjaliści wskazują, że najważniejszy jest właściwy dobór stolarki oraz profesjonalny montaż. Warto wybierać okna renomowanych producentów spełniające europejskie normy jakości oraz zwracać uwagę na jakość pakietów szybowych.

Zobacz też: Ekologiczne budownictwo w Polsce: deklaracje rosną, ale rynek wciąż wybiera tradycję

Źródła: The Guardian, NFOŚiGW, POiD

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.