Rada Ministrów przyjęła wstępną wersję budżetu na 2026 rok. Projekt budżetu na 2026 rok przewiduje rekordowe wydatki na obronność, ale istotną pozycją są również środki na rozwój energetyki jądrowej. Jakie działania rząd zamierza podjąć w następnym roku?

Budowa elektrowni Lubiatowo-Kopalino

Pierwsza polska elektrownia jądrowa „Lubiatowo-Kopalino” otrzymała już decyzję środowiskową, lokalizacyjną oraz pozwolenie na prace przygotowawcze, wydane przez  wojewodę pomorskiego. Jesienią 2025 roku rozpoczną się prace geodezyjne nad wytyczaniem terenu elektrowni. Równocześnie będą prowadzone czynności pod kątem wykluczenia możliwości istnienia w glebie niewybuchów i niewypałów, jak również na miejscu pojawią się archeolodzy. Jeszcze na ten rok przewidziane jest rozpoczęcie usuwania drzew i krzewów z wyznaczonych terenów.

Inwestycję realizuje konsorcjum Westinghouse-Bechtel w gminie Choczewo na Pomorzu elektrownia ma ściśle ustalony harmonogram, którego celem jest zapewnienie pierwszych dostaw komercyjnego prądu w drugiej połowie następnej dekady. Głównym inwestorem jest spółka Skarbu Państwa – Polskie Elektrownie Jądrowe (PEJ) musi działać w zgodzie z zawartymi w tzw. specustawie jądrowej wytycznymi. Określono w niej maksymalne limity wydatków budżetu państwa na dokapitalizowanie spółki. W kolejnych latach ma to być:

• w 2025 r. 4,6 mld złotych, 
• w 2026 r. 11 mld złotych,  
• w 2027 r. 14 mld złotych, 
• w 2028 r. 13 mld złotych,
• w 2029 r. 11 mld złotych,
• w 2030 r. 6,6 mld złotych.

W tej sprawie toczy się postępowanie Komisji Europejskiej, która określi zgodność ram pomocy publicznej dla spółki PEJ na kwotę 60 mld złotych, a także czy możliwe jest zastosowanie kontraktu różnicowego. Mowa o strukturze finansowej, która zakłada podział finansowania w stosunku 70% do 30% na korzyść finansowania dłużnego wobec finansowania własnego.

Oprócz tego w ustawie budżetowej na rok 2026 przewidziano także 1 mld złotych na wsparcie budowy infrastruktury w związku z budową pierwszej elektrowni jądrowej w województwie pomorskim. Ma to być wieloletni program, który pomoże samorządom i innym jednostkom z realizacją strategicznych projektów infrastruktury krytycznej do wsparcia działalności elektrowni.

Fuzja jądrowa przyszłością Europy? UE chce przyspieszyć wyścig o czystą energię

SMR we Włocławku

Ostatnio Orlen i Synthos porozumiały się w kwestii podziału kompetencji w spółce Orlen Synthos Green Energy (OSGE) – oba podmioty posiadają po 50% udziałów. Rozwiązanie problemów strukturalnych sprawiło, że proces wdrażania floty reaktorów BWRX-300 będzie mógł wkroczyć w bardziej dynamiczną fazę rozwoju. Wytypowana i potwierdzona została pierwsza lokalizacja we Włocławku, a w kolejnych miejscach są prowadzone działania mające na celu uzyskanie odpowiednich zgód środowiskowych – m.in. w Ostrołęce i w miejscowości Stawy Monowskie w pobliżu Oświęcimia. 

Ponieważ rozwojem małych reaktorów jądrowych (SMR) zajmują się w Polsce podmioty pośrednio kontrolowane przez Skarb Państwa, a częściowo przez prywatnych inwestorów, to dokładne dane o ich finansowaniu nie są publicznie dostępne. Ustawa budżetowa nie wspomina bezpośrednio o ich finansowaniu, chociaż część wydatków państwa na pewno przyczyni się do realizacji polskiej floty SMR-ów. 

Edukacja i reaktor badawczy Maria

W budżecie zaplanowano wydatki wspierające wdrażanie energetyki jądrowej do polskiego miksu energetycznego są między innymi wydatki na ogólnopolską kampanię informacyjno-edukacyjną o energetyce jądrowej. W planach na 2026 rok jest wydanie około 54 mln zł na kampanię w telewizji, radiu i internecie, którą zrealizuje PEJ. W planach jest także organizacja szkoleń dla przedstawicieli polskich firm zainteresowanych kooperacją w branży jądrowej oraz spotkań dla nauczycieli szkolnych, by potrafili lepiej przedstawiać tematykę związaną z energią jądrową.

Reaktor badawczy Maria, który w ostatnich miesiącach mierzył się z trudnościami formalno-prawnymi, wznowił już pracę, a w ustawie budżetowej znalazł się zapis o planach modernizacji tej jednostki badawczej, która pozwoli na dalszą eksploatację po 2027 roku. Przewidziano około 26,2 mln złotych na ten cel, a końcowym efektem ma być możliwość bezpiecznej eksploatacji co najmniej do 2050 roku. 

Deficyt budżetowy a finansowanie atomu

W obecnej wersji ustawy budżetowej na rok 2026 minister finansów Andrzej Domański zapowiedział, że prognozowany limit deficytu budżetowego ma wynieść 271,7 mld złotych. Oznacza to większą niż planowana wcześniej konieczność dofinansowania projektów za pomocą pożyczek. Jeszcze kilka miesięcy temu rząd zapowiadał, że deficyt wyniesie poniżej 6% PKB, ale bazując na udostępnionych danych eksperci szacują, że będzie to około 6,5% rocznego PKB. 

Wiadomo, że nowy prezydent nie zamierza podpisywać ustaw związanych z dodatkowym opodatkowaniem dla obywateli, dlatego wzrost krajowego budżetu jest możliwy tylko dzięki pożyczkom oraz wzrostowi gospodarczemu. Z tego powodu pożyczek będzie wyraźnie więcej i rząd zapowiada, że środki z pożyczek zostaną przeznaczone m.in. na rozwój energetyki.

Zobacz też: Reaktor MARIA znowu działa. Jakie znaczenie ma dla energetyki jądrowej w Polsce?

Źródła: PAP Biznes, PEJ, PAA, MF, MP, MKiŚ, OSGE 

Fot. Canva (Tomas Sereda)

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.