W Krakowie powstał projekt, który może znacząco wpłynąć na wygląd przestrzeni miejskiej oraz zapoczątkować zmianę myślenia o projektowaniu zasilania dla transportu publicznego. Naukowiec z Uniwersytetu Ekonomicznego, dr Tomasz Witko z Katedry Technologii i Ekologii Produktu, wykonał analizę dotyczącą budowy paneli fotowoltaicznych bezpośrednio na torach tramwajowych i wzdłuż przystanków tramwajowych. Jak wpłynie to na emisję CO₂ i koszty energii?

Fotowoltaika na torach

Projekt badawczy zakłada wykorzystanie obszaru krakowskiej Nowej Huty, znana z modernistycznej zabudowy i związanymi z tym przestrzeniami sprzyjającymi rekreacji. Od 2023 roku zespół architektoniczny i urbanistyczny Nowej Huty został nawet uznany za pomnik historii. Wyliczenia naukowców wskazują, że wykorzystanie przestrzeni międzytorzy i peronów tramwajowych pod instalacje fotowoltaiczne może być opłacalnym rozwiązaniem. 

Przeanalizowano cztery główne węzły komunikacyjne: Plac Centralny, Rondo Czyżyńskie, Rondo Kocmyrzowskie i węzeł Kombinat oraz związane z nimi trasy. W sumie to 38 przystanków tramwajowych i ponad 13,5 km linii dwutorowych. Miejsca te charakteryzują się dużym natężeniem ruchu, ale także znajdują się w obszarach o sprzyjającym nasłonecznieniu, co czyni je szczególnie dobrym miejscem dla instalacji PV. Wcześniej podobne technologie były już testowane w innych krajach, lecz skupiały się na wykorzystywaniu torów kolejowych.

Szwajcaria instaluje panele słoneczne na torach kolejowych – nowy sposób na produkcję zielonej energii

Korzyści, koszty i ekologia krakowskiego MPK

Według obliczeń, zainstalowanie 891 paneli monokrystalicznych mogłoby wygenerować ponad 419 MWh energii rocznie. Produkcja na tym poziomie byłaby wystarczająca, aby zasilić wszystkie krakowskie tramwaje, infrastrukturę przystankową jak system informacji pasażerskiej oraz pokryć około 10% zapotrzebowania zajezdni tramwajowej przy ulicy Ujastek 12. Czynnikiem przemawiającym za inwestycją może być szacowany szybki zwrot z inwestycji. W zależności od cen energii i kosztów eksploatacji naukowcy przewidują, że udałoby się w okresie od 4 do 14 lat osiągnąć zwrot.

Łączny koszt powstania takiej instalacji fotowoltaicznej oszacowano na 350 tys. euro, czyli około 1,5 mln złotych. W budżecie tak dużego miasta jak Kraków nie jest to duża kwota, a jednocześnie oszczędności wynikające z produkcji własnej energii  elektrycznej mogą sięgać nawet 75 tys. euro rocznie, co sprawia, że projekt jest ekonomicznie uzasadniony. Dodatkowo dochodzi efekt ekologiczny – zmniejszenie emisji dwutlenku węgla o prawie 275 ton rocznie, a Kraków stara się bardzo ograniczyć emisyjność transportu. Od 1 stycznia 2026 roku wejdzie w życie Strefa Czystego Transportu, która nie obejmie swoim obszarem terenu Nowej Huty. 

Naukowcy podkreślają, że mimo ograniczonej powierzchni instalacyjnej efektywność paneli z jednego metra kwadratowego będzie na odpowiednio wysokim poziomie, by przesądzić o opłacalności. Jest to efekt korzystnych warunków w otwartych przestrzeniach nowohuckich torowisk. Najczęściej pozbawione są one typowego cienia przestrzeni miejskich – stojących obok drzew i budynków. Projekt udowadnia, że rozwijać energetykę odnawialną w miastach można bez dodatkowych przestrzeni inwestycyjnych.

Czy inne miasta pójdą śladem Krakowa?

Projekt krakowskich naukowców rodzi także pytanie, czy podobne rozwiązania mogłyby znaleźć zastosowanie w innych polskich miastach. Rozbudowaną sieć transportu tramwajowego posiadają również takie miasta jak Warszawa, Wrocław, Poznań oraz Gdańsk. Szczególnie przydatne mogłoby się to okazać w miastach, gdzie zabudowa z różnych powodów nie pozwala na rozwój tradycyjnych instalacji dachowych lub naziemnych. 

W celu dalszego wdrażania przygotowanych założeń konieczne będą dalsze analizy od kwestii technicznych, przez finansowe, urbanistyczne, aż do bezpieczeństwa. Nie powinny to być bariery nie do pokonania biorąc pod uwagę, że integracja transportu z odnawialnymi źródłami energii stanowi jeden z kluczowych celów polityki Unii Europejskiej. By ograniczyć emisje i stać się pierwszym neutralnym klimatycznie obszarem do 2050 roku Unia zamierza między innymi zwiększyć elektryfikację wszystkich sektorów – przemysłu, ogrzewania i transportu. Udział energii elektrycznej w tych sektorach ma wzrosnąć z obecnych 21,3% do 32% już w 2030 roku i w największym stopniu ma się to odbyć za pomocą inwestycji w zieloną energię.

Zobacz też: Nadwyżki z fotowoltaiki dla ciepłowni? Polska traci 600 GWh energii przez redukcje mocy

Źródła: Renewable Energy, PV Magazine, UEK Kraków, Szlak Modernizmu, Magiczny Kraków, Dzielnica 18 Kraków,

Fot. Canva (Ross Helen)

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.