Polska nauka poprawia swoją pozycję na świecie, choć od lat zmaga się z niedostatecznym finansowaniem. Według Komisji Ewaluacji Nauki (KEN) około 70% ocenianych dyscyplin awansowało w międzynarodowych rankingach, a niemal 90% jednostek uzyskało oceny pozwalające na dalsze prowadzenie szkół doktorskich. Jednocześnie środowisko akademickie podkreśla, że poprawa wyników nie oznacza rozwiązania problemów polskiej nauki.

Wyższe wyniki polskiej nauki

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego opublikowało wyniki ewaluacji działalności naukowej za lata 2022-2025. Ocenie podlegały uczelnie, instytuty Polskiej Akademii Nauk oraz inne jednostki prowadzące badania naukowe. Pod uwagę brano przede wszystkim jakość publikacji naukowych, skuteczność w pozyskiwaniu finansowania zewnętrznego oraz wpływ działalności naukowej na gospodarkę i społeczeństwo.

Według przewodniczącego Komisji Ewaluacji Nauki prof. Zbigniewa Kąkola wyniki pokazują wyraźny wzrost jakości badań prowadzonych w Polsce. Jak wskazuje, większość jednostek zdobyła znacznie więcej punktów za publikacje niż podczas poprzedniej ewaluacji.

1,41% PKB na badania i rozwój w Polsce. Naukowcy alarmują i zapowiadają protest

70% dyscyplin poprawiło swoją pozycję

Komisja porównywała polskie dyscypliny naukowe z ich odpowiednikami na świecie. Według prof. Kąkola około 70% ocenianych dyscyplin poprawiło swoją pozycję międzynarodową, średnio o niemal dwa miejsca. Najwyżej sklasyfikowaną polską dyscypliną pozostaje chemia, która zajmuje 14. miejsce na świecie. Zdaniem przewodniczącego KEN jest to dowód, że mimo ograniczonych środków polska nauka pozostaje konkurencyjna na arenie międzynarodowej.

Ekspert zwraca uwagę, że poprawa wyników nastąpiła w okresie, gdy realne finansowanie nauki praktycznie nie rosło, a koszty funkcjonowania uczelni znacząco zwiększyły się po pandemii i w wyniku wysokiej inflacji. Jego zdaniem oznacza to, że polskie jednostki naukowe nauczyły się efektywniej wykorzystywać dostępne środki, a koszt uzyskania jednej wysoko ocenianej publikacji jest w Polsce znacznie niższy niż w wielu bogatszych państwach.

Środowisko akademickie protestuje

Optymistyczne wyniki ewaluacji kontrastują jednak z nastrojami panującymi w środowisku akademickim. W maju 2026 roku przez Polskę przetoczyła się fala protestów pracowników naukowych, doktorantów i przedstawicieli uczelni. Organizatorzy akcji zwracali uwagę, że od lat finansowanie nauki nie nadąża za rosnącymi kosztami działalności badawczej, co przekłada się na pogarszające się warunki pracy, spadki wynagrodzeń oraz trudności z utrzymaniem konkurencyjności polskich ośrodków badawczych.

Protestujący apelowali o zwiększenie nakładów na naukę i szkolnictwo wyższe z obecnego 1,41% PKB do 3%. Środowisko naukowe argumentuje, że bez stabilnego finansowania trudno będzie utrzymać obecne tempo rozwoju oraz zatrzymać młodych naukowców w kraju.

Potrzebne większe inwestycje

Wyniki ewaluacji pokazują, że polskie uczelnie i instytuty potrafią osiągać coraz lepsze rezultaty mimo ograniczonych środków finansowych. Eksperci podkreślają jednak, że dalszy rozwój na obecnym poziomie nie będzie możliwy bez zwiększenia inwestycji w badania i szkolnictwo wyższe.

Rosnąca liczba publikacji w prestiżowych czasopismach oraz poprawa pozycji międzynarodowej wskazują na wysoki potencjał polskiej nauki. Jednocześnie protesty środowiska akademickiego pokazują, że sukces ten jest osiągany przy rosnącym wysiłku naukowców i uczelni.

Zobacz też: „Czy popierasz politykę klimatyczną mimo wzrostu kosztów życia?”. Znamy treść prezydenckiego referendum klimatycznego

Źródła: Nauka w Polsce, PAN, KEN

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.