Jakie wytyczne Narodowy Fundusz przekazywał Wojewódzkim Funduszom Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w sprawie wypowiadania umów, zwrotu zaliczek, odsetek i rozliczania inwestycji wykonanych po terminie? Redakcja zapytała o to NFOŚiGW oraz wszystkie WFOŚiGW. Po upłynięciu maksymalnego czasu na odpowiedź każdy z nich zdecydował się maksymalnie wydłużyć termin. Po jego upłynięciu dalej czekamy na konkretną odpowiedź.

Pytania do NFOŚiGW i WFOŚiGW

Skala programu „Czyste Powietrze” sprawia, że sposób jego realizacji ma znaczenie dla setek tysięcy Polaków. Według danych NFOŚiGW na 18 września 2026 roku zawarto już 978,9 tys. umów, a samych wniosków złożono ponad 1,11 mln.

20 sierpnia br. redakcja światOZE.pl skierowała do NFOŚiGW i wszystkich 16 Wojewódzkich Funduszy wniosek o informacje dotyczące wytycznych i zaleceń przekazywanych przez Narodowy Fundusz w latach 2024-2026. Pytania dotyczyły m.in. wypowiadania i przywracania umów, rozliczania częściowo wykonanych inwestycji, zwrotu zaliczek i naliczania odsetek, zmiany prefinansowania na refinansowanie, przedłużania terminów, inwestycji wykonanych po terminie, kontroli beneficjentów oraz postępowania wobec wykonawców.

W naszym wniosku prosiliśmy przede wszystkim o istniejące dokumenty, takie jak pisma, e-maile, instrukcje, prezentacje, notatki czy protokoły, w których takie wskazówki zostały przekazane przez NFOŚiGW.

„Czyste Powietrze” na koszt wykonawców? WFOŚiGW w Krakowie wypowiada umowy, Columbus Energy pozywa

Tygodnie oczekiwania na odpowiedź

Redakcja musiała uzbroić się w cierpliwość. Wszystkie Wojewódzkie Fundusze, łącznie z Narodowym Funduszem, zwlekały z odpowiedzią do upływu 14 dni od otrzymania naszego wniosku, a kilka z nich dostało pisemne przypomnienie. Gdy odpowiedzi zaczęły napływać, zarówno NFOŚiGW, jak i WFOŚiGW zdecydowały się maksymalnie przedłużyć termin. Większość z nich wyznaczyło dzień 30 września 2026 roku, jednak Fundusze, z Poznania, Szczecina oraz Zielonej Góry zdecydowały się odpowiedzieć na nasze zapytanie dopiero w październiku. Z kolei Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Rzeszowie nie wyznaczył pisemnego terminu nadesłania wniosku.

30 września otrzymaliśmy odpowiedź od Wojewódzkiego Funduszu w Katowicach, Łodzi, Gdańska, Olsztyna, Warszawy, Rzeszowa, Kielc, Białegostoku i Lublina. Łódzki Fundusz odpowiedział na nasze pytania częściowo, a pozostałe podmioty zakwalifikowały żądane informacje jako publicznie przetworzoną i ponownie wydłużyły czas oczekiwania na wniosek. Odpowiedź z Wrocławia i Szczecina ma wpłynąć do redakcji dopiero 20 października, a Fundusze z Krakowa, Torunia i Opola w momencie publikacji tego artykułu pozostawiły nas bez odpowiedzi.

Co istotne nasza redakcja nie żądała przygotowania raportu ani analizy, a jedynie miała na celu ustalić, czy NFOŚiGW przekazywał Funduszom dodatkowe instrukcje dotyczące postępowania w programie Czyste Powietrze. Czy sprawdzanie, jak instytucje państwowe rozliczają publiczne pieniądze, nie jest jednym z podstawowych zadań rzetelnego dziennikarstwa?

Oczekujemy na odpowiedź

Na 16 Funduszy 10 z nich zamiast odpowiedzi zdecydowało się na przedłużenie terminu. Dla beneficjenta różnica w interpretacji zasad może mieć konkretne konsekwencje i decydować o wypłacie dotacji, zwrocie zaliczki, konieczności zapłaty odsetek lub samej możliwości rozliczenia inwestycji.

Z tego powodu redakcja chce ustalić, czy we wszystkich województwach obowiązywały te same wskazówki, czy też praktyka się od siebie różniła, a jeżeli NFOŚiGW przekazywał dodatkowe wytyczne – opinia publiczna powinna móc je poznać. W końcu przejrzystość zasad powinna być szczególnie ważna tam, gdzie liczy się interes setek tysięcy beneficjentów.

Na odpowiedzi Funduszy nadal czekamy. Będziemy je porównywać i sprawdzać, jak w praktyce wyglądało zarządzanie programem, w ramach którego wypłacono już niemal 23 mld zł publicznych pieniędzy.

Zobacz też: Czyste Powietrze: ponad 2 tys. umów wypowiedzianych przez WFOŚiGW w 3 miesiące. To ponad 14% wyniku z blisko 7 lat

Źródła: NFOŚIGW, własne

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.