PFAS, nazywane „wiecznymi chemikaliami”, od lat budzą niepokój ze względu na swoją trwałość i zdolność do kumulacji w wodzie, glebie, żywności oraz organizmach ludzi. Nie rozkładają się łatwo i pozostają w środowisku przez dekady. Instytucje Unii Europejskiej (UE) wykonały istotny krok regulacyjny w kierunku ich ograniczenia. Jeśli obecny kierunek zostanie utrzymany, emisje i narażenie mogą spaść nawet o 97% w ciągu 30 lat.

UE ogranicza PFAS

Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA) przedstawiła opinie naukowe dotyczące szerokiego ograniczenia PFAS w UE. Nie jest to jeszcze decyzja końcowa, ale kluczowy etap procesu legislacyjnego. Na ich podstawie Komisja Europejska przygotuje kolejne propozycje regulacyjne, a rozstrzygnięcia spodziewane są do końca 2026 roku.

Zmiana jest istotna, dotychczas regulacje obejmowały pojedyncze związki. Teraz mowa o całej grupie PFAS, liczącej ponad 10 tys. związków chemicznych wykorzystywanych m.in. w tekstyliach, opakowaniach, elektronice czy pianach gaśniczych. Ich odporność na wodę, tłuszcz i temperaturę jest jednocześnie największym problemem. PFAS niemal nie ulegają rozkładowi i kumulują się w środowisku oraz organizmach.

Część tych związków jest powiązana z zaburzeniami hormonalnymi, obniżoną odpornością i zwiększonym ryzykiem niektórych chorób, co dodatkowo wzmacnia presję na ich ograniczenie.

PFAS w naszej diecie. Wieczne chemikalia są niemożliwe do uniknięcia

Redukcja i realne skutki

Szacunki wskazują, że zdecydowane ograniczenie dopływu nowych PFAS może w długim okresie wyraźnie zmniejszyć skalę emisji i skażenia. Nie oznacza to jednak usunięcia istniejących zanieczyszczeń – te substancje już są obecne w środowisku. Celem jest przede wszystkim zatrzymanie dalszego narastania zanieczyszczeń.

PFAS wpływają na jakość wody, bezpieczeństwo żywności i zdrowie publiczne, a także generują rosnące koszty oczyszczania środowiska. Im dłużej są wprowadzane do środowiska, tym większe obciążenie dla państw i samorządów. To problem długoterminowy, skutki emisji utrzymują się przez wiele lat.

Podobne działania regulacyjne są już wdrażane m.in. w USA, gdzie temat PFAS stał się jednym z kluczowych sporów środowiskowych i prawnych.

Wyjątki i tempo zmian

Nie wszystkie zastosowania PFAS da się wycofać natychmiast. W części sektorów, zwłaszcza w przemyśle zaawansowanych technologii, wciąż występuje ograniczona dostępność alternatyw. Dlatego bardziej prawdopodobny jest model stopniowego ograniczania, z różnymi terminami dla poszczególnych branż.

Z perspektywy środowiska oznacza to wolniejsze efekty, ale z punktu widzenia gospodarki może okazać się jedyną realną ścieżką.

Kluczowe decyzje przed UE

Kierunek regulacyjny jest już jasno zarysowany. Decydujące będą zakres odstępstw, tempo wdrażania przepisów oraz wpływ przemysłu na kształt regulacji. Rozstrzygnięcia pokażą, czy ograniczenie PFAS stanie się realnym przełomem środowiskowym, czy zostanie rozłożone w czasie przez długie okresy przejściowe. Teraz rozstrzygnie się, jaką formę przyjmą przepisy na poziomie Komisji Europejskiej i państw członkowskich.

Zobacz też: Jak rozpoznać mięso ekologiczne? 5 rzeczy, które musisz sprawdzić na etykiecie

Źródło: ECHA, Euronews, Reuters, Renewable Matter

Fot.: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.