System kaucyjny, który miał za zadanie znacząco zwiększyć poziom recyklingu opakowań w Polsce, już w pierwszych miesiącach napotyka problemy. Coraz więcej firm – zgodnie z obowiązującymi przepisami – sięga po opakowania wielomateriałowe, w tym kartony, które nie są objęte kaucją. To rodzi pytania o realną skuteczność systemu.

System kaucyjny w Polsce

Zgodnie z obowiązującymi regulacjami system kaucyjny obejmuje butelki plastikowe do 3 litrów, puszki metalowe i szklane butelki wielokrotnego użytku. Jego celem jest osiągnięcie unijnych poziomów zbiórki – 77% w 2025 roku i 90% w 2030 roku. Jednak – jak wskazują niektórzy politycy i eksperci – rynek szybko reaguje na nowe przepisy, a część producentów zaczyna szukać alternatyw.

Polacy oddają opakowania za granicą. Turystyka kaucyjna umożliwia dodatkowy zysk

Producenci przechodzą na kartony

Coraz więcej firm zastępuje opakowania objęte kaucją kartonami wielomateriałowymi, składającymi się z papieru, plastiku i aluminium. Takie opakowania są trudniejsze w recyklingu, a jednocześnie – ze względu na brak kaucji – mogą być tańsze dla konsumenta.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska ocenia jednak skalę tego zjawiska jako ograniczoną. Z danych resortu wynika, że do połowy marca 2026 roku wprowadzono do obrotu ok. 1,2 mld opakowań objętych systemem kaucyjnym. Jednocześnie ponad 50 firm oznakowało swoje produkty, a baza systemu obejmuje ok. 2 tys. typów opakowań. Resort przyznaje jednak, że temat kartonów jest analizowany. W ostatnich latach poziom ich recyklingu w Polsce wzrósł z 43,49% w 2020 roku do 59,35% w 2024 roku, co pokazuje rosnące znaczenie tej frakcji odpadów.

Kartony elementem systemu kaucyjnego?

Na poziomie europejskim dyskusja o objęciu kartonów systemem kaucyjnym dopiero się rozwija. W większości krajów UE opakowania wielomateriałowe nie są częścią systemów depozytowych – wyjątki są nieliczne i mają charakter pilotażowy. Eksperci wskazują, że główną barierą jest ich złożona budowa oraz konieczność stworzenia zupełnie nowej infrastruktury zbiórki i przetwarzania. 

Wprowadzenie takiego rozwiązania w Polsce oznaczałoby dodatkowe koszty dla handlu i operatorów systemu, a także konieczność zmian legislacyjnych. Dlatego – jak podkreśla MKiŚ – ewentualne rozszerzenie systemu może być rozważane najwcześniej po pełnej ocenie jego funkcjonowania.

Chociaż wybieranie opakowań kartonowych przez producentów oceniane jest jako rozwiązanie marginalne – temat ten może wracać wraz z dalszym rozwojem rynku. Przyszłość systemu kaucyjnego w Polsce będzie zależeć od tego, czy uda się objąć nim kolejne typy opakowań – bez nadmiernego obciążania konsumentów i producentów.

Zobacz też: Ekologia w wyborach zakupowych: co piąty Polak zwraca uwagę na ekologiczne opakowania

Źródła: Portal Samorządowy, MKiŚ, Portal Komunalny

Fot: Canva

Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wszelkie prawa autorskie przysługują swiatoze.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za zgodą redakcji.