Najwyższa Izba Kontroli (NIK) oceniła przygotowania do budowy pierwszej polskiej elektrowni jądrowej. W raporcie dotyczącym lat 2020-2024 wskazała m.in. na braki w dokumentach strategicznych, opóźnienia w przygotowaniu inwestycji i częste zmiany kadrowe. Polskie Elektrownie Jądrowe odniosły się do ustaleń kontrolerów, podkreślając, że część ich rekomendacji została już wdrożona.

Opóźnienia w uruchomieniu pierwszego bloku

Jak wynika z raportu NIK, większość zadań realizowanych w latach 2020-2024 przez ministra właściwego do spraw energii i Państwową Agencję Atomistyki w ramach Programu Polskiej Energetyki Jądrowej wykonano zgodnie z założeniami. Kontrolerzy wskazali jednak na istotne braki w samym programie, które miały przyczynić się do wydłużenia harmonogramu inwestycji.

Jednym z głównych problemów był brak określenia podstawowych zadań dla Polskich Elektrowni Jądrowych oraz Pełnomocnika Rządu ds. Strategicznej Infrastruktury Energetycznej. To właśnie te podmioty odgrywają kluczową rolę w przygotowaniu i realizacji projektu. Według pierwotnych założeń pierwszy blok elektrowni miał zostać uruchomiony w 2033 roku. NIK ocenia, że termin ten nie zostanie dotrzymany, a rozpoczęcie eksploatacji przewidywane jest na 2036 rok. Izba zaznacza jednocześnie, że opóźnienie może okazać się jeszcze większe.

Kontrolerzy zwrócili także uwagę, że decyzję o wyborze amerykańskiej technologii zatwierdzono w 2022 roku, zanim opracowano model finansowo-biznesowy programu. Dokument ten powstał dopiero dwa lata później, mimo że finansowanie inwestycji ma zasadnicze znaczenie dla jej terminowej realizacji. NIK wymieniła również niemal roczne przesunięcie w uzyskaniu decyzji środowiskowej oraz trzyletnie opóźnienie w opracowaniu inżynierii finansowej. Nie dotrzymano także przewidzianego na 2022 rok terminu podpisania umowy EPC, obejmującej projektowanie, zaopatrzenie i budowę elektrowni.

Druga elektrownia jądrowa w Polsce. PEJ i PGE podpisały kluczowe porozumienie

Częste zmiany kadrowe i problemy organizacyjne

W raporcie zwrócono również uwagę na częste zmiany osób odpowiedzialnych za nadzór nad projektem. W okresie objętym kontrolą zagadnienia związane z energetyką jądrową nadzorowało czterech ministrów klimatu i środowiska oraz minister przemysłu. Funkcję Pełnomocnika Rządu ds. Strategicznej Infrastruktury Energetycznej sprawowało sześć osób, a tyle samo kierowało zarządem PEJ.

NIK wskazała również, że spółka nie miała opracowanej strategii zarządzania zasobami ludzkimi. Choć zatrudnienie wzrosło ze 118 osób pod koniec 2019 roku do 430 w połowie 2024 roku, nie określono kompetencji pracowników ani sposobu dostosowania zatrudnienia do harmonogramu inwestycji.

Część rekomendacji już wdrożono

Polskie Elektrownie Jądrowe w odpowiedzi na raport podkreśliły, że kontrola obejmowała okres do 30 września 2024 roku, dlatego część uwag odnosi się do wcześniejszych etapów przygotowania projektu. Spółka poinformowała, że współpracowała z kontrolerami, a część rekomendacji wdrożyła już w trakcie kontroli.

Spółka przypomniała także o przeprowadzonej w 2024 roku analizie w ramach misji Integrated Nuclear Infrastructure Review (INIR) Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej. Według PEJ MAEA pozytywnie oceniła podejmowane działania i dążenie do realizacji projektu zgodnie ze standardami branżowymi.

Trwają prace nad umową i harmonogramem

PEJ poinformowały, że od sierpnia 2024 roku ściśle współpracują z Prokuratorią Generalną RP, m.in. w celu zabezpieczenia interesów projektu i Skarbu Państwa. Współpraca obejmuje negocjacje dotyczące umów związanych z przygotowaniem i realizacją inwestycji.

Projekt w gminie Choczewo spółka prowadzi wspólnie z amerykańskim konsorcjum Westinghouse-Bechtel. Jak wskazano w oświadczeniu, obecnie obowiązująca umowa EDA (Engineering Development Agreement) uwzględnia rozwiązania wypracowane na wcześniejszych etapach projektu. Harmonogram inwestycji obejmuje już ponad 25 tys. zadań i ma być aktualizowany wraz z postępem prac.

Zobacz też: Polska elektrownia jądrowa krok bliżej. PEJ i Westinghouse zamawiają kluczowe komponenty

Źródła: NIK, PEJ, Rynek Infrastruktury

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.