Wszystkie gatunki zwierząt zamieszkujących Ziemię mają nieodłączny wpływ na jej bioróżnorodność, a co za tym idzie – kształtują środowisko i regulują klimat. Od słoni, przez sępy, po nietoperze – wszystkie te gatunki odgrywają istotną rolę w kształtowaniu bioróżnorodności. Obecnie coraz więcej gatunków jest zagrożonych wymarciem, a skutki ich spadającej populacji nie są dla nas obojętne.

Dlaczego bioróżnorodność jest zagrożona

Bioróżnorodność to fundament życia na ziemi – zapewnia nam żywność, czystą wodę i powietrze, a także odgrywa kluczową rolę w regulacji klimatu. Jak podaje Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) ponad 45 300 gatunków zwierząt, roślin i grzybów na całym świecie jest zagrożona wyginięciem, a liczba ta stale rośnie.

Główną przyczyną spadku bioróżnorodności jest działalność człowieka, np. niszczenie siedlisk, nadmierne polowania i połowy, zanieczyszczenie środowiska oraz globalne zmiany klimatyczne. Konsekwencją tych procesów jest dynamiczny spadek liczebności populacji oraz zachwianie równowagi ekosystemów, które może przynieść negatywne skutki dla naszego życia.

Kontakt z naturą spadł o 60% od XIX wieku. Naukowcy ostrzegają przed utratą więzi z przyrodą

Rola sępów w ochronie zdrowia

W Walii wystartował program ratowania sępów, które w Europie są od lat krytycznie zagrożone wymarciem. Najnowsza ocena populacji sępów afrykańskich z 2021 roku wykazała, że ​​liczba dorosłych osobników spadła do 131 000 i nadal maleje. Kłusownicy zatruwają sępy w obawie, że ujawnią one ich lokalizację potencjalnym ofiarom, a w medycynie tradycyjnej nadal wykorzystuje się części ciał tych ptaków. Wbrew pozorom sępy pełnią niezwykle ważną rolę w ekosystemie – zjadając padlinę, zapobiegając tym samym rozprzestrzenianiu się chorób i zatruciu środowiska. Dzięki nim martwe ciała zwierząt nie zalegają w naturze, a cykl obiegu materii zostaje zamknięty w naturalny i bezpieczny sposób. 

Oszacowano, że ich utrata doprowadziłaby do pół miliona zgonów w ciągu pięciu lat z powodu rozprzestrzeniania się chorób i bakterii, które sępy usunęły ze środowiska. Ochrona sępów to zatem nie tylko troska o rzadki gatunek, ale także inwestycja w zdrowie publiczne i równowagę przyrody.

Jak słonie wspierają pochłanianie CO₂

Afrykańskie słonie leśne coraz częściej określane są mianem „bohaterów klimatu”. Ich obecność w ekosystemach tropikalnych aktywnie kształtują strukturę lasów i zwiększa ich zdolność do pochłaniania dwutlenku węgla. Przemieszczając się w poszukiwaniu pożywienia, słonie usuwają mniejsze rośliny i krzewy, dzięki czemu większe drzewa o wysokiej gęstości drewna mogą rosnąć szybciej i skuteczniej wiązać CO₂. Badania WWF wskazują, że w wyniku ich działalności zdolność akumulacji węgla przez lasy może wzrosnąć o powierzchnię 250 akrów, co odpowiada rocznym emisjom ponad dwóch tysięcy samochodów. Dodatkowo słonie odgrywają kluczową rolę w rozsiewaniu nasion, wspierając rozprzestrzenianie się zieleni i tworzenie nowych środowisk naturalnych.

W ciągu 31 lat liczba słoni leśnych spadła o ponad 86%, szacuje się, że zajmują one zaledwie około jednej czwartej swojego historycznego zasięgu. Ochrona słoni leśnych oraz ich środowisk to realny wkład w przeciwdziałanie zmianom klimatu.

Ochrona nietoperzy w Polsce

Nietoperze to jedne z najbardziej chronionych gatunków zwierząt w Polsce. Te niewielkie ssaki pełnią kluczową rolę w ekosystemach, przede wszystkim kontrolując liczebność owadów oraz szkodników rolniczych. Jedna kolonia nietoperzy potrafi zredukować populację owadów o setki kilogramów w ciągu sezonu, co przekłada się na korzyści dla rolnictwa i zdrowia publicznego. Badania wykazują, że obecność nietoperzy w polskich sadach pozwala zmniejszyć konieczność stosowania pestycydów, wspierając tym samym ekologiczne rolnictwo. Dodatkowo nietoperze stanowią wskaźnik jakości środowiska – ich wysoka liczebność i różnorodność gatunkowa sygnalizuje dobry stan bioróżnorodności i czystość powietrza.

W Polsce działa wiele programów ochronnych, takich jak np. „Monitoring kolonii nietoperzy” – prowadzony przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska oraz akcja „Nietoperze w moim domu” – inicjatywa edukacyjna, dzięki której mieszkańcy mogą dowiedzieć się, jak postępować w przypadku obecności nietoperzy na strychach i jak zapewnić im bezpieczne warunki bytowe. Dzięki temu rośnie świadomość na temat pożyteczności nietoperzy, co pozytywnie przekłada się na wzrost ich populacji.

Warto chronić gatunki zagrożone

Ochrona gatunków zagrożonych – od sępów w Walii, poprzez leśne słonie w Afryce, aż po polskie nietoperze – to dowód na kluczową rolę w ekosystemach, którą pełni każde z tych zwierząt. Dzięki lokalnym i międzynarodowym programom ochrony mamy szansę zwiększyć ich populację oraz prowadzić działania edukacyjne na temat wartości jaką niesie różnorodność biologiczna. Ochrona przyrody to przede wszystkim inwestycja w naszą przyszłość oraz stabilność klimatyczną.

Zobacz też: ZOO w Danii karmi drapieżniki zwierzętami domowymi. Kontrowersja czy łańcuch pokarmowy?

Źródła: IUCN, WWF, National Geographic, BBC, nietoperze.pl, wfosigw.pl, ifaw.org

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.