W latach 70. XX wieku władze stanu Waszyngton postanowiły wykorzystać zużyte opony samochodowe do budowy sztucznych raf w wodach Puget Sound. Pomysł miał stworzyć nowe siedliska dla ryb i wesprzeć lokalne wędkarstwo. Początkowo eksperyment wydawał się obiecujący, ale z czasem konstrukcje zaczęły się rozpadać, a gumowe odpady rozprzestrzeniać po morskim dnie. 

Nowe łowiska dla wędkarzy

Puget Sound, zatoka położona w północno-zachodniej części Stanów Zjednoczonych, jest częścią większego ekosystemu Morza Salish. Naturalne rafy skalne występujące w tych wodach stanowią ważne siedliska dla wielu organizmów. Ich szczeliny zapewniają schronienie mniejszym rybom, a porastające je glony i bezkręgowce tworzą bogate środowisko pokarmowe.

W latach 70. i 80. XX wieku władze stanu Waszyngton szukały sposobu na zwiększenie dostępności łowisk dla wędkarzy. Ograniczenia federalne dotyczące połowów łososia sprawiły, że większą popularnością zaczęły cieszyć się ryby przydenne. Departament Rybołówstwa i Dzikiej Przyrody stanu Waszyngton (WDFW) postanowił więc urozmaicić płaskie fragmenty dna, tworząc sztuczne rafy.

Do ich budowy wykorzystywano różne materiały: beton, naturalne skały, rury PVC, a nawet wycofane z eksploatacji statki, barki i wagony kolejowe. Wśród nich znalazły się również zużyte opony samochodowe. W około 20 lokalizacjach zatopiono tysiące sztuk gumowych odpadów, łączonych w konstrukcje za pomocą polipropylenowych lin.

Zmiany klimatu w punkcie krytycznym. Rafy koralowe tracą zdolność regeneracji

Sztuczne rafy z opon

Początkowo pomysł wydawał się obiecujący – opony tworzyły pionowe struktury, które miały przypominać naturalne skaliste siedliska. Na ich powierzchni pojawiały się glony i niektóre organizmy morskie. Z czasem okazało się jednak, że gumowe konstrukcje nie zapewniają warunków porównywalnych z naturalnymi rafami. Problemem była m.in. ograniczona możliwość osiedlania się organizmów, które stanowią podstawę lokalnych łańcuchów pokarmowych. Opony nie tworzyły równie złożonego środowiska jak skały, a ich gładkie powierzchnie nie zapewniały wielu gatunkom odpowiednich warunków do przyczepiania się i rozwoju.

Największe problemy pojawiły się jednak wraz z degradacją konstrukcji. Polipropylenowe liny mocujące opony zaczęły się rozpadać, przez co gumowe elementy przestały pozostawać na wyznaczonych miejscach. Część z nich zaczęła przemieszczać się po dnie, a inne trafiały na okoliczne plaże. W efekcie zamiast trwałych siedlisk powstało rozproszone skupisko odpadów, które wymaga kosztownego usunięcia.

Zagrożenie nie ogranicza się do fizycznej obecności gumowych odpadów. Opony zawierają wiele substancji chemicznych, które mogą być uwalniane do środowiska w trakcie ich użytkowania i degradacji. Wśród nich znajdują się m.in. związki organiczne oraz dodatki stosowane podczas produkcji gumy.

Ponad 100 tys. opon wciąż zalega w Puget Sound

Skala problemu okazała się na tyle duża, że władze stanu Waszyngton rozpoczęły działania mające na celu zlokalizowanie i usunięcie pozostałości dawnych sztucznych raf. W przedsięwzięcie zaangażowane są m.in. Departament Zasobów Naturalnych (DNR), Departament Ekologii oraz organizacja Washington SCUBA Alliance.

W ramach programu usuwania skupisk opon wykorzystano m.in. sonary wielowiązkowe, które pozwalają mapować dno i lokalizować zalegające na nim odpady. Według danych Uniwersytetu w Waszyngtonie zidentyfikowano pozostałości konstrukcji w 14 z 20 pierwotnych lokalizacji. Szacunki wskazują, że w wodach Puget Sound może nadal znajdować się ponad 100 tys. opon.

Eksperci podkreślają, że ten nieudany eksperyment nie oznacza, że sama idea sztucznych raf jest błędna. Odpowiednio zaprojektowane konstrukcje mogą zwiększać złożoność siedlisk, zapewniać schronienie rybom i wspierać rozwój organizmów morskich. Kluczowe znaczenie ma jednak dobór materiałów, ich trwałość oraz wpływ na jakość wody.

Zobacz też: Plastik z Ameryki Północnej trafia do Portugalii. Odpady dryfowały przez Atlantyk ponad 40 lat

Źródła: University of Washington, InfoWET

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.