Łosie z Polski, osiągające nawet 700 kilogramów masy, coraz śmielej przekraczają zachodnią granicę i przedostają się do Niemiec. Choć jeszcze w średniowieczu był to ich naturalny obszar życia, to dziś ich stopniowy powrót po wiekach nieobecności odkrywa ekologiczną prawdę o stanie polskiego środowiska. Wysychające mokradła i pogłębiający się stres wodny stają się problemem dla coraz większej liczbę gatunków.

Turyści, uciekinierzy czy celebryci?

Wschodnie landy Niemiec, takie jak Saksonia, Brandenburgia, a także Meklemburgia-Pomorze Przednie, coraz częściej stają się celem wędrówek łosi pochodzących z Polski. Te jedne z największych rodzimych zwierząt są coraz częściej obserwowane po zachodniej stronie Odry. Rocznie na północno-wschodnie tereny Niemiec trafia od 10 do 15 osobników, głównie samców. Większość z nich po pewnym czasie wraca do Polski, ale część decyduje się pozostać i stara się przetrwać w nowym środowisku. 

Jak donoszą lokalne media, stosunek Niemców do pojawienia się tych zwierząt to mieszanka zaskoczenia i fascynacji. Niektóre osobniki stały się „celebrytami” po tym, jak w mediach społecznościowych zaczęto śledzić ich obecność, co wzbudziło duże zainteresowanie. Jednym z najlepiej znanych „emigrantów” stał się łoś Bert, którego zachowanie było sporym zaskoczeniem dla jednego z rolników w Brandenburgii, ponieważ nie mogąc znaleźć partnerki własnego gatunku, zaczął szukać bliskości wśród stada krów.

Wybiera swoją ulubioną krowę, a potem goni za nią przez cały dzień, kiedy jest naprawdę rozochocony. Niezależnie od tego, czy krowa ma cielę, czy nie – opowiadał niemieckiej rozgłośni MDR właściciel hodowli.

Niemieccy eksperci, mimo sporadycznych szkód, oceniają obecność łosi pozytywnie. Podkreślają, że zwierzęta dobrze radzą sobie w ich kraju, o ile mają dostęp do lasu i wody. Niemniej obserwowane przez mieszkańców w okolicach Lipska czy Görlitz zjawisko nasilającej się migracji łosi do Niemiec, według naukowców ma ważne środowiskowe przyczyny w Polsce. 

Locha z młodymi na AWF. Studenci wybiorą jej imię, a eksperci mówią o rosnącym problemie

Między ochroną a bezpieczeństwem

W Polsce populacja łosia euroazjatyckiego, największego współcześnie żyjącego ssaka kopytnego, dzięki latom ochrony, odbudowała się do poziomu około 30 tys. osobników. Jednak sukces ochrony przyrody wiąże się także z nowymi wyzwaniami – łosie, jako zwierzęta samotnicze, pokonują nawet 30 kilometrów dziennie, coraz częściej biorą udział w groźnych wypadkach drogowych. Tego rodzaju statystyki wykorzystują środowiska myśliwskie domagające się debaty nad przywróceniem ich odstrzału.

Wyzwaniem pozostaje infrastruktura drogowa, która w znacznej mierze nie pozwala na bezkolizyjne przejście na drugą stronę, co dla tak intensywnie przemieszczającego się gatunku jest kluczowe. Ze względu na ich masę i rozmiary, ewentualne kolizje z pojazdami są zazwyczaj tragiczne w skutkach zarówno dla zwierząt, jak i ludzi. Rodzi to pytanie, dlaczego mimo licznych przeszkód na drodze decydują się poszukiwać nowych terenów bytowania na zachodzie.

Łoś jako barometr stresu wodnego

Tomasz Borowik z Polskiej Akademii Nauk (PAN) wskazuje na alarmującą dla polskiego środowiska przyczynę, dla której łosie decydują się emigrować na zachód. Jest to wysychanie mokradeł w Polsce podczas coraz bardziej gorących lat. Łosie, genetycznie przystosowane do chłodniejszych i wilgotnych terenów, w poszukiwaniu wody są zmuszone do migracji. 

Na wschodzie blokuje je ufortyfikowana granica z Białorusią, na północy Bałtyk, a na południu panują jeszcze wyższe temperatury, a co za tym idzie – jest jeszcze mniej mokradeł. Z tego powodu naturalnym kierunkiem staje się zachód. Jednak przyczyny migracji łosi, to także dowód na to, że w Polsce problem z retencją wody staje się krytyczny.

Migracja łosi pokazuje, że stres wodny w Polsce się pogłębia. Duże ssaki należą do pierwszych gatunków odczuwających skutki zmian klimatycznych i niedoboru wody. Jeśli obecnie polskie sadzawki i bagna są zbyt suche dla łosi, to bez podjęcia zdecydowanych działań w kolejnym etapie wody może zacząć brakować również dla ludzi. 

Jednym z przykładów jest Jezioro Klimkowskie, z którego w bardzo szybkim tempie ubywa wody. Mimo śnieżnej zimy po roztopach zapełnienie zbiornika wynosiło tylko ok. 60%. Pod koniec ubiegłego roku sytuacja była alarmująca – zostało zaledwie 12% wody, co sprawia, że mieszkańcy apelują o pilne zmiany w gospodarowaniu zgromadzoną tam wodą, gdyż jak twierdzi jeden z nich: „jeśli nic się nie zmieni, to na kolejne lato trzeba będzie migrować razem z łosiami”. 

Zobacz też: Rekord urodzeń żubrów w Bieszczadach. Sukces ochrony zaczyna tworzyć nowe zagrożenia

Źródła: Euronews, dw.de, mdr.de, Radio Kraków, Portal Samorządowy, elch-emil.at, własne

Fot. Canva (Glen Pearson, John Morrison, Rejean Bedard) 

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.