Pompy ciepła są coraz częściej wybieranym źródłem ogrzewania w polskich domach, jednak wraz z niskimi temperaturami i rosnącymi cenami energii elektrycznej część gospodarstw domowych zaczęła odczuwać wyższe rachunki za prąd. Analiza przyczyn pokazuje, że to nie tylko kwestia samej technologii, ale także jakości budynku, projektu instalacji oraz sposobu użytkowania.

Pompy ciepła a wysokie koszty

Na skutek silnych mrozów oraz rosnącego udziału elektrycznych źródeł ogrzewania w gospodarstwach domowych, początek 2026 roku przyniósł w Polsce wyjątkowo wysokie obciążenie systemu elektroenergetycznego. Według danych operatora systemu przesyłowego rekordowe zapotrzebowanie na moc sięgnęło około 29,2 GW, a kilka dni później krajowa produkcja energii przekroczyła 30 GW – najwyższy poziom w historii. 

W tym samym czasie zauważalnie wzrósł pobór energii przez użytkowników pomp ciepła, co potwierdzają analizy profilu zużycia energii w okresach mrozów. Choć technologia ta pozostaje jednym z kluczowych elementów transformacji energetycznej, jej masowe wykorzystywanie zimą uwidoczniło zarówno nowe wyzwania dla systemu, jak i rosnącą wrażliwość kosztów ogrzewania na ceny energii elektrycznej oraz jakość energetyczną budynków. Miesięczne koszty ogrzewania w niektórych gospodarstwach domowych sięgnęły nawet 800-1000 zł, co dla wielu z nich oznacza drastyczny wzrost wydatków.

Pasożytnictwo cieplne w blokach. Nowe zasady ogrzewania i minimalne opłaty od 2027 roku

Dlaczego ceny rosną?

W ocenie ekspertów istotną rolę odegrały wcześniejsze zasady systemu wsparcia publicznego – programy dotacyjne, takie jak Czyste Powietrze od Ministerstwa Klimatu i Środowiska (MKiŚ), umożliwiają dofinansowanie do montażu pompy ciepła, bez konieczności wcześniejsze poprawy efektywności energetycznej budynku. W praktyce oznaczało to, że nowoczesne urządzenia trafiały także do słabo ocieplonych domów, w których zapotrzebowanie na ciepło było znacznie wyższe, niż przewidywały założenia projektowe. 

Branża zwraca uwagę, że kluczowe znaczenie ma prawidłowy dobór instalacji. Moc grzewcza pompy ciepła zmienia się w zależności od temperatury zewnętrznej oraz parametrów instalacji grzewczej, dlatego szczególnie ważne jest uwzględnienie jej pracy w warunkach niskich temperatur. To właśnie wtedy urządzenia muszą sprostać największemu zapotrzebowaniu na ciepło, co wymaga odpowiedniego projektu i właściwych parametrów technicznych. 

Dodatkowym problemem okazały się nadużycia związane z wysokimi poziomami dofinansowania oraz niedostateczna kontrola jakości wykonawstwa. W efekcie zdarzały się przypadki błędnie dobranych lub nieprawidłowo zamontowanych instalacji, co prowadziło do spadku efektywności, awarii czy ponadprzeciętnych kosztów eksploatacji.

Jak obniżyć rachunki zimą?

Pompy ciepła uchodzą za jedno z najbardziej efektywnych źródeł ogrzewania, a ich rzeczywiste koszty eksploatacji zimą w dużej mierze zależą od sposobu użytkowania, ustawień instalacji oraz charakterystyki budynku. Eksperci podkreślają, że w wielu przypadkach można uniknąć wysokich rachunków:

• Stała temperatura – jednym z najczęstszych błędów jest znaczne obniżanie temperatury w nocy lub wyłączanie pompy ciepła, gdy dom przez kilka godzin stoi pusty. Choć takie rozwiązanie wydaje się logiczne, w praktyce wychłodzony budynek będzie wymagał intensywnego dogrzewania, co zwiększy obciążenie urządzenia. W przypadku pomp ciepła powietrze-woda lepsze efekty przyniesie utrzymywanie stabilnej temperatury przez całą dobę.
• Prawidłowa krzywa grzewcza – kluczowym elementem wpływającym na zużycie energii jest tzw. krzywa grzewcza, czyli zależność między temperaturą zewnętrzną a temperaturą wody w instalacji grzewczej. Zbyt wysoka krzywa powoduje niepotrzebne zużycie energii, zbyt niska – niedogrzanie pomieszczeń.
• Grzałka elektryczna – pełni ona funkcję zabezpieczenia i wsparcia w ekstremalnych warunkach pogodowych. Jej wyłączenie sprawia, że w razie silnych mrozów system może pracować mniej efektywnie, a ewentualne usterki są trudniejsze do wykrycia.
• Regularne przeglądy i serwis – chociaż pompy ciepła projektowane są nawet na 20-25 lat pracy i na co dzień wymagają minimalnej obsługi, nie zwalnia to właścicieli z obowiązku regularnych przeglądów technicznych. Szczególnie ważna jest kontrola szczelności instalacji, parametrów pracy i ustawień sterownika.
• Termomodernizacja – największe oszczędności może przynieść nie sama pompa ciepła, a odpowiednie docieplenie ścian, dachu czy wymiana okien. Eksperci podkreślają, że pompa ciepła działa najefektywniej w domach o dobrej izolacji termicznej.

Warto również przeanalizować taryfę energetyczną – w niektórych gospodarstwach domowych zmiana taryfy lub optymalizacja zużycia energii w tańszych godzinach może przynieść realne oszczędności.

Czy warto zainwestować w pompę ciepła?

Pompy ciepła pozostają jednym z najszybciej rozwijających się segmentów rynku grzewczego w Polsce – według szacunków branżowych działa już około 700 tys. takich instalacji, a ich liczba rośnie wraz z modernizacją budynków i odchodzeniem od paliw kopalnych. W porównaniu z tradycyjnymi kotłami pozwalają one ograniczyć emisję CO₂ nawet o kilkadziesiąt procent, a przy dobrze przygotowanym budynku i właściwie dobranej instalacji mogą znacząco obniżyć koszty ogrzewania.

Jednocześnie doświadczenia ostatnich zim pokazują, że opłacalność tej technologii zależy od jakości projektu, izolacyjności budynku, ustawień systemu oraz sposobu użytkowania. Dlatego zainteresowanie pompami ciepła powinno iść w parze z rzetelną analizą techniczną i ekonomiczną.

Zobacz też: Raport IRENA: czterokrotny wzrost zapotrzebowania na elastyczność do 2050 roku

Źródła: Forsal.pl, wnp.pl, Portal Samorządowy, PAP

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.