W ciągu 12 miesięcy Polacy zwrócili ponad 5 miliardów opakowań po napojach, co według resortu przełożyło się na widoczną poprawę czystości w parkach, lasach i na osiedlach. Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) podsumowuje sukces projektu i zapowiada kolejne zmiany, które usprawnią zbiórkę oraz rozszerzą system o małe szklane butelki po alkoholu.

5 miliardów zwróconych opakowań

W ciągu zaledwie roku system kaucyjny stał się jednym z kluczowych filarów ochrony środowiska w Polsce. Zbiórka opakowań prowadzona jest już w 65,5 tys. punktach w całym kraju. Jednak za 90% wszystkich zwrotów odpowiada 23,5 tys. punktów wyposażonych w nowoczesne automaty kaucyjne. 

Według danych MKiŚ, 47% miejsc zbiórki funkcjonuje w małych sklepach, które dołączyły do programu całkowicie dobrowolnie, co zwiększa wygodę mieszkańców. Resort środowiska twierdzi, że uruchomienie systemu przyniosło szybkie efekty ekologiczne, zmniejszając ilość śmieci zalegających w przestrzeni publicznej.

Dane z ostatnich miesięcy pokazują, że Polacy rozumieją ideę systemu kaucyjnego i aktywnie z niego korzystają. Plastikowe butelki i puszki w dużej mierze zniknęły z naszych ulic, parków, lasów i jezior. Potwierdza to test przeprowadzony przez wolontariuszy akcji Czysta Odra, który wykazał, że podczas ostatniej akcji sprzątania, w porównaniu z ubiegłym rokiem, zebrano o 80% mniej puszek aluminiowych po napojach i aż o 90% mniej butelek PET – mówiła Paulina Hennig-Kloska, ministra klimatu i środowiska.

ZGWRP: System kaucyjny zaniża poziomy recyklingu gmin. Mniej surowców i wzrost opłat dla mieszkańców

Zasada not for profit systemu kaucyjnego

Ministerstwo zapewnia, że całość przedsięwzięcia opiera się na przejrzystych zasadach finansowych, w których operatorzy działają bezchodowo (not for profit). Wszystkie nieodebrane kaucje przeznaczane są wyłącznie na logistykę, infrastrukturę IT oraz opłaty dla sklepów za prowadzenie punktów zwrotu.

Operatorzy i wprowadzający produkty na rynek mają interes w tym, aby zbierać jak najwięcej opakowań. Jeśli nie osiągną wymaganego poziomu zbiórki, będą solidarnie ponosić koszty opłaty produktowej. To silnie motywuje do zwiększania efektywności systemu kaucyjnego. W kolejnych latach, wraz ze wzrostem poziomu zbiórki, znaczenie niezwróconej kaucji będzie stopniowo malało – mówiła Anita Sowińska, wiceministra klimatu i środowiska.

Wdrożenie powszechnej kaucji w Polsce to efekt unijnego wymogu selektywnej zbiórki butelek z tworzyw sztucznych na poziomie 90% do 2029 roku. Dotychczasowy model oparty na tradycyjnych odpadach komunalnych pozwalał na odzysk zaledwie 40% surowca. 

Mimo rekordowych wyników zbiórki, system kaucyjny zmaga się z istotnymi wyzwaniami infrastrukturalnymi i logistycznymi, które budzą rosnące niezadowolenie konsumentów. Polacy skarżą się przede wszystkim na powtarzające się awarie, przepełnienia oraz kolejki do recyklomatów. 

Wydłużone bony kaucyjne i małpki w systemie

Resort klimatu wdraża kolejne poprawki do systemu kaucyjnego. Planowane zmiany legislacyjne przewidują m.in. wydłużenie ważności bonów wydawanych przez automaty kaucyjne z 30 do aż 90 dni, co ułatwi konsumentom realizację zwrotów w dogodnym czasie.

Kluczową zmianą w polskim recyklingu ma być także objęcie systemem kaucyjnym tzw. „małpek”, czyli szklanych butelek do 200 ml po alkoholu (najczęściej wysokoprocentowym), które wciąż stanowią poważny problem środowiskowy. Wprowadzenie kaucji na te opakowania będzie wymagało osobnych regulacji oraz odpowiedniego okresu dostosowawczego – twierdzi ministerstwo. 

Zobacz też: System kaucyjny: 3,2 mld zwróconych opakowań. Kolejki i awarie utrudniają ich oddawanie

Źródła: MKiŚ

Fot. Canva (Mart Production, WestLight) / MKiŚ

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.