W 2026 roku wskazówki Zegara Zagłady zatrzymały się na 85 sekundach przed północą – najbliżej momentu, który naukowcy uznają za bardzo poważne globalne zagrożenie. Naukowcy nie ostrzegają jednak przed jednym konkretnym wydarzeniem. Ich decyzja jest efektem oceny kilku narastających zagrożeń, które zaczynają wzajemnie się wzmacniać – od konfliktów zbrojnych i kryzysu klimatycznego po niestabilność systemów energetycznych oraz utratę kontroli nad informacją i nowymi technologiami.

Czym jest Zegar Zagłady

Zegar Zagłady powstał w 1947 roku z inicjatywy naukowców skupionych wokół Bulletin of the Atomic Scientists. Od tamtej pory jego wskazania są aktualizowane na podstawie analiz prowadzonych przez fizyków, klimatologów, ekspertów ds. bezpieczeństwa i technologii. Zegar Zagłady nie przewiduje przyszłości ani konkretnego wydarzenia. Jest symbolicznym sposobem pokazania, jak blisko – zdaniem naukowców – świat znajduje się od bardzo poważnych kryzysów wywołanych przez działania ludzi.

Bankructwo wodne świata. ONZ opisuje nowy etap kryzysu klimatycznego

Dlaczego 85 sekund

W oficjalnym komunikacie naukowcy wskazali kilka kluczowych powodów, dla których zdecydowali się przesunąć wskazówki jeszcze bliżej północy.

Jednym z kluczowych czynników jest eskalacja konfliktów z udziałem państw posiadających broń jądrową. Wojna w Ukrainie, napięcia na Bliskim Wschodzie i rosnąca rywalizacja mocarstw zwiększają ryzyko błędnych decyzji, niekontrolowanej eskalacji lub użycia broni masowego rażenia – nawet nieintencjonalnie.

Równie istotny pozostaje, pogłębiający się kryzys klimatyczny, który nie tylko postępuje szybciej, niż zakładano, ale coraz częściej zakłóca funkcjonowanie gospodarki, infrastruktury i energetyki. Ekstremalne zjawiska pogodowe przestają być wyjątkiem, a stają się nową normą.

Kolejnym elementem są narastające zagrożenia biologiczne. Nie chodzi jednak o wzrost liczby pandemii, lecz o brak sprawnych, globalnych zasad szybkiego reagowania na nowe patogeny – co pokazały doświadczenia z COVID-19.

Coraz wyraźniej podkreślane są także, niekontrolowane skutki rozwoju nowych technologii, w szczególności sztucznej inteligencji i systemów informacyjnych.

To właśnie nakładanie się tych ryzyk, a nie jeden czynnik, zadecydowało o rekordowym wskazaniu Zegara.

Klimat i destabilizacja

Zmiany klimatu są dziś przez naukowców traktowane jako czynnik, który wzmacnia inne zagrożenia. Upały, susze i powodzie uderzają w energetykę, rolnictwo i dostęp do wody, zwiększając napięcia społeczne i koszty funkcjonowania państw. Systemy, które wcześniej działały stabilnie, zaczynają zawodzić pod presją ekstremalnych warunków.

W ocenie ekspertów to właśnie ta utrata przewidywalności – a nie sama skala ocieplenia – jest jednym z największych problemów.

Energia w czasach niestabilności

System energetyczny znajduje się w centrum tych procesów. Jest jednocześnie ofiarą zmian klimatu i jednym z głównych źródeł emisji. Zależność od paliw kopalnych oznacza podatność na gwałtowne skoki cen energii, konflikty geopolityczne i rosnące koszty środowiskowe. Każdy kryzys – wojenny, klimatyczny czy gospodarczy – niemal natychmiast przekłada się na energię. Dlatego w analizach towarzyszących Zegarowi coraz częściej pojawia się pojęcie odporności systemów, a nie tylko ich wydajności.

Ryzyko nuklearne a energetyka jądrowa

Jednym z elementów decyzji o przesunięciu Zegara pozostaje ryzyko nuklearne. Dotyczy ono jednak broni jądrowej i polityki bezpieczeństwa, a nie cywilnej energetyki jądrowej. Naukowcy wyraźnie rozróżniają te obszary. Zagrożenie wynika z napięć międzynarodowych, osłabienia mechanizmów kontroli zbrojeń i braku zaufania między państwami, a nie z samego wykorzystywania atomu do produkcji energii.

AI i informacja

W ostatnich latach coraz większą rolę w ocenach ryzyka odgrywa obieg informacji. Sztuczna inteligencja, automatyzacja treści i dezinformacja sprawiają, że coraz trudniej odróżnić fakty od manipulacji. Nowe technologie rozwijają się dziś szybciej, niż państwa potrafią ustalać zasady ich bezpiecznego wykorzystania. To problem nie tylko mediów, ale całych systemów decyzyjnych.

Naukowcy zwracają uwagę, że bez minimalnego poziomu zaufania do instytucji, danych i wiedzy naukowej nawet najlepsze strategie klimatyczne czy energetyczne przestają działać. Chaos informacyjny pogłębia podziały społeczne, utrudnia planowanie i sprzyja decyzjom podejmowanym pod wpływem strachu, a nie faktów.

Polska perspektywa

Decyzja o przesunięciu wskazówek Zegara Zagłady ma bardzo konkretne znaczenie także dla Polski. Globalne kryzysy najszybciej uderzają w energię – w ceny prądu, stabilność dostaw i odporność systemu. Dlatego bezpieczeństwo energetyczne to nie tylko nowe źródła wytwarzania, ale także sprawne sieci, magazyny energii oraz przygotowanie na ekstremalne zjawiska pogodowe. System, który nie potrafi magazynować energii i reagować na nagłe zmiany, staje się pierwszym słabym ogniwem w czasie kryzysu.

Co cofnie wskazówki

Zegar Zagłady nie ogłasza końca świata. Jest ostrzeżeniem, że świat coraz gorzej radzi sobie z zagrożeniami, które sam stworzył. Cofnięcie wskazówek nie zależy od jednego przełomu, lecz od odbudowy współpracy, stabilnych systemów energetycznych, odpornej infrastruktury i zaufania do wiedzy. To właśnie brak tych elementów sprawił, że w 2026 roku zegar stanął na 85 sekundach przed północą.

Zobacz też: Kilka przypadków zakażenia w Azji. Dlaczego Wirus Nipah powoduje epidemię w mediach?

Źródło: BAS, Reuters, AP News, BBC News

Fot.: BAS

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.