Szwedzki rynek fotowoltaiki wyraźnie zwolnił po rekordowych latach. Jednym z powodów są zmiany w systemie wsparcia, w tym likwidacja ulgi za energię oddawaną do sieci. Przykład Szwecji pokazuje, jak duże znaczenie dla rozwoju energetyki prosumenckiej mają stabilne zachęty finansowe i przewidywalne przepisy.

Spadek przyłączeń nowych instalacji

Jeszcze kilka lat temu domowa fotowoltaika szybko zyskiwała w Szwecji na popularności. Szczególnie dobrym okresem był 2023 rok, kiedy do sieci przyłączono około 104 tys. nowych instalacji. Później tempo inwestycji zaczęło jednak spadać – w 2024 roku uruchomiono około 41,4 tys. systemów, a w 2025 roku – już tylko 21,6 tys.

Na koniec 2025 roku w kraju działało około 314,6 tys. przyłączonych do sieci instalacji fotowoltaicznych o łącznej mocy 5,5 GW. Szwedzka Agencja Energii wskazuje, że na spowolnienie wpłynęły zarówno trudniejsza sytuacja gospodarcza, jak i zmiany w systemie wsparcia dla małych producentów energii.

Fotowoltaika w Norwegii przekroczyła 1 GW mocy. Dlaczego PV i hydroenergetyka to duet?

Koniec ulgi za energię oddawaną do sieci

Jedną z istotnych zmian było zniesienie od 1 stycznia 2026 roku ulgi podatkowej wynoszącej 60 öre za każdą kilowatogodzinę energii elektrycznej oddanej do sieci. Wcześniej rozwiązanie to poprawiało opłacalność inwestycji, ponieważ prosumenci mogli uzyskać dodatkową korzyść z nadwyżek, których nie zużywali na bieżąco.

Po zmianie właściciele instalacji nadal mogą sprzedawać niewykorzystaną energię sprzedawcom prądu, jednak otrzymują za nią wynagrodzenie na warunkach rynkowych, bez wcześniejszego dodatkowego odliczenia podatkowego. Ma to znaczenie zwłaszcza w słoneczne dni, gdy produkcja energii z fotowoltaiki jest wysoka, a ceny na rynku mogą spadać.

Nie oznacza to jednak całkowitego wycofania pomocy dla prosumentów. W Szwecji nadal funkcjonuje ulga podatkowa na tzw. zielone technologie (Grön teknik). W przypadku instalacji fotowoltaicznej wynosi ona 15% kosztów kwalifikowanych, natomiast przy zakupie magazynu energii i domowej stacji ładowania samochodu elektrycznego – 50%. Limit odliczenia to 50 tys. koron rocznie na osobę.

Magazyny energii zyskują na znaczeniu

Zmiany w zasadach rozliczania nadwyżek sprawiają, że większego znaczenia nabiera autokonsumpcja, czyli wykorzystywanie prądu z własnej instalacji bezpośrednio w gospodarstwie domowym. W takiej sytuacji magazyny energii i inteligentne systemy zarządzania mogą pomóc przesunąć zużycie na godziny, w których fotowoltaika nie produkuje wystarczającej ilości energii.

Nie jest to jednak rozwiązanie, które automatycznie zagwarantuje opłacalność każdej inwestycji. Koszt magazynu, wielkość instalacji, profil zużycia energii i warunki umowy ze sprzedawcą nadal mają kluczowe znaczenie.

Stabilne wsparcie ma znaczenie

Szwedzki przykład pokazuje, że rozwój rynku fotowoltaiki zależy nie tylko od cen paneli i zainteresowania gospodarstw domowych, ale również od warunków ekonomicznych i polityki państwa. Gwałtowne zmiany zasad rozliczeń mogą osłabić motywację do inwestowania, szczególnie gdy wcześniejsze kalkulacje opłacalności opierały się na konkretnych ulgach.

Dla Polski to ważna wskazówka przy projektowaniu kolejnych programów wsparcia. Dotacje i ulgi podatkowe mogą pobudzać rozwój rynku, ale równie istotna jest ich przewidywalność. Zdaniem ekspertów prosument, który planuje inwestycję na kilkanaście lub kilkadziesiąt lat, powinien mieć możliwość oceny jej opłacalności w oparciu o jasne i stabilne zasady.

Zobacz też: Odpady kuchenne w ogniwach fotowoltaicznych. Polscy naukowcy tworzą prąd ze skórek owoców

Źródła: Sustainability Online, The Guardian

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.