Zdaniem przyrodników bez wprowadzania zakazu cięć, Puszczy Białowieskiej grozi utrata marki UNESCO, czego konsekwencją będzie zapaść regionu. Badania opinii publicznej pokazują, że zdecydowana większość społeczeństwa, także w regionie samej Puszczy, chce objęcia tego lasu trwałą i bezwzględną ochroną. Od 7 lipca br. rozpoczną się konsultacje społeczne dotyczące tego planu i potrwają 45 dni.

W jaki sposób chronić?

Zintegrowany plan zarządzania Puszczą Białowieską to dokument wymagany przez UNESCO, który ma na celu określenie i zaplanowanie działań związanych z ochroną i zarządzaniem tym obszarem. Ministerstwo Klimatu i Środowiska w swoich komunikatach medialnych zauważa negatywne skutki gospodarki leśnej dla Puszczy i zapewnia, że przygotowany plan ma na celu zachowanie unikalnego, naturalnego charakteru Puszczy.

Jako organizacja od 35 lat zaangażowana w ochronę Puszczy Białowieskiej oczekujemy trwałego zabezpieczenia tego unikatowego lasu. Jakiekolwiek odstępstwa oznaczają bowiem, że do Puszczy Białowieskiej wrócą piły – mówi Radosław Ślusarczyk z Pracowni na rzecz Wszystkich Istot.

Puszcza Białowieska to najcenniejszy las Europy, wpisany w całości w 2014 r. na listę Obiektów Światowego Dziedzictwa UNESCO. Mimo nielegalnych, masowych wycinek w 2017 r. wciąż znajduje się tam wiele drzew o wymiarach pomnikowych.

Mała retencja – boby za darmo robią ją lepiej niż ludzie za miliony

Strefowanie Puszczy

Obecnie na terenie Puszczy Białowieskiej obowiązuje strefowanie z 2014 r. ustalone w dokumencie nominacyjnym przy rozszerzeniu granic Obiektu Światowego Dziedzictwa UNESCO na całą Puszczę Białowieską. Leśnicy wraz z pracownikami parku narodowego podzieli wówczas puszczę na cztery strefy ochronne: w strefach 1 i 2 (park narodowy i rezerwaty przyrody) oraz w strefie 3 (drzewostany ponad stuletnie i siedliska cennych gatunków) prowadzenie gospodarki leśnej jest zakazane. Obszary, na których można prowadzić niekomercyjną gospodarkę leśną włączono do strefy 4.

Zgoda UNESCO na utworzenie strefy 4 była wyjątkowa i zakładała jej tymczasowy charakter do momentu renaturalizacji tj. przywrócenia drzewostanom struktury i funkcji właściwych dla lasów naturalnych. Docelowo przyrodniczy Obiekt Światowego Dziedzictwa UNESCO, którego głównym założeniem jest ochrona siedlisk i procesów naturalnych, ma być wolny od gospodarczej eksploatacji. 

Potwierdza to raport z Misji UNESCO w Białowieży w marcu 2024 r.: ostatecznym i długoterminowym celem zarządzania Obiektem jest przywrócenie naturalnego starolasu na całym terenie Obiektu, bez konieczności podejmowania działań z zakresu aktywnej gospodarki leśnej.

Od 2018 r. dzięki sądowemu zabezpieczeniu w procesie cywilnym Stowarzyszenia Pracownia na rzecz Wszystkich Istot przeciwko Lasom Państwowym, na terenie Puszczy nie prowadzi się gospodarki leśnej związanej ze ścinką i usuwaniem drzew. Warto jednak pamiętać, że sądowy zakaz wycinek to zabezpieczenie tymczasowe, więc groźba wznowienia wyrębów w Puszczy jest duża.

Polskie społeczeństwo chce ochrony Puszczy

Społeczeństwo doskonale rozumie te zależności i dostrzega ogromną wartość Puszczy Białowieskiej, którą należy chronić. W badaniach ze stycznia 2024 r. 89% Polek i Polaków opowiedziało się za objęciem ochroną całego obszaru Puszczy Białowieskiej (Ipsos na zlecenie Pracowni na rzecz Wszystkich Istot). Badania z maja br. przeprowadzone przez firmę Quantify na zlecenie Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego dowodzą tego samego. 

Warte podkreślenia są również wyniki z Podlasia i gmin wokół Puszczy. 84 proc. mieszkańców woj. podlaskiego, 89 proc. mieszkańców gmin z terenu puszczy i 92 proc. grupy ogólnopolskiej – uważa, że cały obszar Puszczy Białowieskiej powinien być chroniony w stopniu zapewniającym pierwszeństwo naturalnych procesów. Aż 77% mieszkańców z okolic Hajnówki i Białowieży nie popiera pozyskiwania w Puszczy drewna (takie stanowisko wyraziło też 70 proc. mieszkańców woj. podlaskiego i 79 proc. grupy ogólnopolskiej).

Konsultacje społeczne przedstawionego przez Instytut Ochrony Środowiska Zintegrowanego Planu Zarządzania Obiektem Światowego Dziedzictwa UNESCO – Puszcza rozpoczną się 7 lipca a zakończą – 18 sierpnia 2025 roku, potrwają więc w sumie 45 dni.

Zobacz też: Mur na granicy polsko-białoruskiej blokuje migrację rysi. Czy grozi im wymarcie?

Źródła: Pracownia na rzecz Wszystkich Istot, 

Fot. Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.