Po nagłośnionej sprawie koncertu techno w Pałacu Wilanowskim, który wywołał debatę o zanieczyszczeniu hałasem i jego wpływie na przyrodę, podobne pytania wracają w kontekście dużych wydarzeń muzycznych organizowanych w innych częściach Warszawy. Tym razem chodzi o koncerty odbywające się na terenie Toru Wyścigów Konnych Służewiec, gdzie przebywają setki koni.

Emisja dźwięku w środowisku

Kontrowersje wokół wydarzenia w Wilanowie dotyczyły potencjalnego wpływu hałasu na ptaki z pobliskiego rezerwatu, a sprawa wyraźnie zwiększyła wrażliwość opinii publicznej na problem emisji dźwięku w środowisku. Hałas – podobnie jak zanieczyszczenie powietrza czy wody – może wpływać nie tylko na ludzi, ale także na zwierzęta.

W związku z tym powraca temat wydarzeń muzycznych organizowanych na warszawskim Służewcu. Festiwale takie jak Orange Warsaw Festival czy Męskie Granie odbywają się tam regularnie od lat, mimo że teren ten pełni jednocześnie funkcję toru wyścigów konnych. W stajniach, znajdujących się w sąsiedztwie scen, przebywa obecnie 600-700 zwierząt, które – w przeciwieństwie do dzikich ptaków – nie mają możliwości oddalenia się od źródła hałasu.

Hałas, ciężki sprzęt i zniszczona zieleń. Cena za wsparcie budżetu muzeum w Wilanowie

Jak hałas wpływa na konie?

Konie należą do zwierząt wyjątkowo wrażliwych na bodźce dźwiękowe, co wynika zarówno z ich biologii, jak i ewolucyjnej roli jako gatunku uciekającego przed zagrożeniem. Ich słuch obejmuje szerszy zakres częstotliwości niż u ludzi, a dodatkowo reagują one nie tylko na sam dźwięk, ale również na drgania przenoszone przez podłoże. Badania wskazują, że nawet umiarkowany hałas może wywoływać u koni reakcje stresowe:

• przy 60-70 dB pojawiają się pierwsze oznaki stresu,
• przy 80-90 dB obserwuje się wzrost tętna, pobudzenie i reakcje ucieczkowe,
• przy wyższych poziomach może dochodzić do silnych reakcji lękowych oraz zaburzeń fizjologicznych.

Dla porównania – poziom dźwięku podczas koncertów plenerowych często przekracza 100 dB w pobliżu sceny, a szczególnie uciążliwe są niskie częstotliwości, które rozchodzą się na duże odległości i są trudne do wytłumienia.

Perspektywa opiekunów koni

Osoby związane z torem wyścigowym zwracają uwagę, że koncerty odbywają się w bardzo niewielkiej odległości od stajni, co znacząco utrudnia ograniczenie wpływu hałasu. Według relacji trenerów i pracowników, konie reagują na nagłe i intensywne dźwięki niepokojem, a w skrajnych przypadkach paniką. Może to prowadzić do niebezpiecznych sytuacji, gdy zwierzę spróbuje ucieczki w zamkniętej przestrzeni boksu.

Dodatkowym problemem są efekty świetlne towarzyszące koncertom, które mogą zaburzać orientację zwierząt i zwiększać ich pobudzenie. Osoby odpowiedzialne za zwierzęta wskazują również, że skutki stresu nie ustępują wraz z zakończeniem wydarzenia. U części koni obserwuje się długotrwałe konsekwencje, takie jak spadek apetytu czy pogorszenie kondycji fizycznej.

Stanowisko organizatorów

Organizatorzy wydarzeń muzycznych podkreślają, że podejmują działania mające na celu ograniczenie wpływu hałasu na otoczenie. Wśród stosowanych rozwiązań wymieniają m.in. kierunkowe systemy nagłośnienia, a także bariery akustyczne i kotary dźwiękochłonne. Deklarowane są również konsultacje z zarządcami terenu oraz służbami odpowiedzialnymi za dobrostan zwierząt.

Instytucje publiczne wskazują, że organizacja tego typu wydarzeń podlega określonym regulacjom i kontrolom. Jednocześnie odnotowano sytuacje, w których zastosowane środki okazały się niewystarczające, szczególnie w zakresie tłumienia niskich częstotliwości, które są najtrudniejsze do ograniczenia i najbardziej odczuwalne dla zwierząt.

Czy konie mogą się przyzwyczaić?

Często pojawia się argument, że konie przebywające na Służewcu od lat mogły przyzwyczaić się do hałasu towarzyszącego wydarzeniom muzycznym. Z naukowego punktu widzenia zwierzęta mogą zaadaptować się do intensywnych bodźców dźwiękowych, ale dotyczy to głównie sytuacji przewidywalnych i o umiarkowanym natężeniu. W przypadku koncertów, gdzie dźwięk jest intensywny, zmienny i często nieprzewidywalny, trudniej mówić o pełnym przystosowaniu. Badania nad stresem u zwierząt wskazują, że nawet jeśli reakcje zewnętrzne stają się mniej widoczne, nie oznacza to braku wpływu na organizm.

Trenerzy sportowi oraz behawioryści zwierząt wskazują, że jednym z elementów szkolenia koni wyścigowych i sportowych jest stopniowe oswajanie ich z intensywnymi bodźcami, takimi jak tłum, muzyka czy nagłe dźwięki. Badania z zakresu etologii koni, m.in. prowadzone przez zespoły z uniwersytetów w Uppsali i Nottingham, pokazują, że stopniowe, powtarzalne wystawianie zwierząt na bodźce przy jednoczesnym zapewnieniu im poczucia bezpieczeństwa może zmniejszać reakcje stresowe.

Eksperci podkreślają jednak, że skuteczność takiego podejścia zależy od wielu czynników, w tym temperamentu konia, jego wcześniejszych doświadczeń oraz sposobu prowadzenia treningu. Kluczowe jest także to, że adaptacja działa najlepiej w warunkach kontrolowanych i stopniowych, a nie przy nagłym i długotrwałym narażeniu na bardzo intensywny hałas.

Między rozrywką a dobrostanem 

Sytuacja na warszawskim Służewcu pokazuje, jak trudne bywa pogodzenie branży rozrywkowej z dobrostanem środowiska. Z jednej strony duże wydarzenia muzyczne stanowią ważny element życia kulturalnego, a z drugiej – często odbywają się w miejscach, które stanowią siedliska lub strefy treningowe zwierząt. Dyskusja podkreśla konieczność dokładnego oszacowania wpływu hałasu na otaczającą nas faunę i florę oraz odpowiedniego gospodarowania przestrzenią.

Zobacz też: 24 konie padły w sezonie 2026. Czy wyścigi konne w Wielkiej Brytanii tracą społeczną akceptację?

Źródła: Dziennik Polityczny, Science Direct, The Horse, MDPI Animals

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.