Dotacje OZE Czy wnioski w programie “Czyste Powietrze” zostaną zawieszone? 22 listopada 2024 Dotacje OZE Czy wnioski w programie “Czyste Powietrze” zostaną zawieszone? 22 listopada 2024 Przeczytaj także Dotacje OZE Kolejny wyrok korzystny dla beneficjentów „Czystego Powietrza”. Sąd oddalił pozew WFOŚiGW o zwrot zaliczki Program „Czyste Powietrze” pozostawił wielu beneficjentów bez zakończonych inwestycji, a część z nich także z żądaniami zwrotu środków wypłaconych bezpośrednio wykonawcom. Przyczyny tych sytuacji były różne: niektóre firmy nie wywiązały się z umów, inne traciły płynność wskutek przedłużających się rozliczeń i odmiennych praktyk poszczególnych Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW). Na tle tych problemów Sąd Rejonowy Katowice-Wschód nieprawomocnie oddalił pozew Funduszu przeciwko beneficjentce, uznając, że obciążenie jej skutkami niewykonania inwestycji naruszałoby zasady współżycia społecznego. Dotacje OZE Czyste Powietrze: planowany bon 1500 zł na audyt energetyczny. Rosnąca rola operatorów Czyste Powietrze: planowany bon 1500 zł na audyt energetyczny. Rosnąca rola operatorów Audyt energetyczny pozwala ocenić stan budynku, dobrać zakres prac i oszacować możliwe oszczędności energii, dlatego jest ważnym etapem przed rozpoczęciem termomodernizacji. Koszt takiej usługi to wydatek rzędu 1000-2500 zł. Dla rodzin o najniższych dochodach, konieczność wcześniejszego opłacenia dokumentu może utrudniać rozpoczęcie inwestycji w ramach programu Czyste Powietrze. Rozwiązaniem ma być bon na audyt energetyczny. NFOŚiGW pracuje nad bonem na audyt energetyczny Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) podczas konferencji prasowej dotyczącej pakietu zmian w programie Czyste Powietrze potwierdził, że prowadzone są prace dotyczące tzw. bonu na audyt energetyczny. Według zapowiedzi wartość bonu ma wynosić około 1500 zł. Ostateczna kwota i zasady jego przyznawania nie zostały jednak zatwierdzone. Wsparcie ma stać się systemowym rozwiązaniem finansującym audyt energetyczny, który jest konieczny w celu ubiegania się o przyznanie dotacji na kompleksową termomodernizację. Rozwiązanie to ma zdjąć z beneficjentów ciężar ponoszenia tej opłaty z własnej kieszeni na starcie procesu, co ma zwiększyć dostępność i usprawnić program. Główne aktualizacje zasad „Czystego Powietrza” w zapowiedzianej „małej reformie” wchodzą w życie 20 lipca 2026 roku, ale na samo wdrożenie bonów trzeba będzie poczekać dłużej. NFOŚiGW zapowiada, że należy spodziewać się ich jeszcze w tym roku, jednak wiele zależy od prowadzonych dodatkowych konsultacji z samorządami, które będą odpowiedzialne za ich dystrybucję. Wcześniej, bo już od 20 lipca beneficjenci mogą liczyć na takie zmiany, jak: rozszerzenie katalogu wyjątków od wymogu trzyletniego okresu własności nieruchomości, waloryzację o 10% maksymalnych stawek na wybrane prace termomodernizacyjne, wydłużenie ze 120 do 180 dni terminu wykonania prac objętych zaliczką. https://swiatoze.pl/nowa-odslona-programu-czyste-powietrze-od-20-lipca-wyzsze-stawki-i-180-dni-na-prace-objete-zaliczka/ Rola samorządów jako operatorów Czystego Powietrza Wdrażany mechanizm bonów na audyt energetyczny ma być ściśle związany z funkcją operatora Czystego Powietrza, jaką mogą pełnić jednostki samorządu terytorialnego (JST) dla swoich mieszkańców. To właśnie one, a nie NFOŚiGW czy wojewódzkie fundusze, mają pełnić rolę bezpośrednich dystrybutorów tych środków. Możliwość uzyskania przez mieszkańców bonu na audyt będzie uzależniona od tego, czy lokalna jednostka przystąpiła do programu jako operator. Dotychczas na pełnienie tej funkcji zdecydowało się nieco ponad 1400 samorządów, podczas gdy ponad 2000 z nich prowadzi jedynie punkty konsultacyjne. Oznacza to, że w wielu regionach kraju beneficjenci nie mogliby obecnie skorzystać z bonu do audytu. Wiele JST powstrzymuje się przed wejściem w rolę operatora, obawiając się: znacznego obciążenia logistycznego, odpowiedzialności za merytoryczne prowadzenie beneficjenta, konieczności potwierdzania efektów ekologicznych inwestycji. Fundusz wskazuje, że powiązanie tego mechanizmu wsparcia z funkcją operatora może stanowić silny czynnik motywacyjny dla włodarzy, aby przystąpić do programu w charakterze operatora. Dodatkowym powodem do podjęcia się tej roli mogą być oczekiwania mieszkańców, by nie utracić początkowego wsparcia na przeprowadzenie audytu energetycznego. Kluczowe zasady mechanizmu wciąż nieznane Na razie bon na audyt energetyczny pozostaje zapowiedzią, a jego ostateczna wysokość, sposób przyznawania i rola gmin wymagają jeszcze doprecyzowania. Kluczowe będzie również rozstrzygnięcie, w jaki sposób ze wsparcia skorzystają mieszkańcy samorządów, które nie pełnią funkcji operatora programu. Dopiero po zakończeniu konsultacji będzie można ocenić, czy nowe rozwiązanie rzeczywiście będzie w stanie usunąć barierę finansową na początku termomodernizacji. Zobacz też: Beneficjenci odzyskują należne pieniądze. Przełomowy wyrok w sprawie programu „Czyste Powietrze” Źródła: NFOŚiGW, MKiŚ, własne Fot. arch. światOZE.pl Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej pracuje nad zmianami w programie “Czyste Powietrze”. Jednym z powodów jest wykrywanie wielu nieprawidłowości w realizacji programu przez wykonawców . Generuje to wiele problemów w wojewódzkich funduszach ochrony środowiska, które odpowiadają za obsługę klientów programu. Celem chwilowego wstrzymania naboru wniosków jest przemodelowanie programu i wprowadzenie rozwiązań, które zminimalizują albo całkowicie wykluczą ryzyko wspomnianych negatywnych zjawisk. Reklama Czym jest program “Czyste Powietrze”? Program “Czyste Powietrze” zakłada dofinansowanie kompleksowej termomodernizacji budynków oraz wymiany starych i nieefektywnych źródeł ciepła na paliwo stałe na nowoczesne źródła ciepła spełniające najwyższe normy. Jego celem jest poprawa jakości powietrza oraz zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych. Od początku funkcjonowania programu do 6 listopada 2024 roku podpisano 809 300 umów i zakontraktowano ponad 26 mld złotych. Coraz częściej aplikujący do programu Czyste Powietrze wnioskują o dofinansowanie ocieplenia domu. We wrześniu 2024 r. aż 80% wniosków zawierało w sobie element termomodernizacji. – To niezły wynik – komentuje Piotr Siergiej, rzecznik Polskiego Alarmu Smogowego – Polacy wymieniają stare kotły, korzystając głównie z programu Czyste Powietrze. Szacujemy, że w ciągu ostatnich 5-6 lat liczba “kopciuchów” w Polsce zmalała z 3 do 2 milionów sztuk. Wraz z likwidacją starych kotłów obserwujemy postępującą poprawę jakości powietrza. Największe pozytywne zmiany widzimy w tych miejscowościach, w których wymiana “kopciuchów” jest najintensywniejsza. Czy nabór do programu “Czyste Powietrze” zostanie wstrzymany? Informację o wstrzymaniu naboru wniosków do programu podała Polityka Insight. Według nich, Ministerstwo Klimatu naciska na wdrożenie reform udrażniających program, ale, zdaniem NFOŚiGW, są one niemożliwe bez wstrzymania wniosków na kilka miesięcy. Z kolei ministra Paulina Hennig-Kloska w rozmowie dla Radia Zet, zapytana o to, czy program “Czyste Powietrze” będzie w przyszłym roku funkcjonował bez zakłóceń, powiedziała: – Program “Czyste Powietrze” cały czas poprawiamy, bo przyjęliśmy go w skandalicznych warunkach niskiej efektywności. W tym roku skupiliśmy się na podniesieniu tej efektywności, bez zatrzymywania programu, żeby faktycznie doprowadzał on do niższych rachunków w gospodarstwach domowych. (…) Na przyszły rok szykujemy kolejne źródło finansowania dla tego programu. Pewnie uruchomimy je pod koniec pierwszego kwartału przyszłego roku. Nie mam bieżącej wiedzy, jakie jest wyczerpanie środków obecnych, ale liczba wniosków, które spływają do NFOŚiGW, podwoiła się w tym roku z 3 000 w skali kraju do 6 000 tygodniowo. Mamy bardzo dużo wniosków w bieżącej obróbce, więc pod kątem rozpatrywania wniosków prace się nie zatrzymają. Natomiast cały czas wzmacniamy kontrole efektywności zrealizowanych projektów inwestycyjnych. Zobacz też: Kontrole w programie “Czyste Powietrze” – co trzeba wiedzieć? Zmiany w programie “Czyste Powietrze” O potrzebnych zmianach w programie mówił również wiceminister klimatu i środowiska, Krzysztof Bolesta. Jego zdaniem, największym wyzwaniem są nadużycia, nieuczciwe firmy i przemodelowanie celów programu, tak, aby mocniej wspierać termomodernizację i oszczędzanie energii, jednak zapowiedź całkowitego zatrzymania programu nie padła. Innym wyzwaniem dla programu jest znalezienie stałego finansowania. Krzysztof Bolesta podkreślił, że pewnymi źródłami finansowania „Czystego Powietrza” będą Krajowy Plan Odbudowy oraz program FEnIKS (Fundusze Europejskie na Infrastrukturę Klimat Środowisko). – “Czyste Powietrze” jest programem tak popularnym i tak szybko zużywamy te pieniądze, że powoli widać dno – powiedział. – W tym roku najprawdopodobniej na Czyste Powietrze wydamy ok. 5 mld zł. Konieczne jest znalezienie kolejnych środków oraz wypracowanie mechanizmu stałego finansowania programu. W marcu 2025 r. resort zamierza złożyć wniosek o finansowanie „Czystego Powietrza” z Funduszu Modernizacyjnego. – Chcemy wnioskować o 10 mld zł. Przy obecnych potrzebach i utrzymaniu tempa da nam to spokój na dwa lata, ale w ciągu tego okresu musimy znaleźć długoterminowe finansowanie – dodaje Bolesta. – Namawiamy innych ministrów, w tym ministra finansów, aby stworzyć Fundusz Transformacji, który miałby zapewnić stałe finansowanie m.in. “Czystego Powietrza”. Źródłem pieniędzy dla tego funduszu miałyby być przychody ze sprzedaży uprawnień do emisji EU-ETS. Aby wyeliminować zjawisko nadużyć, zatorów płatniczych oraz innych negatywnych sytuacji, jak również znaleźć stałe źródło finansowania, nabór wniosków zostanie chwilowo wstrzymany i na powrót wdrożony po ulepszeniu i wprowadzeniu niezbędnych zmian. Jak pisze NFOŚiGW na swoim profilu w platformie X: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej informuje, że wszystkie wnioski złożone w programie Czyste Powietrze zostaną rozpatrzone. Finalizujemy prace nad gruntowną reformą programu Czyste Powietrze, mającą na celu zatrzymanie nadużyć oraz zwiększenie efektywności. Naszym najważniejszym celem jest poprawa jakości powietrza, ale też musimy ochronić przed nieuczciwymi wykonawcami i pośrednikami Polki i Polaków, by nie narazić ich na konieczność zwrotu dotacji. Jednocześnie jesteśmy zobowiązani efektywnie wydawać publiczne pieniądze. Program #CzystePowietrze przejęliśmy po poprzednikach z niską efektywnością i dużą liczbą nadużyć. Dlatego w tym roku skupiliśmy się na jego naprawie, aby faktycznie doprowadzał do niższych rachunków dla gospodarstw domowych. Ma on służyć przede wszystkim społeczeństwu, a nie narażać ludzi na „rachunki grozy”. Przeprowadziliśmy szerokie konsultacje koniecznych zmian w programie i ogłosimy wnioski z tych rozmów jeszcze w tym roku. Program Czyste Powietrze będzie kontynuowany na nowych, zdrowych zasadach. Czytaj też: Czyste Powietrze: to na te urządzenia składa się najwięcej wniosków. Zaskakujące statystyki Źródło: Radio Zet, Polski Alarm Smogowy, smoglab.pl, bankier.pl Fot.: Canva (malerapaso/Getty Images Signature, TheMilMarZone, pixabay) Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.