Rekordowe stężenia gazów cieplarnianych, najwyższe w historii temperatury oraz dramatyczne tempo podnoszenia się poziomu mórz to główne wnioski z najnowszego raportu State of the Climate. Uznawany za jedno z najbardziej wiarygodnych opracowań o stanie klimatu Ziemi dokument, pokazuje, że planeta ociepla się szybciej, niż przewidywano.

Gazy cieplarniane i rekordowe temperatury

Według doniesień naukowców w 2024 roku stężenia kluczowych gazów cieplarnianych, jak dwutlenek węgla, metan i podtlenek azotu osiągnęły rekordowe poziomy. Roczna średnia koncentracja CO₂ wzrosła do 422,8 ppm, co oznacza aż 52% wzrost w porównaniu z epoką przedprzemysłową. To wyraźny dowód, że emisje nadal rosną, mimo podejmowanych globalnie działań na rzecz transformacji energetycznej.

Jednym z najbardziej alarmujących ustaleń raportu jest wzrost średniej globalnej temperatury na lądach i oceanach. Miniony rok okazał się najcieplejszym w historii pomiarów, które prowadzone są od połowy XIX wieku. Poprzedni rekord, ustanowiony w 2023 roku, został przekroczony. Wysokie temperatury odnotowano na niemal całym świecie – od Indii, Chin i Brazylii po Afrykę czy Australię. W wielu regionach świata, w tym w Ameryce Północnej, na Karaibach i w Europie, wystąpiły ekstremalne fale upałów. Według naukowców to jedno z najbardziej namacalnych potwierdzeń przyspieszających zmian klimatycznych.

Chiny biją rekordy zużycia energii. Upały zmuszają miliony do chłodzenia domów

Wrze w oceanach i na lodowcach

Szczególnie mocno ocieplenie klimatu widać w obszarach polarnych i górskich. W Arktyce maksymalny zimowy zasięg lodu morskiego był w 2024 roku drugim najmniejszym w historii obserwacji satelitarnych, które trwają już od 46 lat. Na Antarktydzie sytuacja poprawiła się w porównaniu z rokiem poprzednim, jednak przez większość miesięcy powierzchnia lodu pozostawała wyraźnie poniżej średniej wieloletniej.

Jeszcze bardziej niepokojące są dane dotyczące lodowców. Na wszystkich 58 referencyjnych lodowcach odnotowano ubytek, a naukowcy monitorują je od 1970 roku, by mieć punkt odniesienia w corocznych pomiarach. Sytuacja, w której wszystkie zanotowały obszarowy regres, to ewenement, który zdarzył się drugi raz w historii pomiarów. Eksperci ostrzegają, że konsekwencje topnienia lodowców mogą być poważne: od pogorszenia dostępu do wody pitnej w wielu regionach po przyspieszenie podnoszenia się poziomu mórz.

Oceaniczne wskaźniki również nie pozostawiają złudzeń. Średnia roczna temperatura powierzchni mórz była najwyższa w 171-letniej historii pomiarów i jest to drugi rok z rzędu, gdy globalny ocean ustanowił taki rekord. Równocześnie średni poziom morza wzrósł średnio o 4,6 milimetra, a to oznacza najszybsze tempo w historii obserwacji. Dane pokazują, że wysokoemisyjna gospodarka wypływa nie tylko na zanieczyszczenie powietrza, ale oddziałuje również na inne obszary obejmujące cały system klimatyczny planety.

Promyk nadziei i rola nauki

Raport dostrzega także pozytywne zjawiska, co daje nadzieję, że podejmowane wysiłki w celu odwrócenia zmian klimatycznych mogą niedługo zacząć przynosić coraz bardziej widoczne efekty. Na półkuli północnej w 2024 roku odnotowano najwyższy poziom ozonu stratosferycznego w historii pomiarów. Na południu Ziemi sytuacja również się poprawiła, co eksperci wiążą z efektami międzynarodowych regulacji ograniczających emisję szkodliwych związków chemicznych. W opracowaniu raportu znaczącą rolę odegrała Europejska Agencja Kosmiczna i ich program Climate Change Initiative, który dostarczył kluczowych danych satelitarnych.

Te długoterminowe archiwa są niezbędne, aby uzyskać jednoznaczne dowody na to, jak zmienia się klimat naszej planety – powiedział Clement Albergel kierujący Actionable Climate Information Section w ESA

Raport State of the Climate powstał już po raz 35, a autorzy publikacji podkreślają, że ich praca jako dokumentalistów zmiany dotyczącej poziomu mórz, lodu morskiego, wiecznej zmarzliny i wilgotności gleby ma za zadanie uchwycić skalę zachodzących zmian i dawać impuls do podejmowania bardziej zrównoważonej polityki klimatycznej. Bez tego nadchodzące dekady przyniosą kolejne dotkliwe skutki – od upałów po powodzie i degradację systemów, która doprowadzi do masowych migracji.

Zobacz też: Kto zdecyduje o klimacie Europy? Francja wywołuje spór w Brukseli przed szczytem ONZ

Źródła: WMO, PAP, ESA, Climate Copernicus, 

Fot. Canva (Explora_2005)

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.