Pompy ciepła odgrywają kluczową rolę w transformacji energetycznej, jako bezemisyjne źródło ogrzewania. W 2022 roku rynek UE pobił rekord sprzedaży urządzeń, jednak już w 2024 roku odnotowano spadek o 22%. Mimo potrzeby wsparcia, polski sektor pomp ciepła może zostać obciążony nowymi regulacjami ze strony MKiŚ w ramach programu “Czyste Powietrze”. 

Bezemisyjne ogrzewanie domów

Pompa ciepła to urządzenie grzewcze wykorzystywane zarówno w budownictwie mieszkalnym, jak i w ośrodkach przemysłowych. Pompa ciepła działa, pobierając ciepło z otoczenia (np. powietrza, wody lub gruntu) i przekazując je do wnętrza budynku, zapewniając ogrzewanie, a latem – także chłodzenie.

Instalowanie pomp ciepła to skuteczny sposób na redukcję emisji CO₂. W przeciwieństwie do standardowych urządzeń grzewczych, pompy ciepła są bezemisyjne, chociaż ich ogólny wpływ na środowisko zależy od sposobu produkcji energii elektrycznej, którą są zasilane. Czyni je to kluczowym elementem transformacji energetycznej w Europie i na świecie.

Pompy ciepła na rozdrożu. Globalny spadek, czy w Polsce czas na skok technologiczny?

Rekordowo wysoka sprzedaż i nagły spadek

W 2022 roku europejski rynek pomp ciepła pobił nowy rekord z około 3 milionami sprzedanych jednostek. Według Europejskiego Stowarzyszenia Pomp Ciepła (EHPA) sprzedaż stanowiła wzrost o prawie 38% w stosunku do ubiegłego roku. Dzięki temu udało się zastąpić około 4 miliardy metrów sześciennych gazu ziemnego i uniknąć około 8 milionów ton dwutlenku węgla. Sektor pomp ciepła ma dziś ponad 300 zakładów produkcyjnych w Europie i zapewnia ponad 430 000 miejsc pracy.

Rok 2024 był jednak pełen wyzwań dla branży pomp ciepła. W 19 krajach europejskich sprzedano około 2,31 miliona jednostek, co stanowi spadek o 22%. Wynikał on głównie ze zmian w programach wsparcia rządowego, wysokiej inflacji oraz wzrostu stóp procentowych, co uczyniło inwestycje w pompy ciepła mniej atrakcyjnymi w obliczu spadających cen innych systemów grzewczych.

Program “Czyste Powietrze” uderza w pompy ciepła

Ministerstwo Klimatu i Środowiska pracuje nad kolejną reformą dofinansowań programu “Czyste Powietrze”, która ma zawierać znaczące ograniczenia dla sektora pomp ciepła. Jednym z nich jest konieczność wpisania urządzenia na Listę ZUM (Zielonych Urządzeń i Materiałów). Co ważne, od 2025 roku na tej liście znajdują się wyłącznie urządzenia z potwierdzonymi badaniami w akredytowanym laboratorium, co spowodowało czasowe wycofanie lub zawieszenie sprzedaży wielu modeli pomp ciepła.

Innym ograniczeniem jest uzależnienie dofinansowania od miejsca produkcji urządzenia, co stoi w sprzeczności z zasadami jednolitego rynku Unii Europejskiej. Wiele kluczowych komponentów pomp ciepła jest produkowanych poza Europą, nawet jeśli produkcja odbywa się na terenie UE. Takie ograniczenie może znacząco ograniczyć ofertę rynkową i podnieść ceny. Komisja Europejska pracuje obecnie nad jednolitymi zasadami wspierania pomp ciepła w ramach planu Clean Industrial Deal. Propozycja ministerstwa stoi w opozycji do planów KE. 

Przyszłość polskiego sektora pomp ciepła

Zdaniem kluczowych graczy na polskim rynku pomp ciepła propozycje ministerstwa mogą uderzyć zarówno w branżę, jak i konsumentów, w efekcie blokując dostęp do czystych nowoczesnych technologii. Eksperci podkreślają, że ograniczenia ministerstwa nie przekładają się realnie na redukcję emisji, a mogą tylko pogłębić załamanie rynku i wprowadzić niepotrzebny chaos administracyjny. Ponadto oferta rynkowa zostanie ograniczona, a ceny pójdę w górę. Pompy ciepła to sektor, który zasługuje na rządowe wsparcie i nowe inwestycje ze względu na jego niskoemisyjny charakter. Potencjalni konsumenci powinni mieć możliwość wyboru sposobu ogrzewania domu, który będzie wspierać transformację energetyczną.

Zobacz też: Krajowy program, wojewódzki bałagan. „Czyste Powietrze” traci wiarygodność przez część wojewódzkich funduszy

Źrodła: PORT PC, EHPA, CzystePowietrze.gov, Komisja Europejska

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.