Polska należy do krajów o najniższych zasobach wody w Europie, a postępujące zmiany klimatyczne sprawiają, że woda staje się towarem deficytowym. Zużycie wody i produkcja energii są ze sobą ściśle powiązane.

W 2024 r. sektor energetyczny odpowiadał za aż 88% całkowitego zużycia wody w polskim przemyśle. To aż 4,76 mld m³. W Światowy Dzień Wody eksperci ostrzegają, że dalsze ignorowanie problemu dostępności wody w planowaniu nowych inwestycji może prowadzić nie tylko do degradacji ekosystemów, ale i do poważnych problemów z bezpieczeństwem energetycznym.

Polska spragniona wody

W Polsce na jednego mieszkańca przypada rocznie około 1500 m³ odnawialnej wody słodkiej, co jest wynikiem niemal trzykrotnie niższym od średniej unijnej. 

W obliczu postępujących zmian klimatu i coraz częstszych susz, Światowy Dzień Wody staje się pretekstem do postawienia fundamentalnego pytania: czy w kraju dotkniętym deficytem wody wystarczy zasobów do produkcji energii w obecnym modelu transformacji. 

Energia z jezior w Polsce. Czy woda może realnie zastąpić ogrzewanie i klimatyzację?

Stres wodny w energetyce

Bez wody nie ma prądu ze spalania paliw kopalnych – elektrownie cieplne (węglowe, gazowe i jądrowe) potrzebują jej ogromnych ilości do chłodzenia. Jednocześnie w Polsce trwa intensywna rozbudowa mocy gazowych, które często lokalizowane są na obszarach dotkniętych silnym stresem wodnym. Aż 18 z 32 istniejących i planowanych jednostek gazowych znajduje się w regionach, gdzie presja na wodę jest największa, m.in. nad Górną Odrą i Wartą. 

Silny stres wodny oznacza, że już dziś woda nie jest wykorzystywana w regionie w sposób zrównoważony. Musimy pamiętać, że Polska jest krajem ubogim w zasoby wodne, a susza będzie stanowić coraz większe wyzwanie dla całej gospodarki. Planowanie nowych elektrowni bez uwzględnienia ograniczeń hydrologicznych przenosi ryzyko na środowisko i społeczności lokalne. Nie powinniśmy budować elektrowni tam, gdzie brakuje wody – mówi Robert Wawręty z Towarzystwa na rzecz Ziemi.

Jeśli uwzględnić wszystkie rozwijane projekty elektrowni (zarówno budowane jak te dopiero planowane), Polska może mieć ok. 10 GW bloków gazowych typu CCGT i kolejne 5 GW jednostek OCGT. Do tego dochodzą elektrociepłownie. Mimo to, według informacji fundacji Pracownia na rzecz Wszystkich Istot, żadna z głównych polskich spółek wytwarzających energię nie posiada strategii wodnych.

Kierunek: OZE i odzyskiwanie energii

Rozwiązaniem problemu „wodozależności” polskiej energetyki jest przyspieszenie transformacji w stronę odnawialnych źródeł energii. Farmy wiatrowe i fotowoltaiczne są najbardziej odporne na suszę, ponieważ niemal nie wymagają wody do produkcji prądu. 

Polska stoi przed wyborem: kontynuować rozwój technologii zwiększających presję na zasoby wodne, czy przyspieszyć transformację w kierunku systemu energetycznego odpornego na niedobory wody – tłumaczy Robert Wawręty.

Ignorowanie ograniczeń hydrologicznych w planowaniu inwestycji to ryzyko miliardowych strat z tytułu utraty wartości elektrowni, które w upalne lata mogą być zmuszone do ograniczania produkcji z powodu zbyt niskiego stanu rzek lub zbyt wysokiej temperatury wody. Z tego powodu eksperci wskazują, że w dalszym planowaniu transformacji energetycznej, jednym z kluczowych czynników powinno być zmniejszenie presji na rzeki.

Zobacz też: 4 tys. lokalizacji pod elektrownie wodne i 5 tys. obiektów do likwidacji. Sprzeczne sygnały dla rzek

Źródła: Pracownia na rzecz Wszystkich Istot, EKO-UNIA, Fundacja Mission Possible

Fot. Canva (Loïc Alejandro, Fahroni) 

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.